< Bijbelvraag over Jona

V: Wat weten we over Jona in Jona 1?

A: Jona wordt ook genoemd in 2 Koningen 14:25. Jona kwam uit Gath-Hepher, dat eigenlijk heel dicht bij Nazareth in Galilea lag. Er waren twee jaren waarin de Assyriërs niet ten strijde trokken (ongeveer 758-757 v.Chr.), en vermoedelijk kwam Jona toen. 2 Koningen 14:25 plaatst Jona rond deze tijd, rond de regeerperiode van de Assyrische koningen Ashur-dan III (ongeveer 772-754 v.Chr.) en Ashur-nirari V (ongeveer 754-746 v.Chr.).

V: Welke lessen kunnen we hieruit leren in het boek Jona?

A: Jona leert ons minstens drie lessen tegelijk. Heel eenvoudig gezegd zijn dat:

1. God wil volledige gehoorzaamheid, geen gedeeltelijke gehoorzaamheid. Niemand, zelfs geen ware profeet, is vrijgesteld van de plicht om voortdurend in gehoorzaamheid door te gaan.

2. Je kunt voor God vluchten, maar je kunt je niet verbergen. Gods wil wordt nooit gedwarsboomd.

3. God houdt van de verlorenen, zelfs van goddeloze mensen. Dat zouden wij ook moeten doen.

V: Op welke verschillende manieren kan men het boek Jona lezen?

A: Het boek Jona is een fascinerend boek dat op zeven verschillende niveaus gelezen kan worden. Jona laat zien dat je nooit te volwassen bent om je geloof te blijven bewaken. Hier zijn de verschillende niveaus waarop je Jona kunt lezen.

1) Een verhaal over Gods macht dat zelfs een kind kan begrijpen

2) Liberale zogenaamde ‘geleerden’ dachten dat het gewoon een waanzinnig verhaal was, een verhaal dat helemaal in het water was gevallen.

3) Maar er is historisch bewijs dat de wrede, oorlogszuchtige Assyriërs op mysterieuze wijze de oorlog inderdaad hebben opgegeven, in ieder geval gedurende een paar jaar, van 758 tot 757 v.Chr.

4) In Jona zitten verwijzingen naar de verlossing door Christus, en de dood en opstanding van Jezus.

5) Je kunt het zien als een boodschap dat je wel voor God kunt vluchten, maar je kunt je niet verbergen.

6) Maar we kunnen het boek Jona lezen als ons eigen verhaal, over wat we in grotere of mindere mate zijn geweest, en wat we zouden kunnen worden als we niet oppassen.

7) Tot slot stel ik voor dat Jona een boek is waaruit we kunnen leren over ‘uitwegen’. Als we ons op een pad bevinden dat overeenkomt met dat van Jona – hetzij een pad van ongehoorzaamheid, hetzij een pad van gedeeltelijke gehoorzaamheid – kunnen we aan Jona zien en van hem leren hoe we dat slechte pad kunnen verlaten en op een pad van oprechte gehoorzaamheid kunnen komen.

John Hannah zei: ‘Het leven van Jona was een aaneenschakeling van losstaande verrassingen en frustraties. Hij vlucht voor God en raakt verstrikt. Hij aanvaardt de onvermijdelijkheid van de ondergang, en wordt gered. Hij krijgt een tweede kans en is beschamend succesvol. Aan het einde van het boek blijft hij achter om na te denken over zijn eigen gebrek aan mededogen en de diepte van Gods mededogen.’

V: Waarom staat Jona in de Bijbel?

A: Jona is een fascinerend boek met minstens drie hoofdthema’s die met elkaar verweven zijn.

Gods mededogen voor iedereen: God hield niet alleen van de Joden. Hij hield ook van de heidenen en zelfs van de goddelozen.

Gehoorzaamheid: Jona was slechts op één gebied ongehoorzaam, maar God verlangt volledige gehoorzaamheid. Als je denkt dat het de moeite waard is om God ongehoorzaam te zijn, zorg er dan voor dat je de gevolgen kunt verdragen.

Onze liefde: We moeten niet alleen de kennis van God en de heiligheid van God zoeken, maar ook het hart van God. Ons leven moet in de eerste plaats gekenmerkt worden door onze liefde voor God, en vervolgens door onze liefde voor anderen, zelfs voor mensen die zo goddeloos zijn als de Ninevieten.

V: Welke overeenkomsten zijn er in Jona met de Psalmen?

A: Blijkbaar kende Jona de Psalmen goed. Hier zijn de overeenkomsten.

V: Is het boek Jona 1 fictief vanwege de fantasie-elementen?

A: Nee. Critici die dit beweren, noemen meestal geen specifieke fantasie-elementen, dus het is moeilijk om op zo’n vaag bezwaar te reageren. Hieronder volgen de mogelijke punten die zij wellicht in gedachten hebben, samen met de antwoorden daarop.

Opgeslokt door een grote vis: Hoewel dit een op wonderbaarlijke wijze geschapen vis had kunnen zijn, is er geen reden om te eisen dat dit zo is. Er zijn een aantal andere gevallen bekend waarin mensen door een grote vis (een zogenaamde Jewfish) werden opgeslokt, weer werden uitgebraakt en het overleefden om erover te vertellen. Zie de bespreking van Jona 1:17 voor meer informatie hierover.

Naar Tarsis gaan: Tarsis (Tartessus) in Spanje werd rond de negende of tiende eeuw v.Chr. door de Feniciërs gesticht, dus er is geen probleem om naar Tarsis te reizen, aangezien het al een eeuw of twee vóór Jona bestond.

Grote storm: In het oostelijke deel van de Middellandse Zee komen vaak hevige en plotselinge stormen voor. Een andere storm waarover je kunt lezen, is beschreven in Handelingen 27:13-38.

Het bestaan van Nineve: Volgens archeologen bestond Nineve al in 5000 v. Chr. Nineve werd genoemd op spijkerschrifttafels van koning Gudea (ongeveer 2200 v. Chr.) en Hammurabi (ca. 1700 v. Chr.). Daarom wordt aangenomen dat Nineve in vroege tijden prominent genoeg was om in Genesis 10:11 te worden genoemd.

De omvang van Nineve: Nineve was al vóór de tijd van Jona een grote stad, dus hier is geen probleem. Calah was een stad die minder dan de helft zo groot was als Nineve, en telde in 879 v. Chr. 69.574 inwoners.

De koning in Nineve: Nineve was pas de hoofdstad van Assyrië vanaf koning Sanherib (705–681 v. Chr.), kort na de tijd van Jona. Niettemin behoorden Ashurnasirpal II (884/883–859 v.Chr.) en Shalmaneser III (859–824 v.Chr.) tot de koningen die een deel van de tijd in Nineve verbleven. Vanaf 1100 v.Chr. was Nineve een van de koninklijke residenties.

Koning van Nineve versus Assyrië: Het rijk heette Assyrië, niet Nineve, maar het was niet ongebruikelijk om de koning van een natie de koning van de plaats te noemen waar hij verbleef. Zo wordt Achab in 1 Koningen 21:1 de koning van Samaria (niet van Israël) genoemd, wordt Achazia in 2 Koningen 1:3 eveneens de koning van Samaria (niet van Israël) genoemd, en wordt Ben-Hadad in 1 Koningen 15:18 en 2 Kronieken 16:2 de koning van Damascus (niet van Aram/Syrië) genoemd.

De snelgroeiende kalebasplant: Het is waar dat dit waarschijnlijk een wonderbaarlijke plant was. De snelst groeiende plant in de natuur is bamboe, die tot 91 cm (36 inch) per dag kan groeien.

De oostenwind: Er is niets fantastisch aan een oostenwind die van de bergen naar beneden waait.

Zoals Walter Kaiser samenvat in *Hard Sayings of the Bible*, blz. 332-333: „De bezwaren tegen het boek komen dus hierop neer: er komen te veel wonderen in voor!”

V: In Jona 1:1-3 staat nergens dat Jona met woorden „nee“ tegen God zei. Hoe kan iemand in daden opstandig zijn zonder woorden te gebruiken?

A: Iemand hoeft niets te zeggen; hij kan gewoon handelingen verrichten die tegen Gods wil ingaan, en daarmee doorgaan. Of die opstandigheid nu luidruchtig of stil is, het blijft opstandigheid.

V: Waarom zei God precies in Jona 1:2 dat Hij wilde dat Jona ertegen zou prediken? Wat zijn volgens u de drie redenen achter deze reden?

A: De Bijbel zegt dat het was omdat de goddeloosheid ervan voor Gods aangezicht is gekomen. Er zijn drie manieren om deze opmerking te interpreteren.

1) Sommigen zouden de prediking van Jona kunnen horen, zich bekeren en daarna God blijven volgen.

2) Andere Ninevieten zouden duidelijk horen dat God ontevreden was over hun goddeloosheid, en zouden meer reden hebben om veroordeeld te worden omdat ze gewaarschuwd waren.

3) Andere niet-Assyriërs zouden horen en zien dat de vernietiging van de vrijwel onoverwinnelijke Assyriërs het werk van God was.

Over het algemeen geldt: wanneer God een persoon of een volk waarschuwt, is dat een goede zaak als zij zich bekeren. Maar het is een ramp voor hen als zij de waarschuwing horen en er geen gehoor aan geven. Zie Jeremia 42, met name 42:19-22, voor meer informatie over dit concept.

V: Naar welke Tarsis vluchtte Jona in Jona 1:3?

A: Er zijn drie steden met de naam Tarsis, wat drie mogelijkheden oplevert.

Onwaarschijnlijk: Tarsis (Tarsus) in Klein-Azië: Dit was een middelgrote havenstad op ongeveer tien mijl (16 kilometer) van de Middellandse Zee. Eeuwen later kwam de apostel Paulus hier vandaan. Het zou onlogisch zijn als Jona naar het zuiden zou reizen om een boot te nemen naar deze stad in het binnenland, terwijl hij er net zo goed naartoe had kunnen lopen.

Meest waarschijnlijk: Tarsis (Tartessus) in Spanje: Dit is de meest waarschijnlijke locatie. Tarsis, genoemd in Herodotus 4:152, lag waarschijnlijk ten westen van Gibraltar, in het huidige Spanje of Portugal. Het was destijds de meest westelijk gelegen beschaafde stad, afgezien van de Olmeken-beschaving in Mexico. Tarsis werd in de negende of tiende eeuw v.Chr. gesticht door de Feniciërs. Dit was het Tarsis waarnaar Jona op de vlucht was. Het goud, zilver en koper dat daar wordt gewonnen, maakt dit vandaag de dag tot een van de rijkste mijnbouwgebieden in het Middellandse Zeegebied. Dit zou zo ver van Nineve zijn als Jona redelijkerwijs kon komen.

Onwaarschijnlijk: Tarsis op Sardinië: Het Fenicische woord Tarsis is afgeleid van het Akkadische woord voor „smelten“ of „gesmolten worden“. In de negende eeuw v.Chr. veroverden de Feniciërs een smeltstad op Sardinië, die zij eveneens Tarsis noemden. Dat weten we dankzij de inscriptie op de Nora-steen. Afgezien van de naam is er echter geen andere reden om deze stad in verband te brengen met Jona. Ze was niet zo beroemd als het Tarsis in Spanje, hoewel dit waarschijnlijk het Tarsis was dat in vroegere tijden zilver leverde aan koning Salomo.

V: In Jona 1:3 vond Jona een ‘open deur’ in de vorm van een schip waarop hij kon meevaren. Maar wie gaf die open deur? Als we een open deur tegenkomen, hoe weten we dan of God of Satan die heeft gegeven?

A: Net zoals Satan Jezus een ‘open deur’ aanbood om op een gemakkelijkere manier heerser over de wereld te worden, kan Satan ook voor ons open deuren creëren om te proberen te ontsnappen aan het gehoorzamen van God. Als je een open deur ziet, ga er dan niet zomaar doorheen. Raadpleeg eerst de Schrift en vraag vervolgens aan God of dat is wat Hij wil dat je doet.

V: Waarom probeerde Jona in Jona 1:3 weg te lopen van God?

A: De Schrift zegt het niet, maar we kunnen wel speculeren. Jona geloofde in God, wilde God aanbidden en dienen, en wilde ongetwijfeld in het algemeen God gehoorzamen. Op dit specifieke gebied wilde Jona God echter niet gehoorzamen; Jona geeft ons in Jona 4:2 een glimp van zijn reden.

Jona twijfelde niet aan Gods macht, kennis of liefde. Het was veeleer zo dat Jona een hekel had aan de wrede Assyriërs, terwijl God juist van hen hield. Jona kon zich niet vinden in dat kenmerk van God, namelijk dat God zelfs de wrede en goddeloze mensen nog steeds liefhad. Vreemd genoeg kan men Jona niet verontschuldigen door te zeggen dat hij niet over alle feiten beschikte, of dat hij niet genoeg over God wist.

Integendeel, Jona koos ervoor de wreedheid van de Assyriërs te haten en keerde willens en wetens het feit de rug toe dat God van hen hield. Als er vandaag de dag iets aan God is dat je niet bevalt, is het prima om eerlijk te zijn over je tekortkoming. Bedenk echter dat jij het bent die moet veranderen, en dat allen die in de hemel wonen, veranderd zullen worden; het heeft geen zin om weg te lopen voor je uiteindelijke heiliging.

V: Waarom ging Jona in Jona 1:3,10 naar Joppe (het huidige Jaffa, dat deel uitmaakt van Tel Aviv)? Waarom vond hij het niet belangrijk om de reden daarvoor geheim te houden?

A: Hoewel er veel Fenicische havens waren in het huidige Libanon en aan de kust van Syrië, was er aan de kust van Israël bijna geen andere plek dan Joppe die geschikt was als haven, totdat de Romeinen eeuwen later een kunstmatige haven bij Caesarea aanlegden. Jona hoefde niet naar Joppe te reizen voor een reis over land, maar het was wel de dichtstbijzijnde haven voor een zeereis.

V: In Jona 1:3-10 dacht Jona waarschijnlijk dat als hij ver genoeg in de tegenovergestelde richting zou gaan, het voor God efficiënter zou zijn om iemand anders te gebruiken in plaats van hem. Denken wij wel eens op die manier?

A: Het is maar al te gemakkelijk om te denken dat God dezelfde beperkingen en werkwijzen heeft als wij. Maar Jesaja 55:8-11 zegt dat Gods gedachten en wegen niet zoals de onze zijn. Zijn woord zal volbrengen wat Hij ermee bedoeld heeft.

V: In Jona 1:3-10 hadden maar heel weinig mensen in de tijd van het Oude Testament de Geest van God, waardoor ze konden profeteren, maar aangezien Jona die wel had, hoe kon zelfs hij dan ongehoorzaam zijn en God de rug toekeren?

A: Vraag het maar aan Bileam. Als God je een bijzondere gave geeft, wat die ook moge zijn, betekent dat niet dat je minder verplicht bent om Gods geboden te gehoorzamen. Je moet net zo waakzaam blijven en jezelf blijven toetsen of je nog steeds in de Heer wandelt; die noodzaak is voor jou niet minder geworden dan voor Paulus en zijn oorspronkelijke lezers in 2 Korintiërs 13:5-6.

V: Beschouwen we in Jona 1:3-10 Gods wil voor ons tegenwoordig soms als een smorgasbord met veel gerechten, waaruit we kiezen wat ons aanspreekt?

A: Een smorgasbord is een banket met meer keuze aan eten dan één persoon ooit kan opeten. Dus neemt iemand een beetje van wat hij lekker vindt, en niets van wat hij niet lekker vindt. Wil je meer toetje, meer vlees, of meer van je favoriete fruit? De keuze is helemaal aan jou. Maar God effectief dienen lijkt meer op het leger, waar je alles eet wat je krijgt.

Soms willen mensen God ‘op hun eigen speciale manier’ dienen. Waarom zou je God niet liever op Zijn manier dienen? De manier waarop we God dienen is niet voor iedereen hetzelfde, omdat we verschillende geestelijke gaven hebben. Maar wat iedereen die op Gods manier dient gemeen heeft, is gehoorzaamheid aan wat Hij wil, niet aan wat wij willen. Soms willen we goddelijke bedieningen uitoefenen, maar zijn onze prioriteiten in het leven niet dezelfde als die van God. Bid dat God je Zijn prioriteiten voor jouw leven laat zien, en neem je voor om Gods prioriteiten boven die van jezelf te stellen.

V: In Jona 1:4-7: aangezien God niet wil dat we bijgeloof of geluk volgen, waarom werkte het loten dan voor de zeelieden? Is loten in het algemeen een goede zaak?

A: Het trekken van loten is niet per se een goede manier om informatie te verkrijgen. Over het algemeen geldt dat wanneer ongelovigen in de Bijbel iets doen, zelfs als God hun [mogelijk] misplaatste inspanningen zegent, dit geen goedkeuring is voor gelovigen om hetzelfde te doen.

In de Bijbel werpen gelovigen soms ook loten. De apostelen wierpen bijvoorbeeld loten, en dit werd, zonder goedkeuring of kritiek, vastgelegd in Handelingen 1:24-26.

V: Wat was in Jona 1:5 het belangrijkste doel van de reis? Waarom zouden ze de lading in zee gooien?

A: Grote schepen konden weliswaar enkele passagiers vervoeren, maar het belangrijkste doel van de drukke scheepvaart op de Middellandse Zee was de lading. Toen ze de goederen die op hun bestemming verkocht zouden worden overboord gooiden, gooiden ze in feite het belangrijkste doel van de zeereis zelf weg. Financieel zou dit rampzalig zijn voor de eigenaar. Het weggooien van de lading zou het schip lichter maken, waardoor het hoger op het water zou komen te liggen, wat hen meer veiligheidsmarge zou geven als de boot vol water zou lopen. Het zou ook de kans dat het schip door onderwaterrotsen zou worden geraakt enigszins verkleinen.

V: Hoe sliep deze profeet hier in Jona 1:6?

A: Jona maakte zich blijkbaar niet al te veel zorgen over het feit dat hij buiten Gods wil handelde. Jona sliep in ten minste drie opzichten diep.

Lichamelijk: Ofwel was Jona lichamelijk zo uitgeput dat hij door deze zware storm heen sliep, ofwel gaf God hem een diepe slaap om uit te rusten, omdat dit de meest comfortabele slaap zou zijn die hij voorlopig zou hebben.

Geestelijk: Jona was een gelovige wiens wil in openlijke opstand tegen God stond. Efeziërs 5:14 spreekt ook over het belang dat gelovigen geestelijk niet in slaap vallen.

Verstandelijk: Als God je rechtstreeks opdraagt iets te doen, weet elk kind dat God je kan tegenhouden als je ongehoorzaam bent. Misschien dacht Jona dat God hem gewoon zou negeren als hij ‘buiten het bereik’ van Nineve zou komen.

V: Was de kapitein in Jona 1:6 vijandig tegenover de Ware God? Aangezien de kapitein blijkbaar niet in de Ene Ware God geloofde, waarom zou de kapitein dan willen dat Jona tot zijn God zou bidden? Hebben sommige mensen tegenwoordig deze houding?

A: Veel mensen hebben een ‘eclectisch’ geloof. De kapitein dacht dat het geen kwaad kon en misschien wel zou helpen. Sommige mensen verwerpen God niet ronduit, maar willen de ene Ware God slechts naast hun andere goden plaatsen. Veel vroege christenen werden gedood, niet omdat ze God aanbaden, maar juist omdat ze weigerden iemand anders dan God te aanbidden.

V: In Jona 1:7, in welk opzicht lijkt dit op de wijzen in Mattheüs 2:1-3?

A: God kan elk middel gebruiken om ongelovigen tot inzicht te brengen. Dat de wijzen bijvoorbeeld de ster volgden, betekent niet dat christenen naar de sterren moeten kijken om de Messias te vinden.

God heeft nooit gezegd dat Hij beperkt was tot het gebruik van alleen goede middelen om mensen tot Zich te trekken. Soms gebruikt God werkelijk slechte middelen, zoals het Babylonische leger (Habakuk 1:6,13). God kan ziekte, slechte mensen en zelfs onopzettelijke zonde (zoals bij de wijzen) gebruiken om mensen tot Zich te trekken.

Het vreemdste van alles is dat God opzettelijke, bewuste zonde van gelovigen heeft gebruikt om diezelfde gelovigen te redden. Je kunt hier alles over lezen in het verhaal van Jozef en zijn broers, in Genesis 37 en 50, en met name in Genesis 50:20. In feite kan God alle dingen ten goede laten meewerken (Romeinen 8:28) en voor Zijn doeleinden (Efeziërs 1:11).

Kortom: net zoals het feit dat God de ontvoering van Jozef voor Zijn doeleinden gebruikt, ontvoering niet rechtvaardigt, zo rechtvaardigt het feit dat God astrologie voor Zijn doeleinden gebruikt, astrologie niet.

V: Wat betekent „wat doe je / wat is je beroep“ in Jona 1:8?

A: Het kan betekenen „wat doe je (als beroep)”, of het kan betekenen „wat ben je aan het doen (op dit schip)”.

V: Waarom zouden zij in Jona 1:8-10 bang zijn toen Jona zei dat hij de Ene aanbad die de zee en het land had gemaakt? Zij aanbaden de Ene Ware God toch niet.

A: Ze geloofden niet in de Ene Ware God, maar blijkbaar sloten ze Hem ook niet uit. Heidenen stonden doorgaans open voor nieuwe goden, en als er beweerd werd dat Hij de zee had geschapen, dan zou die God in deze omstandigheden een factor zijn waarmee rekening moest worden gehouden. Sommige mensen zijn tegenwoordig nog steeds zo. Ze aanvaarden de Ene Ware God niet, maar sluiten Hem ook niet uit. Ze houden ervan om tussen twee stoelen in te zitten.

V: Hadden de mannen in Jona 1:11-15 gelijk om Jona overboord te gooien, naar wat een zekere dood leek?

A: Normaal gesproken niet. Maar ze waren wanhopig, en toen Jona het hen opdroeg, deden ze wat ze vonden dat ze moesten doen. Het lijkt misschien hard dat God hen zou dwingen Jona overboord te gooien, wat een zekere dood leek, maar God gebruikte dit om vele heidenen tot leven te brengen.

V: Zijn de zeelieden in Jona 1:16 gelovigen in de ware God geworden?

A: De Bijbel zegt dit niet expliciet. Ofwel:

a) bekeerden zij zich en aanbaden zij alleen de ware God,

b) hadden ze nu alleen maar groot respect voor de ware God en brachten ze offers aan Hem, terwijl ze ook offers bleven brengen aan hun afgoden.

V: Hoe konden de zeelieden in Jona 1:16 ertoe worden gebracht de ware God te vereren door Jona’s ongehoorzaamheid?

A: God verricht soms wonderen op vreemde manieren, nietwaar? God kan niet alleen goede dingen gebruiken om goede dingen tot stand te brengen, maar Romeinen 8:28 zegt dat God alle dingen meewerkt ten goede voor hen die Hem liefhebben. Efeziërs 1:11 gaat zelfs zo ver dat er staat dat God alle dingen werkt volgens de raad van Zijn wil. Zelfs de dingen die God niet wenste, is God nog steeds machtig genoeg om ze te laten uitkomen als onderdeel van Zijn plan.

V: Wat gebeurt er in Jona 1:16-17 wanneer een godvruchtige man, of een godvruchtig volk, niet langer wil doen wat God wil?

A: Dat kan variëren. God kan ervoor kiezen om in te grijpen, om de persoon te laten zien hoe belangrijk zijn of haar werk in de Heer is. Of God kan onaangename maatregelen nemen en iemand terechtwijzen, zodat diegene tot Hem terugkeert. Of God kan ermee klaar zijn en de persoon niet meer gebruiken, zoals een nutteloos gereedschap. Of God kan al het bovenstaande doen, achtereenvolgens, afhankelijk van onze reactie.

V: Waarom denk je dat God in Jona 1:17-2:1 niet altijd doet wat het meest efficiënt is?

A: God hoeft zich niet te haasten; Hij heeft alle tijd van de wereld. God hoeft geen macht te vergaren; Hij is al almachtig. God hoeft geen verdere informatie te verzamelen; Hij weet al alles. God is geïnteresseerd in het proces, en niet alleen in het eindresultaat.

V: Was de grote vis in Jona 1:17-2:1 het antwoord op het gebed van Jona?

A: Nee, want volgens Jona 2:1 zat Jona al in de vis toen hij begon te bidden.

V: Hoe kan het in Jona 1:17 en Mt 12:40 om een walvis gaan, aangezien alleen potvissen een keel hebben die groot genoeg is om een mens in zijn geheel te slikken, en potvissen niet in de Middellandse Zee leven?

A: Er zijn vier mogelijkheden.

1. Jewfish zijn verschillende soorten grote zeebaars. Volgens de Encyclopedia Britannica, deel 12, 1972, blz. 1040, bereiken veel van deze vissen een gewicht van 500 tot 700 pond en een lengte van 7 tot 12 voet.

2. Walvishaaien (Rhincodon typus) hebben mensen ingeslikt die later levend in hun maag werden aangetroffen.

3. Potvissen kunnen grote voorwerpen in hun geheel inslikken. Eén heeft zelfs een haai van 15 voet ingeslikt. Dit werd gedocumenteerd door Frank T. Bullen in *The Cruise of the Cachalot Round the World after Sperm Whales* (1898).

In 1771 werd Marshall Jenkins door een potvis opgeslokt. Ook James Bartley werd in 1891 door een potvis opgeslokt. Uit het oktobernummer van 1928 van de *Princeton Theological Review* blijkt dat sommige details van Bartleys verhaal onnauwkeurig zijn, maar dat het bewijs van onnauwkeurigheid bij sommige details het verhaal niet weerlegt. Zie *Bible Difficulties and Seeming Contradictions*, p. 95, voor meer informatie over deze twee voorvallen.

Hoewel potvissen normaal gesproken niet in de Middellandse Zee voorkomen, kunnen ze grote afstanden afleggen, en God had er een naar de Middellandse Zee kunnen laten zwemmen. Asimovs afwijzing van de aanwezigheid van een potvis in de Middellandse Zee veronderstelt dat er geen God is die gebeurtenissen laat plaatsvinden.

4. Het was een unieke vis, speciaal door God voor dit doel voorbereid. Misschien was dit echter niet nodig, aangezien er drie andere vissoorten zijn die niet alleen in theorie in staat zijn een mens levend te verslinden, maar dit ook daadwerkelijk hebben gedaan.

Er zijn andere verslagen van mannen die levend door een grote vis zijn opgeslokt en het hebben overleefd om erover te vertellen. Een daarvan was een zeeman voor de kust van New England in de 19e eeuw. Een recenter voorbeeld staat in The Dallas Morning News uit de jaren 1970, in de Golf van Mexico.

V: In Jona 2, in welk opzicht zou de ervaring van Jona vergelijkbaar kunnen zijn met het feit dat Paulus een zondige broeder aan Satan overleverde in 1 Kor. 5:4-5?

A: Paulus leverde een zondige broeder over aan Satan als een middel tot tuchtiging. Satan kan hier worden gezien als de onwillige dienaar van de Allerhoogste God. Dit zou onaangenaam zijn voor de zondige broeder, maar zou hem wellicht zo door elkaar schudden dat hij zich zou willen bekeren.

Onder Gods tucht staan kan lijken op vissen, behalve dat je zelf het aas bent. De Schrift zwijgt erover of Jona daarna ooit nog wel eens wilde gaan vissen.

V: Hoe zou je in Jona 2 het belang van gehoorzaamheid aan God uitleggen aan een goddeloze of zondige ongelovige (of gelovige)?

A: De grote bijbeldocent Chuck Swindoll merkte op dat van de mensen die in zonde leefden en die hij begeleidde, velen uitsluitend gericht waren op het plezier van het heden. Misschien wil je dat ze de huidige gevolgen zien bij de mensen om hen heen, zowel bij degenen die het weten als bij degenen die er waarschijnlijk later achter zullen komen. Vraag hen na te denken over de toekomst, en hoe zij zich daarvoor voor God zullen moeten verantwoorden. Vraag hen na te denken over hun beloning in de hemel, of het verlies daarvan. Is een eeuwige beloning in de hemel minder waard dan het plezier van de zonde gedurende een korte tijd, gevolgd door het schuldgevoel? Maar als deze dingen hen helemaal niets kunnen schelen, hoeven ze zich misschien ook geen zorgen te maken over beloningen in de hemel. Ze zouden zich in plaats daarvan zorgen moeten maken over het ontkomen aan de eeuwige vlammen van de poel van vuur in de tweede dood. Als ze zich geen zorgen maken over deze eeuwige zaken, dan hebben ze misschien wel nooit eeuwige verlossing gehad.

V: Wat is in Jona 2 een belangrijk voordeel als je ter aarde geworpen bent en plat op je rug ligt? Was er een moment in je leven waarop je plat op je rug lag, en God dat gebruikte?

A: Een belangrijk voordeel is dat je nergens anders heen kunt kijken dan omhoog. Soms moet God mensen plat op hun rug leggen voordat ze naar Hem opkijken.

V: Was Jona in Jona 2:2 werkelijk in de hel?

A: Het Hebreeuwse woord hier is sheol, wat in het algemeen ‘graf’ betekent, niet de hel.

V: Is Jona in Jona 2:2 echt gestorven?

A: Nee, hij is niet gestorven. Sommige christenen, zoals J. Vernon McGee, zeggen dat dit erop wijst dat Jona daadwerkelijk in die vis is gestorven en dat God hem uit de dood heeft opgewekt. R.A. Torrey in *Difficulties in the Bible*, blz. 115-116, acht het eveneens waarschijnlijk dat Jona mocht sterven.

Maar Jona stierf niet, want als hij was gestorven, waar zou hij dan heen zijn gegaan? Als Jona naar het paradijs was gegaan, waar de rechtvaardigen heen gingen, zou hij daar gelukkig zijn geweest en zou hij niet weg willen. Als hij om de een of andere reden naar de gevangenis was gegaan, waar de onrechtvaardigen heen gingen, dan zou koud, nat water wel het minste van zijn zorgen zijn geweest. De uitdrukking „afdalen naar het dodenrijk“ is een poëtische metafoor voor letterlijk begraven worden op zee. Jona besefte dat deze vis zijn letterlijke doodskist zou worden, tenzij God hem zou redden. De NIV Study Bible, blz. 1367, geeft deze visie weer.

Hoe dan ook, alle christenen zijn het erover eens dat als God dat had gewild, Hij Jona in die vis in leven had kunnen houden, of dat God Jona had kunnen laten sterven en hem vervolgens in die vis weer tot leven had kunnen wekken.

V: Hoe kon Jona in Jona 2:2-9 zo welsprekend bidden na deze traumatische ervaring?

A: Terwijl zijn huid werd gebleekt en verteerd, had Jona veel tijd, zonder afleiding van buitenaf, om na te denken over zijn levenswandel en met God te spreken. Het is gemakkelijker om een gebed op te stellen wanneer je leven om je heen aan het vergaan is. Jona had zijn gebed kunnen ‘bijschaven’. Jona’s gebed zou echter zowel een gepolijste reactie als een ‘uit het diepst van zijn binnenste’ komende smeekbede kunnen zijn – uit de ingewanden van de vis, welteverstaan.

V: Welke blijvende eigenschap had Jona in Jona 2:4,6,7-8? Hoe kunnen wij die eigenschap ontwikkelen?

A: Ondanks Jona’s slechte houding, gebrek aan liefde en ongehoorzaamheid had Jona nog steeds een groot geloof dat God hem zou redden en dat hij Gods tempel weer zou zien, in ieder geval in de hemel. Ook al ebde Jona’s leven weg, hij had hoop om Gods tempel weer te zien en opnieuw een offer aan God te brengen.

V: Hoe sloot de aarde Jona in, zoals beschreven in Jona 2:6?

A: Stel je Jona’s benarde situatie eens voor, wetende dat hij diep onder het land en de zee lag. Hij had wat je zou kunnen omschrijven als een diep gevoel van claustrofobie. Jona’s poëtische taal in 2:5-6 vermeldt dat hij dieper lag dan de wortels van de hoogste bergen in de zee.

Als iemand zich vandaag de dag op het dieptepunt van het dieptepunt bevindt, bedenk dan dat er één voordeel is aan plat op je rug liggen: het is makkelijker om omhoog te kijken. Een profeet die beter wist, was op flagrante wijze ongehoorzaam aan God en op de vlucht. Jona werd streng gestraft, maar de tijd verstreek, en Jona werd hersteld en opnieuw door God gebruikt.

V: Hoe laten mensen die zich vastklampen aan afgoden in Jona 2:8 Zijn liefdevolle toewijding varen / verspelen ze wat van hen zou kunnen zijn? Hoe zit het met voorbestemming?

A: ‘Voorbestemd’ is een bijbels woord (Romeinen 8:29; Efeziërs 1:11), maar het betekent NIET dat God de schuld draagt als iemand niet naar de hemel gaat. Mensen in de hel kunnen niet met recht zeggen: ‘God heeft me gedwongen’, ‘het is Gods schuld’ of ‘God heeft me geen kans gegeven’. Ze kunnen alleen maar zeggen dat het hun eigen schuld was, en zelfs als ze niet alle kennis hadden die ze hadden kunnen hebben, hebben ze de waarheid die ze kregen toch verworpen.

V: Op welke verschillende manieren zijn afgoden waardeloos, zoals in Jona 2:8 wordt beschreven?

A: Ze zijn waardeloos in fysiek, geestelijk en besmettelijk opzicht.

Fysiek zijn afgoden waardeloos; zelfs als een stuk hout alleen maar wordt verbrand, dient het nog een beter doel dan een afgod.

Geestelijk leiden ze de aandacht af van de ware God.

Afgoden zijn ook op een besmettelijke manier waardeloos. Mensen die ze aanbidden en erin geloven, worden ook geestelijk waardeloos.

V: Denk je dat God in Jona 2:9-10 hier geduldig op iets zat te wachten? Denk je dat God op iets wacht in jouw leven?

A: God gaf geen enkele aanwijzing dat Hij iets zou doen ‘als’ Jona iets zou doen. Toen Jona berouw toonde omdat hij in de buik van de grote vis zat, luisterde God. Toen Jona ‘zijn gelofte hernieuwde’ en God vertelde dat hij zou doen wat hij moest doen, vertelt de Schrift ons vervolgens dat Jona uit de vis op het droge stond.

V: In Jona 3:1-2 was Jona ongehoorzaam en stelde hij God teleur, blijkbaar op een manier die God als zeer ernstig beschouwde. Hoe zou iemand die God op zo’n manier ongehoorzaam was, Hem ooit weer kunnen dienen, en dan vooral door anderen te vertellen dat ze zich moeten bekeren en zich tot God moeten wenden?

A: De kracht van de boodschap lag niet in Jona’s gehoorzaamheid, noch in iets wat met Jona zelf te maken had. De kracht van de boodschap lag bij God. Jona kon niets meer doen aan zijn vroegere ongehoorzaamheid, waarvoor hij zich had bekeerd. Nu was het tijd om zich weer op te rapen en verder te gaan, maar deze keer in de richting die God aangaf, niet in zijn eigen richting.

Jona wist wat bekering inhield, en hij kon anderen ook vertellen hoe ze dat moesten doen, zij het misschien met minder ontberingen dan Jona zelf had ondergaan.

V: Had Jona in Jona 3:1 moeten wachten tot God hem opnieuw een opdracht zou geven?

A: In het algemeen wel, want we moeten voortdurend in contact staan met God en Hem altijd vragen ons te laten zien of we niet de beste weg volgen. Misschien gaan we niet de verkeerde kant op, maar misschien volgen we ook niet de weg die God voor ons wil.

In het geval van Jona is dit echter een betwistbaar punt, omdat God blijkbaar meteen sprak. Het is mogelijk dat een dienaar van God zoals Jona, nadat hij zich van God had afgekeerd, een bevestiging van God nodig had voordat hij verder kon gaan met de bediening waarin God hem had geplaatst vóór zijn afkeer. God zorgde daarvoor.

V: Leek Jona in Jona 3:2 bijzonder bezorgd dat hij de boodschap die hij moest verkondigen nog niet had? Moeten wij ons zorgen maken als God ons roept tot een bediening en niet alles al voor ons is uitgestippeld?

A: Helemaal niet. God wilde blijkbaar dat Jona met de Ninevieten zou spreken, meer nog dan Jona zelf dat wilde. De God die Jona zo ver had gebracht, die zo veel om de Ninevieten gaf dat Hij een grote vis stuurde in plaats van Jona zomaar te laten verdwijnen, zou Jona zeker de juiste woorden geven op het moment dat die nodig waren.

V: Hoe kon Nineve in Jona 3:3 en Jona 4:11 zo’n grote stad zijn, met 120.000 inwoners?

A: Volgens het Wycliffe Bible Dictionary, blz. 1208, was de stad Calah minder dan half zo groot als Nineve, en in 879 v.Chr. telde deze 69.574 inwoners. (Dit is gebaseerd op een inscriptie van Ashurnasirpal II (883-859 v.Chr.), waarin hij 69.574 inwoners van Nimrud uitnodigde voor een feestmaal.)

Maar met ‘drie dagen’ wordt niet een rechte tocht door open terrein bedoeld, maar de tijd die nodig is om de stad in en rond te gaan. Een stad met een diameter van 16 mijl (26 kilometer) zou een omtrek van ongeveer 50 mijl (80 kilometer) hebben en plaats bieden aan ongeveer 600.000 mensen.

V: Denkt u dat Jona zich in Jona 3:3-4 veilig voelde toen hij naar zo’n door bloed doordrenkte stad ging?

A: Jona voelde zich waarschijnlijk veiliger tussen de goddeloze Ninevieten, die genoten van marteling, omdat hij daarmee in Gods wil handelde, dan dat hij zich alleen bij God zou voelen wanneer God boos op hem was. Dus toen hij naar Nineve ging, voelde Jona zich waarschijnlijk veiliger, en mogelijk ook droger. Evenzo zijn wij, en onze hemelse beloningen, veiliger als we een gevaarlijke plek binnengaan en Gods wil volgen, dan wanneer we op veilig spelen door weg te lopen van God. Hopelijk kunnen wij deze les sneller verwerken dan Jona deed.

V: Wat is er in Jona 3:5 interessant aan Gods naam?

A: Tot en met Jona 3:4 werd alleen de naam HEER (Jahweh) voor God gebruikt, behalve door de zeelieden die ‘elohim’ gebruikten wanneer ze het over goden in het algemeen hadden. Vanaf Jona 3:5 wordt ‘Elohim’ gebruikt om naar de Ware God te verwijzen.

V: Wat is ‘rouwgeweefsel’ in Jona 3:5, 6, 8?

A: Rouwgeweefsel was grof weefsel dat oncomfortabel was om te dragen. Mensen droegen dat als teken van diepe rouw en berouw.

V: Waarom wordt de koning in Jona 3:6 de koning van Nineve genoemd?

A: Hij was de koning van Assyrië, niet alleen van Nineve. We kunnen twee redenen bedenken.

Jona’s perspectief: Jona kwam naar Nineve, de residentie van de Assyrische koning. Ongeacht de gebieden die Assyrië had veroverd en die zijn heerschappij betwistten, was hij koning van Nineve.

Het perspectief van Jona’s lezers: Aangezien hij koning van Assyrië was, was hij koning van de steden van Assyrië. Het was eenvoudiger, en nog steeds correct, om hem gewoon de koning te noemen van de plaats waar Jona naartoe ging.

Het was niet ongebruikelijk om een koning aan te duiden met de naam van zijn hoofdstad. In 1 Koningen 21:1 wordt Achab, de koning van Israël, de koning van Samaria genoemd. Evenzo wordt Achazia, koning van Israël, in 2 Koningen 1:3 ook de koning van Samaria genoemd, en wordt Ben-Hadad, koning van Aram, in 2 Kronieken 24:23 alleen aangeduid als de koning van Damascus.

V: Wat zie je in Jona 3:6 als de allereerste stap van bekering?

A: Als teken van zijn nederigheid voor God stond de koning op van zijn troon. De eerste stap in bekering is om op te staan van onze troon, te erkennen dat wij niet de heer van ons eigen leven zijn en dat ook niet willen zijn, en in plaats daarvan te doen wat God wil, en te stoppen met wat God niet wil.

V: Waarom zou in Jona 3:7 het decreet door de koning en zijn edelen worden uitgevaardigd, en waarom zouden de edelen vasten willen?

A: Assyrië was een militaire staat, en zijn edelen waren militaire bevelhebbers. Als de koning de steun van zijn militaire bevelhebbers zou verliezen, zou hij niet lang meer te leven hebben. De edelen zouden de plaag willen vermijden, want als het nieuws uitkwam dat de gelederen van het leger waren gedecimeerd door vele stervende en zieke soldaten, zou dat de aanleiding kunnen zijn voor de vele mensen die wraak op Assyrië wilden nemen om tegen het land op te trekken. Het volk van Urartu had zich, samen met de Mannai en de Madai, verenigd om tussen 782 en 745 v.Chr. hun grens op te schuiven tot op minder dan honderd mijl van Nineve.

V: Hoe zorg je er in Jona 3:7 voor dat andere mensen zich bekeren?

A: Voor de Assyrische koning was het eenvoudig: hij kon een proclamatie uitvaardigen, gevolgd door straf voor iedereen die zich daar niet aan hield. Dat werkt vandaag de dag niet meer voor ons. Maar daarnaast stond de koning op van zijn troon en gaf hij het goede voorbeeld door zelf te vasten en een rouwgewaad aan te trekken. Tegenwoordig kunnen we mensen vertellen dat ze zich moeten bekeren, zelf het goede voorbeeld geven en anderen aanmoedigen om zich te bekeren.

V: Hoe zouden we vandaag de dag, in de zin van Jona 3:7, figuurlijk een rouwgewaad kunnen aantrekken?

A: We zouden rouwkleding kunnen dragen, met een zwarte rouwband, of iets kunnen opgeven wat normaal gesproken prima is om te doen, als teken van onze rouw om een persoon of een volk. Zowel God als andere mensen horen wat we uitdrukken, en we communiceren niet alleen met woorden.

V: Waarom zouden de Assyriërs in Jona 3:7 de dieren ook dwingen om berouw te tonen?

A: Hoewel de dieren natuurlijk niet wisten wat er aan de hand was, was dit een wanhopige poging die de Assyriërs bedachten om hun rouw te tonen en God gunstig te stemmen. Historisch gezien hadden ze al twee plagen meegemaakt, en de bijgelovige Assyriërs hadden een zonsverduistering gezien. Dit is niet de enige keer dat mensen in die regio samen met dieren rouwden. De historicus Herodotus vertelt in zijn *Historiën*, boek 9, hoofdstuk 24, blz. 292-293, over een latere periode waarin de Perzen hun hoofden schoren en de manen van hun paarden en muilezels afknipten nadat Masistius, een cavaleriecommandant, was gesneuveld in de strijd tegen de Grieken.

V: Heeft God in Jona 3:8 geluisterd naar het gebed/de roep van deze ongelovigen? Badden zij om redding?

A: Hoewel we niet weten waarvoor ze precies baden, weten we wel dat ze baden dat God de dreigende ramp van hen zou afwenden.

V: Hoe zeker waren zij er in Jona 3:9 van dat hun bekering überhaupt enig effect zou hebben op hun toekomst?

A: De Ninevieten hadden geen zekerheid, alleen hoop. Ze wisten dat God boos op hen was vanwege hun gewelddadige goddeloosheid, en ze wisten dat God wilde dat ze zouden ophouden en zich zouden bekeren. Vandaag de dag hebben we veel meer zekerheid. God zal ons redden wanneer we ons bekeren en tot Hem komen. Soms kunnen we in dit leven echter nog steeds de gevolgen van onze zonden ondervinden.

V: Is het, in Jona 3:9, goed om ongelovigen te vertellen over de hevige toorn van God?

A: Ja, in dit geval hielp het hen om zich te bekeren.

V: Waarom liet God in Jona 3:10 Jona profeteren dat de Ninevieten vernietigd zouden worden, terwijl ze vervolgens gespaard bleven?

A: Gods karakter verandert niet, en Gods uiteindelijke wil verandert niet. Gods geopenbaarde wil ten aanzien van een persoon of een volk verandert echter wel wanneer de mensen veranderen en zich bekeren, zoals Jeremia 18:1-11 laat zien.

Er zijn talrijke andere voorbeelden hiervan in de Bijbel, waaronder Genesis 20:3-7, 2 Koningen 20:1-6, en zelfs een voorspelling dat Gods geopenbaarde wil ten aanzien van hen zal veranderen in Deuteronomium 28:68.

Een historische opmerking is dat deze vraag blijkbaar voor het eerst werd beantwoord rond 207 n.Chr. door Tertullianus in *Tegen Marcion*, boek 2, hoofdstuk 23, blz. 315.

Zie de bespreking van Genesis 20:3-6; Exodus 33:5-6; Deuteronomium 20:17; Jeremia 15:6; en Jona 4:1-2 voor meer informatie.

V: Waarom bekeerden de Ninevieten zich in Jona 3:10?

A: In modernere verslagen van mensen die door een zeeduivel zijn opgeslokt en het hebben overleefd, ziet hun huid er erg verbleekt uit. Jona moet ongetwijfeld een vreemd uiterlijk hebben gehad toen hij in Nineve aankwam. God heeft mogelijk ook enkele andere factoren gebruikt voorafgaand aan Jona’s komst rond 758-757 v.Chr.

Pest in Nineve in 765 v.Chr. Het machtigste leger ter wereld stond machteloos tegenover een pestepidemie.

Zonsverduistering op 15 juni 763 v.Chr. De mensen in de oudheid waren bang voor zonsverduisteringen, en zowel de Assyriërs als andere volkeren zagen een zonsverduistering in 763 v.Chr. Zelfs de sceptische *Asimov’s Guide to the Bible* (blz. 636) erkent dat er toen een zonsverduistering plaatsvond.

Nog een plaag in Assyrië, 759 v.Chr. Dit was slechts één tot twee jaar vóór Jona.

V: Hoe heeft God in Jona 3:10 berouw getoond over het kwaad dat Hij zei te zullen doen?

A: Bij het antwoord moeten twee punten in overweging worden genomen.

1. Het woord „kwaad” heeft in het Hebreeuws twee betekenissen: moreel kwaad, en lichamelijke schade en pijn.

2. Hoewel God niet van gedachten verandert (Numeri 23:19 en 1 Samuël 15:29), verandert Gods geopenbaarde wil ten aanzien van een volk wanneer hun houding verandert. Zie de bespreking van Jona 3:10 voor meer voorbeelden hiervan.

Moslims zouden niet verbaasd moeten zijn dat de term ‘kwaad’ ook schade kan betekenen, en niet alleen moreel kwaad. De term wordt op deze manier gebruikt in hun eigen geschriften, in de Hadith van Bukhari, deel 3, boek 29, hoofdstuk 7, nr. 56, blz. 35.

V: Waarom zou God in Jona 3:10b medelijden hebben met zo’n slecht volk, en waarom zou Jona dat niet hebben?

A: Hoewel God hen heeft geschapen en hen in stand houdt, zoals Hij dat met alle mensen doet, zijn dat niet de belangrijkste redenen. De belangrijkste reden is dat God van hen hield, voor hen zorgde en medelijden heeft met alles wat Hij heeft geschapen, volgens Psalm 145:9, 13b, 17.

V: In Jona 3:10b: als ons hart niet in overeenstemming is met dat van God, hoe kan ons hart dan veranderd worden?

A: De Heilige Geest kan aan het werk gaan om ons hart te veranderen; maar als gelovigen hebben we ook de verantwoordelijkheid om ontvankelijk en meewerkend te zijn tegenover God.

V: Waarom was Jona in Jona 4:1-2 precies zo boos dat de Ninevieten gespaard bleven? Was het vooral omdat zijn woorden niet uitkwamen, of omdat hij de Ninevieten vernietigd wilde zien?

A: Het zou wel eens beide kunnen zijn geweest. Het idee dat zijn profetische woorden zouden uitkomen, was voor hem belangrijker dan het leven van de Ninevieten. Aan de andere kant, wetende hoe wreed en oorlogszuchtig de Ninevieten waren, en misschien wetende dat het slechts een kwestie van tijd was voordat ze Israël zouden aanvallen, wilde hij om die reden niet dat ze gespaard zouden blijven.

V: Hechtte Jona in Jona 4:1-2, ongeacht de reden waarom hij boos was, meer waarde aan het uitkomen van zijn woorden dan aan het leven van de Ninevieten? Zijn er voorbeelden in de Bijbel of in onze tijd waarin we meer om onze woorden geven dan om mensen?

A: Jefta handelde verkeerd door meer waarde te hechten aan het nakomen van zijn onbezonnen gelofte dan aan zijn eigen dochter. Herodes hechtte meer waarde aan het nakomen van zijn belofte aan Salome dan aan het leven van Johannes de Doper.

V: In Jona 4:1-2: doen ware profeten soms valse profetieën?

A: Nee. In Jona 3:4-10 profeteerde Jona dat Nineve binnen veertig dagen vernietigd zou worden vanwege hun goddeloosheid. Toen zij zich massaal bekeerden, bracht God de ramp die Hij had gedreigd niet over hen. Wanneer de wil van een volk verandert, verandert ook Gods geopenbaarde wil ten aanzien van dat volk.

Deze voorspelde vernietiging was het gevolg van het feit dat zij geen berouw toonden over hun goddeloosheid. Zij is impliciet afhankelijk van hun gebrek aan berouw. Toen zij besloten zich te bekeren, zag God op dat moment geen noodzaak om Assyrië te vernietigen. Evenzo kunnen we, wanneer God vernietiging profeteert, leren dat het oordeel kan worden uitgesteld of opgeheven als het volk zich bekeert. Dit principe, waarbij bekering mogelijk is in het aangezicht van het oordeel, wordt uiteengezet in Jeremia 18:7-8.

V: Waarom had Jona in Jona 4:1-2 ongelijk toen hij de Assyriërs haatte, aangezien David in Psalm 139:21-22 ook zei dat hij degenen haatte die God haatten?

A: Vier punten om in het antwoord in overweging te nemen.

1. De Assyriërs koesterden niet veel haat tegen de ware God; ze wisten nauwelijks wie Hij was. In Jona 4:11 spreekt God over de Ninevieten als mensen die hun rechterhand niet van hun linkerhand konden onderscheiden, of met andere woorden, die nauwelijks goed van kwaad konden onderscheiden.

2. Er is een belangrijk concept dat we moeten leren over het interpreteren van de Bijbel. De Psalmen zijn verzamelingen van gebeden en liederen die door God bewaard zijn gebleven als voorbeelden voor ons. Hoewel alles wat God in de Psalmen (en ook in de rest van de Bijbel) zegt waar is, is niet alles wat mensen (laat staan Satan) in de Bijbel zeggen waar. De Bijbel legt veeleer waarheidsgetrouw vast wat zij zeiden. Als Achab bijvoorbeeld zou zeggen: „1 + 1 = 3”, en de Bijbel zou vastleggen dat „Achab zei: 1 + 1 = 3”, dan zou de Bijbel waarheidsgetrouw en onfeilbaar een onjuiste uitspraak van Achab vastleggen.

3. Psalm 139 spreekt over haat jegens Gods vijanden, en het Nieuwe Testament zegt dat we mensen moeten liefhebben. (Bedenk dat Saulus van Tarsus ooit een vijand van God was.) David sprak dus een gebed uit dat niet Gods volmaakte wil was. Zoals in het Nieuwe Testament wordt aangetoond, moeten we zelfs Gods vijanden liefhebben.

4. Er is een les die we kunnen leren uit dit gebed in de Psalmen. Wees niet bang om tot God te bidden wat je ook voelt. God zal ons hart veranderen. Zelfs in het laatste vers van Psalm 139 vroeg David aan God: „Zie na of er bij mij een aanstootgevende weg is; leid mij op de eeuwige weg.” (BSB)

V: In Jona 4:1-2 had Jona een slechte houding; waarom was het dan niet juist van hem om ergens anders heen te gaan, in plaats van met een slechte houding zijn bediening uit te oefenen?

A: In het geval van Jona was het probleem dat hij een verandering in houding nodig had. God wilde zeker dat Jona zijn houding zou veranderen, maar God gebood hem toch te gaan, ongeacht zijn houding. Soms kunnen harde houdingen van mensen verzachten wanneer ze ervoor kiezen God te gehoorzamen, ongeacht hun gevoelens.

In Filippenzen 1:15-18 spreekt Paulus over mensen die het [ware] evangelie verkondigden uit afgunst en rivaliteit, en niet oprecht. Hoewel die mensen tegen Paulus waren, prees Paulus God toch voor hun prediking, omdat ze nog steeds het ware evangelie verkondigden, ook al was dat vanuit verkeerde motieven.

V: Waarom zou Jona in Jona 4:1,4,9b zowel boos zijn als zijn boosheid koesteren over wat God deed?

A: Jona werd niet zomaar even boos; Jona vond dat hij op de een of andere manier het recht had om aan zijn woede vast te houden. Zoals Efeziërs 4:26 laat zien, hebben we nooit het recht om aan onze woede vast te houden.

V: Wanneer (als dat al ooit het geval is) hebben wij, zoals in Jona 4:1, 4, 9, het recht om boos te zijn op wat God heeft gedaan? Wat betekent het als we boos zijn op wat God heeft gedaan?

A: Jona had niet meer recht om boos te zijn dan wij hebben om boos te zijn op de manier waarop iemand anders zijn geld uitgeeft. Uiteindelijk komt onze boosheid voort uit het feit dat God zich niet gedraagt als een teamspeler, die in ons team speelt zoals wij denken dat Hij zou moeten doen. We vergeten dat God niet in ons team zit, en dat God niet aan onze kant staat. Wij horen juist in Gods team te zitten, en aan Gods kant te staan.

V: Wat gebeurt er in Jona 4:1, 4, 9 als we boos zijn op God? (Denk bijvoorbeeld eens terug aan Job).

A: God kan het aan. Blijf met God praten en vraag Hem om je hart te veranderen, zodat het in overeenstemming is met het Zijne. God kan ook onze andere zonden aan.

V: In Jona 4:2 zijn veel mensen boos op God omdat ze een verkeerd beeld van Hem hebben. Was dat hier bij Jona ook het geval?

A: Nee. Jona had een juist beeld van Gods macht en van het feit dat God genadig wil zijn en wil sparen. Jona had geen liefde voor de Ninevieten, die God geschapen had.

V: Zegt Jona in Jona 4:3 dat hij zo boos is dat hij wel zou kunnen sterven, vergelijkbaar met wat Elia zei in 1 Koningen 19:4?

A: Nee. In beide gevallen dachten ze dat ze God trouw dienden, en voelden ze zich alleen. Elia leed echter aan uitputting en was depressief (niet boos) omdat Izebel hem te grazen wilde nemen en hij in gevaar was. Jona was boos omdat de Ninevieten gespaard werden, en God toonde Zijn ongenoegen over Jona.

V: Moeten gelovigen in Jona 4:3, 8-9, Rechters 16:30 en 1 Koningen 19:4 ooit bidden dat God hun leven wegneemt?

A: De Bijbel geeft geen direct antwoord op deze vraag, maar noemt wel enkele goede en slechte voorbeelden.

1. Geen enkele gehoorzame gelovige in de Bijbel heeft ooit zelfmoord gepleegd. Saul was niet gehoorzaam in 1 Samuël 31:4. Ahitofel was geen gehoorzame gelovige nadat hij David had verraden in 2 Samuël 17:1-23.

2. Simson vroeg God in Rechters 16:30 om zijn leven te nemen; hoewel Simson een „zelfmoordmissie“ uitvoerde, deed hij verder niets om zichzelf van het leven te beroven.

3. Elia was zo uitgeput dat hij in 1 Koningen 19:4 tot God bad om zijn leven te nemen. Jona was zo verbitterd tegen God dat hij Hem vroeg hem te doden. Geen van beiden kreeg echter goedkeuring van God voor hun verzoek.

V: Waarom zou deze profeet in Jona 4:5 ten oosten van Nineve gaan zitten?

A: De rivier de Tigris lag aan de westkant van Nineve. Een leger dat Nineve zou binnenvallen, zou waarschijnlijk vanuit het oosten komen, en Jona zou het als eerste zien als hij aan de oostkant ging zitten. Misschien had Jona ‘voldoende geloof’ om de vernietiging van Nineve te zien. Gods handelen hangt echter niet af van ons geloof, maar van Zijn wil.

V: Waarom zou Jona in Jona 4:5-6 in de zon zitten, als hij een schuilplaats had gebouwd?

A: Er staat dat hij de schuilplaats ten oosten van de stad bouwde, dus hij zou waarschijnlijk in de middagzon zitten.

V: Wat voor soort pompoen was dit in Jona 4:6?

A: De Bijbel vermeldt niet of het een gewone plantensoort was die op wonderbaarlijke wijze groeide, of een plantensoort die verder nergens op aarde voorkwam. De sceptische Asimov’s Guide to the Bible (blz. 648) vermoedt dat het een ricinusplant was, die zo groot kan worden als een boom.

V: Waarom zou Jona in Jona 4:6 blij zijn met de wonderbaarlijk groeiende wijnstok?

A: Natuurlijk was hij blij dat de wijnstok hem schaduw bood. Maar meer nog leek het een teken te zijn dat God speciale aandacht aan hem schonk, dat hij in Gods gunst stond en dat God zijn woorden zou laten uitkomen. Als iemand je een leuk cadeautje geeft, ben je blij met het nut van het cadeau, maar je bent meestal nog blijer dat die persoon speciaal aan jou heeft gedacht om je überhaupt een cadeau te geven. Ondanks alles wat hij had meegemaakt, kon Jona blij zijn met dit teken dat hij in het gelijk was gesteld en nu in Gods wil was.

V: Waarom zou God in Jona 4:7, na alles wat Jona had meegemaakt, een kleine worm sturen om de wijnstok te vernietigen? Wil God ooit dingen vernietigen of wegnemen, alleen maar omdat ze ons gelukkig maken?

A: Het zou voelen alsof iemand je een mooi cadeau gaf, en nadat je het een uurtje of zo had gehad, kwam die persoon het opzettelijk voor je ogen vernietigen. Jona’s houding en smeulende woede werden zichtbaar, en dat was juist de bedoeling. Jona was niet langer lauw.

V: Wat weten we, in Jona 4:8, over oostenwinden in dit deel van de wereld?

A: Een sterke, hete oostenwind wordt tegenwoordig in Palestina en Mesopotamië een sirocco genoemd. Deze kan de temperatuur met 16 tot 22 graden Fahrenheit doen stijgen. De sirocco is erg droog en droogt zowel de huid als de vegetatie uit. Als er een sirocco opsteekt, zoeken mensen snel een schuilplaats op. De sirocco trof Jona, maar we weten niet of hij überhaupt invloed had op Nineve.

V: Waarom zou God in Jona 4:8 een oostenwind laten waaien om Jona te irriteren?

A: Jona zat ten oosten van de stad om de plaag te zien die zou komen en Nineve zou vernietigen. God stuurde inderdaad een „plaag“, maar die was niet bedoeld om Nineve te vernietigen, maar om Jona lastig te vallen. Dit lijkt een nogal passende straf voor een gelovige wiens houding God irriteerde.

V: Waarom dacht Jona in Jona 4:8-9 dat hij het recht had om boos te zijn over de wijnstok?

A: Jona dacht misschien dat hij zoveel had doorstaan met God in de vis, en dat hij zoveel voor God had gedaan, dat God verplicht was om die wijnstok te behouden die God hem al had gegeven. Jona negeerde wellicht het idee dat God gehoorzaamheid belangrijker vindt dan offers. God is ons niets verschuldigd. Wij zijn hier om God te dienen en Hem te behagen, niet andersom.

V: In Jona 4:8-11: zelfs als God absoluut het belangrijkste in je leven is, zijn er dan andere dingen die voor jou belangrijker zijn dan andere mensen en hun redding?

A: Soms kunnen we hobby’s, vermaak, familie of zelfs de kerk en Gods werk belangrijker voor ons laten zijn dan God.

V: In Jona 4:10-11 ging het bij God niet om de wijnstok of om Jona’s woede over de wijnstok. Wat was de kern van wat God Jona wilde duidelijkmaken met betrekking tot de wijnstok?

A: Jona had zelf wat materialen kunnen verzamelen en zijn eigen schaduw kunnen maken. De wijnstok diende alleen om aan Jona te laten zien wat er in zijn hart omging.

God noemde Jona in feite een huichelaar. Jona gaf om die wijnstok, hoewel hij er niet voor had gezorgd of hem had onderhouden. Toch was Jona boos toen hij hoorde dat God om deze Ninevieten gaf, die God zelf had geschapen.

V: In Jona 4:11 is een wijnstok iets anders dan een afgodsbeeld. Dit soort wijnstok is iets goeds dat God ons geeft, maar zodra we eraan gewend zijn, neemt God het weer weg om ons iets te leren. Zijn er voorbeelden van wijnstokken in jouw leven of in het leven van mensen die je kent?

A: Dat kan op school zijn, op het werk of in zakelijke kansen. Voor een alleenstaande kan het een romantische relatie zijn.

V: Als God in Jona 4:11 op de eerste plaats staat, maar je houdt meer van andere dingen dan van andere mensen, kun je dan nog steeds oprecht zijn in je liefde voor God? (Zie 1 Joh. 3:17; 4:12,20-21)

A: Nee. 1 Joh. 3:17; 4:12,20-21 laat ons zien dat we niet echt van God houden als we anderen niet liefhebben. Johannes vertelt ons dat liefde verweven is met gehoorzaamheid aan God, en God gebiedt ons anderen lief te hebben. Dit geldt ongeacht of we daar zin in hebben of niet.

V: Hoe verhoudt de bevolking van Nineve zich in Jona 4:11 tot die van andere steden uit die tijd?

A: Nineve was voor die tijd erg groot. Samaria telde ongeveer 30.000 inwoners, en Samaria was groter dan Jeruzalem. Deze grote bevolking van Nineve zou zich in die tijd waarschijnlijk niet alleen met landbouw kunnen onderhouden. Het was een stad die leefde van veroveringen en schatting.

V: Waarom noemde God in Jona 4:11 het vee tegen Jona?

A: De meeste mensen met ook maar enig medeleven zouden op zijn minst enige vriendelijkheid jegens dieren tonen, ook al kunnen dieren geen onderscheid maken tussen goed en kwaad. Mensen (inclusief de Ninevieten) zijn belangrijker dan dieren. De Ninevieten waren bijna net zo onwetend over Gods wegen als de dieren. Aangezien God geeft om wat Hij heeft geschapen, zou God dan niet ook om de Ninevieten moeten geven?

V: Heeft Jona in Jona 4:11 ooit zijn houding veranderd en zijn liefde voor de Assyriërs getoond?

A: Het had beide kanten op kunnen gaan. Het verhaal laat ons in het ongewisse, en waarschijnlijk is dat opzettelijk zo gedaan. Degene die het boek heeft opgeschreven, deelde echter zeker Gods hart in deze kwestie. Aangezien het waarschijnlijk is dat Jona dit zelf heeft opgeschreven, of dat Jona dit aan een schrijver heeft gedicteerd, heeft Jona misschien uiteindelijk toch zijn les geleerd.

V: Hebben we in Jona enig buitenbijbels bewijs dat de Assyriërs zich bekeerden?

A: Misschien wel. Hoewel het sceptische werk *Asimov’s Guide to the Bible* (p. 647) zegt van niet, is er in feite wel bewijs. Het Assyrische leger vocht elk jaar, behalve dat er vreemd genoeg twee jaren waren, rond 758-757 v.Chr., waarin ze blijkbaar helemaal niet vochten. Hoewel niet kan worden bewezen dat Jona in een van deze twee jaren kwam, kwam hij wel rond die tijd, en Jona’s prediking biedt een goede verklaring voor waarom een heel volk van beroepssoldaten ervoor koos om twee jaar lang niet te vechten. Dit was ofwel onder Ashur-dan III (ongeveer 772–754 v.Chr.) ofwel onder zijn opvolger Ashur-nirari V (ongeveer 754–746 v.Chr.).

Later keerden de Assyriërs terug naar hun oude gewoonten, en zij werden in 612 v. Chr. vernietigd, zoals Nahum 2:1-3:9 en Zefanja 2:13-15 hadden geprofeteerd.

V: Waar werd Jona begraven?

A: Dat weten we niet. Maar er bestaat een overlevering dat Jona in het noordwesten van Irak werd begraven, vlakbij de stad Nineve. Moslims bouwden een moskee boven zijn graf, en soennitische moslims van ISIS vernietigden deze op 24 juli 2014.

V: Is dit in het boek Jona het tegenovergestelde van het primitieve idee dat God niet-Joden, zoals de Amalekieten, wil uitroeien, zoals Asimovs Gids voor de Bijbel op blz. 648 beweert?

A: Nee. Bij het antwoord moeten drie punten in overweging worden genomen.

De Assyriërs waren nog geen vijanden van Gods volk. De Amalekieten daarentegen waren al vastbesloten om tegen Gods volk te strijden en de achterblijvers te doden.

Latere profeten, waaronder Jona, hebben nooit kritiek geuit op de eerdere uitroeiing van de Kanaänieten en Amalekieten.

God zei via Mozes dat niet-Kanaänitische volken, inclusief degenen die ver weg woonden, in aanmerking kwamen om vrienden te zijn en een verdrag te sluiten met de Israëlieten.

Asimov schreef dus over een vermeende „omkering van het concept”, terwijl er in werkelijkheid hier volledige overeenstemming bestaat tussen zowel de geest als de letter van de geschriften van Mozes en Jona.

V: Welke belangrijke vragen kunnen we onszelf en Jona stellen na het lezen van het boek Jona?

A: Realiseer je dat je nooit te volwassen bent om je geloof te blijven verdedigen. Er zijn vier belangrijke vragen die we ons over Jona kunnen stellen. Maar als we ons vragen stellen over Jona, kunnen we die ook over onszelf stellen.

Kan Jona zich zo ver van Gods wil verwijderen dat God hem vergeet?

Kan Jona zo diep zinken dat God hem in de steek laat?

Was het voor Jona te laat om God weer effectief te dienen?

Zou Jona’s hart Gods mededogen voor de verlorenen kunnen hebben?

V: Waarom laat het einde van Jona 4 je nog steeds in het ongewisse?

A: Aan het einde van Jona krijgen we geen uitsluitsel over de vraag of Jona zijn hart voor God heeft verzacht of niet. Hoewel dit onbevredigend lijkt, denk ik dat dit opzettelijk zo is gedaan. Als ons hart koud wordt tegenover God en we een beetje op Jona gaan lijken, is het aan ons om het einde te schrijven: of ons hart nu zal verzachten of niet.

Ik zou heel graag het einde van Jona willen lezen, maar er wordt er geen gegeven. Ik beweer hier niet dat ik de gave van profetie heb, maar, puur speculatief, hier zijn twee mogelijke eindes.

A) Jona’s hart bleef zoals het was. Hij vertelde anderen misschien wel wat God in het verleden had gedaan, maar mensen waren niet erg geïnteresseerd in wat hij nu over zijn geloof te vertellen had. Hij was dor en stoffig geworden toen de worm de plant had opgegeten, en zo bleef hij, geestelijk gezien, de rest van zijn leven.

B) Jona moest lachen toen hij zich realiseerde dat de wonderbaarlijke plant, de wonderbaarlijke worm en de wonderbaarlijke grote vis allemaal lieten zien hoeveel God om hem gaf, door hem deze drie keer apart te zetten. Hij zag in dat zijn eigen plannen, zijn eigen trots en zijn eigen idee van wat er moest gebeuren, onbeduidend waren in vergelijking met God en Zijn liefde. Hij zei tegen God: „Het was best gênant dat ik steeds de touwtjes in handen wilde houden; laten we het vanaf nu op Uw manier doen.”

Maar zoals iemand opmerkte: we hebben vandaag de dag het boek Jona, dus tenzij iemand anders het verhaal van Jona heeft opgetekend, moet Jona het zelf hebben geschreven of verteld, wat erop wijst dat hij het uiteindelijk begreep en dat zijn hart de dingen op Gods manier zag.

V: Wat zijn enkele van de vroegste manuscripten van Jona die vandaag de dag nog bestaan?

A: Dode Zeerollen: (ca. 1 v.Chr.) Er zijn drie exemplaren van Jona onder de Dode Zeerollen, genaamd 4Q76 (=4QXIIa), 4Q81 (=4QXIIf) en 4Q82 (=4QXIIg).

4Q76 bevat Jona 1:1-5,7-10,15-16; 2:1,7; 3:2.

4Q81 bevat Jona 1:6-8, 10-16.

4Q82 bevat Jona 1:1-9; 2:3-10; 3:1-3; 4:5-11.

Nahal Hever is een grot bij En-gedi, waarin een fragment van de twaalf profeten in het Grieks is gevonden (8 Hev XIIgr). Aangenomen wordt dat het tussen 50 v.Chr. en 50 n.Chr. is geschreven. Het werd verborgen tijdens de opstand van Bar Kokhba tegen Rome. Het is een herziening van de Septuaginta, gemaakt in Judea, en vrijwel identiek aan de Masoretische tekst. Het bevat Jona 1:14-16; 2:1-7; 3:2-5,7-10; 4:1-2,5.

De Wadi Murabba’at-rol (Mur XII) dateert van ca. 132 n.Chr. Deze bevat Jona 1:1-16; 2:1-11; 3:1-10; 4:1-11.

In totaal zijn in de Dode Zeerollen, Nahal Hever en Wadi Murabba’at de volgende verzen van Jona bewaard gebleven: 1:1-16; 2:1-10; 3:1-10; 4:1-11. Elk vers is bewaard gebleven, behalve Jona 1:17.

Christelijke bijbelhandschriften, daterend van rond 350 n.Chr., bevatten het Oude Testament, inclusief Jona. Twee daarvan zijn de Vaticanus (325-350 n.Chr.) en de Sinaiticus (340-350 n.Chr.). De Sinaiticus bevat het volledige boek Jona. Het begint op dezelfde pagina waar Obadja eindigt, en het eindigt op dezelfde pagina waar Nahum begint.

Alexandrinus (ca. 450 n.Chr.) plaatst de boeken van de twaalf kleine profeten vóór Jesaja. Jona is volledig aanwezig in zowel Vaticanus als Alexandrinus.

V: Welke vroege schrijvers verwezen naar Jona?

A: Schrijvers van vóór het Concilie van Nicea die naar verzen in Jona verwezen of ernaar zinspeelden, zijn:

Het apocriefe Ecclesiasticus 49:10 (vóór 190 v.Chr.) geeft aan dat Jona deel uitmaakte van het Boek van de Twaalf.

Clemens van Rome (96-98 n.Chr.): „Jona verkondigde de vernietiging aan de Ninevieten; maar zij, die berouw toonden over hun zonden, verzoenden God door gebed en verkregen verlossing, hoewel zij vreemdelingen waren [ten opzichte van het verbond] van God.” 1 Clemens (deel 1) hoofdstuk 7, blz. 7

Justinus de Martelaar (ca. 138-165 n.Chr.)

Irenaeus van Lyon (182-188 n.Chr.) citeert Jona 1:9 en 2:2 als woorden van Jona zelf. Irenaeus, Tegen de ketterijen, boek 3, hoofdstuk 20.2, blz. 450

Clemens van Alexandrië zegt: „En Jona zelf, een profeet, geeft hetzelfde aan in wat hij zegt: ‚En de schipper kwam naar hem toe en zei tegen hem:

Waarom snurk je? Sta op, roep je God aan, opdat Hij ons redt en wij niet omkomen.’“ De *Stromata* (193-202 n.Chr.), boek 5, hoofdstuk 141, blz. 474-475

Tertullianus (207/208 n.Chr.) „In Jona vind je de opvallende daad van Zijn barmhartigheid, die Hij betoonde aan de biddende Ninevieten.” (Jona 3:9) Vijf boeken tegen Marcion, boek 5, hoofdstuk 11, blz. 452

Tertullianus (198-220 n.Chr.) „Was dat dan de reden waarom Jona dacht dat bekering niet nodig was voor de heidense Ninevieten, toen hij zijn plicht om te prediken ontliep? Of vreesde hij veeleer, omdat hij voorzag dat Gods barmhartigheid zelfs over vreemden zou worden uitgestort, dat die barmhartigheid als het ware (de geloofwaardigheid van) zijn verkondiging zou tenietdoen?“ Over bescheidenheid, hoofdstuk 10, blz. 84

Origenes (225-254 n.Chr.) noemt Jona in *Tegen Celsus*, boek 7, hoofdstuk 57, deel 4, blz. 634

Adamantius (ca. 300 n.Chr.) noemt Jona: „Het water nam Jona drie dagen en nachten lang in zijn diepten op en gaf hem daarna volkomen gezond terug.“ Dialoog over het ware geloof, vijfde deel, blz. 172 (Adamantius spreekt)

Methodius van Olympus en Patara (270-311/312 n.Chr.)

Na Nicea (325 n.Chr.):

Athanasius van Alexandrië (367 n.Chr.) (Impliciet, omdat hij de twaalf profeten noemt) „Er zijn dus, uit het Oude Testament, tweeëntwintig boeken in getal; … vervolgens de Profeten, waarbij de twaalf als één boek worden gerekend…“ Athanasius, Paasbrief 39, hoofdstuk 4, p. 552.

Cyrillus van Jeruzalem (ca. 349-386 n.Chr.) citeert Jona 2:2, 6, 8 als Jona in Lezing 14.20, blz. 99

Johannes Chrysostomos (-407 n.Chr.) noemt de profeet Jona in deel 9 van *Over de beelden*, preek 20.21, blz. 480

Hieronymus (373–420 n.Chr.) bespreekt de boeken van het Oude Testament. Hij gaat specifiek in op Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium, de Pentateuch, Job, Jezus, zoon van Nave [Jozua], Rechters, Ruth, Samuel en Koningen (2 boeken), de twaalf profeten, Hosea, Joël, Amos, Obadja, Jona, Micha, Nahum, Habakuk, Zefanja, Haggai, Zacharia, Maleachi, Jesaja, Jeremia, Ezechiël, Daniël, Esther, Ezra, Nehemia, Brief 53, hoofdstuk 7-8, blz. 99-101.

Sulpitius Severus (363-420 n.Chr.) verwijst naar Jona als Jona in *Geschiedenis*, boek 1, hoofdstuk 48, blz. 94

Augustinus van Hippo (338-430 n.Chr.) noemt de profeet Jona in *De Stad van God*, boek 18, hoofdstuk 44, blz. 387

Onder ketters en apocriefe boeken

Het Diatessaron van Tatianus (overleden 170 n.Chr.), paragraaf 16, blz. 68, citeert Matteüs 12:41 en Lucas 11:29-32 over Jona.

Theodorus van Mopsuestia (392-423/429 n.Chr.) citeert uit Jona 3:4 in zijn Commentaar op Jona, hoofdstuk 1, blz. 193

Na Nicea zijn er ook nog andere schrijvers.

V: Wat zijn in Jona enkele van de vertaalverschillen tussen het Hebreeuws en de Griekse Septuaginta?

A: Hier volgen enkele vertaalverschillen, voornamelijk uit hoofdstuk 3; de eerste is in het Hebreeuws en de tweede komt uit de Griekse Septuaginta-vertaling.

Jona 1:9 „Ik ben een Hebreeër“ (Masoretisch) versus „Ik ben een dienaar van de Heer“ (Septuaginta, Theodorus van Mopsuestia in Commentaar op Jona, hoofdstuk 1, blz. 197)

Jona 2:4 „Voorwaar, ik zal kijken“ (Masoretisch) versus „Zal ik inderdaad kijken?“ (Septuaginta) versus „Hoe zal ik kijken?“ (Theodotion)

Jona 3:2 „de boodschap die ik u verkondig“ (Masoretisch) versus „volgens de eerdere prediking waarover ik tot u sprak“ (Septuaginta)

Jona 3:3 „grote stad voor God“ (Masoretisch) versus „grote stad“ (Septuaginta)

Jona 3:4 ‘40 dagen’ (Masoretisch) versus ‘3 dagen’ (Septuaginta, Theodorus van Mopsuestia in Commentaar op Jona, hoofdstuk 1, blz. 193)

Jona 3:6 „raakte zelfs de koningen“ (Masoretisch) versus „bereikte de koning“ (Septuaginta)

Jona 3:6 „stond op van zijn troon“ (Masoretisch) versus „stond op van zijn troon“ (Septuaginta)

Jona 3:6 „mantel“ (Masoretisch) versus „kleding“ (Septuaginta)

Jona 3:7 „En hij riep uit en zei in Nineve, op bevel van de koning en zijn hoogwaardigheidsbekleders“ (Masoretisch) versus „En er werd een afkondiging gedaan, en er werd in Nineve bevolen door de koning en door zijn hoogwaardigheidsbekleders“ (Septuaginta)

Jona 3:7 „mensen of beesten, vee of kudden“ (Masoretisch) versus „mensen, of vee, of ossen, of schapen“ (Septuagint)

Jona 3:8 „Maar laat mens en dier“ (Masoretisch) versus „Zo dan, mensen en vee“ (Septuaginta)

Jona 3:8 „En laat ieder zich bekeren“ (Masoretisch) versus „en zij bekeerden zich allen“ (Septuaginta)

Jona 3:10 „slechte weg” (Masoretisch) versus „slechte wegen” (Septuaginta)

Jona 3:10 „had medelijden“ (Masoretisch) versus „bekeerde zich“ (Septuaginta)

Jona 4:1 „Maar het was een groot leed in de ogen van Jona, en het wekte woede in hem op.“ (Masoretisch) versus „Maar Jona was zeer diep bedroefd, en hij was verbijsterd.“ (Septuaginta)

Bibliografie voor deze vraag: de Hebreeuwse vertaling is afkomstig uit Jay P. Green’s Literal Translation en de Septuaginta-vertaling is afkomstig uit Sir Lancelot C.L. Brentons vertaling van The Septuagint: Greek and English. Ook is gebruikgemaakt van The Expositor’s Bible Commentary en de voetnoten in de NASB-, NIV-, NKJV- en NRSV-bijbels.

Tenzij anders vermeld, zijn de bijbelcitaten ontleend aan *The Holy Bible, Berean Standard Bible* (BSB), die in het publieke domein is vrijgegeven: https://berean.bible