< Biblíufyrirspurn úr Esra

S: Í Esra 1:1, hver skrifaði þessa bók?

S: Bókin Esra segir það ekki beint. Esra var lærður rithöfundur og mjög líklegt er að hann hafi skrifað bókina á árunum 456 f.Kr. til 444 f.Kr. Notkun fyrstu persónu í Esra 7–10 bendir til að það hafi verið Esra, þó mögulegt sé að hlutar hafi verið skrifaðir niður af einhverjum öðrum síðar.

Stílar Króníkna og Esra eru svipaðir, svo kannski skrifaði Esra báða.

Almennt er talið að sum atburði í Esra hafi átt sér stað fyrr en í Nehemía og sum samtímis. Á hinn bóginn segir Nehemías 3:1 að þegar Nehemías var í Jerúsalem hafi æðsti presturinn verið Eljasíb, og í Esra 10:6 segir að Esra hafi farið í herbergi Jehohanan sonar Eljasíb. En aftur á móti segir Esra 10:6 hvergi að Eljasíb hafi verið æðsti presturinn þegar Esra fór í herbergi hans.

Sumir frjálslyndir gagnrýnendur segja að Esra og Nehemía hafi verið skrifuð mun síðar, á tímum Alexanders mikla frá Makedóníu (um 330 f.Kr.), vegna þess að í Nehemía 12:11,22 er nefndur Jaddua, og á tímum Alexanders var æðsti prestur með sama nafn. Hins vegar er ekki endilega um sama Jaddua að ræða. Líklegra er að seinni Jaddua hafi verið barnabarn hins fyrri (líkt og nöfnin Tóbíás og Artakserses). Á sama hátt er talið að Jósefus hafi ruglast á persatímabilinu vegna þess að tveir konungar hétu Artakserses og tveir Dáriús.

Spurning: Í Esra 1:1–10:44, hvaða áhugaverðu einkenni ber þessi bók?

Um það bil fjórði hluti bókarinnar er á því sem kallað er "keisararamaíska" (vers 4:7–6:18 og 7:12–26), sem eru aðallega opinber skjöl. Daníel er einnig skrifaður bæði á hebresku og arameysku. Esra inniheldur samtals 280 vers, þar af eru aðeins 109 frásagnarvers, 44 bréfvers og 10 bænavers. Hann inniheldur 111 vers sem skrá fólk. Fyrstu tvö versin í Esra eru þau sömu og síðustu tvö versin í 2 Króníkubók. Esra 2 og Nehemía 7 eru nánast eins. (Svo ef þú vilt læra ritninguna utanbókar og fá tvöfalt meiri ávinning….). Þetta fær suma til að halda að sami höfundur hafi skrifað Esra og 2 Króníkubók. En líklegra er að 2 Króníkubók hafi verið skrifuð eftir Esra og að Esra hafi verið ein af þeim heimildum sem króníkari notaði.

S: Í Esra, hvaða handritum eigum við varðveitt í dag frá þessu tímabili?

S: Fyrir utan Biblíuna eru til fjöldi grískra og annarra rita, en hér er einungis fjallað um þau efnislegu rit sem fornleifafræðingar hafa í raun fundið varðveitt í dag. Hér eru nokkur þeirra frá 850 f.Kr. til um 400 f.Kr.

Móabítasteinninn. (850 f.Kr.)

Í Deir Alla í Jórdanadölunum nefnir skólastráksritstafan Balaam son Beors þrisvar sinnum. Hún var geislakolefnisgreind til áranna 800/760 f.Kr.

Skriftir Sálmanasars III (836 f.Kr.) í Assýríu. Getur Meda og Tubal-fólksins.

Sargon-texta (732 f.Kr.) í Assýríu. Nefna Tóbalsfólksins.

Sargon II-texta (722–705 f.Kr.)

Assýrísku orð Ahiqar (700–400 f.Kr., aramíska og hugsanlega akkadííska) (Ensk þýðing á þessu er í The Old Testament Pseudepigrapha, bindi 2, bls. 494–507).

Margir aðrir assýrískir heimildir

Margir babýlónskir annállar

Persneska Behistun-klifrið

Aramísk afritun af Behistun-klifri á eyjunni Elefantine í suðurhluta Egyptalands

Babýloníska súluskjalið af Behistun-hellunni

Sílarsívalningurinn (um 538 f.Kr.) Þú getur séð mynd af honum í Rose-bókinni um töflur, kort og tímalínur, bls. 78.

Í Elefantínus-pappírsritunum (Cowley #21) skipar Dárius Gyðingum þar að halda hátíð ósýrðra brauða. Sjá The Expositor's Bible Commentary bls. 649.

Elephantine-pappýrusar Cowley #30 (407 f.Kr.). Bréfið, sem Jedaniah díktar til Bagohi, landstjóra Júda, þar sem hann biður um aðstoð við endurbyggingu musteris "YHW" í Elephantine. Í þessu bréfi er minnst sona Sanballats [sn'blt], sem kallaður er landstjóri Samaríu. Bréfið var dagsett af höfundi sem 25. nóvember 407 f.Kr. Egyptar og persneski landstjórinn Vidranga eyðilögðu hofið í Elephantine árið 419 f.Kr.

Samarísku papýrusarnir frá Wadi ed-Daliyeh (WDSP 11 front 13) nefna Sanballat [sn'blt].

Ostraka á eyjunni Elephantine.

Bankaskjöl Murashu í Nippur. Í þessum texta koma fyrir nöfn 2.500 einstaklinga, þar af eru 70 gyðingar.

Samarískar papýrusarrit

Minnisblað frá Bagoas, persneska landstjóra Júda.

Yfir 30 töflur í Súsa og ein tafla í Borsippa nefna allt að fjóra persneska embættismenn sem heita "Marduku" eða "Marduka".

Tvær hálsinskriftir í hellum um 11 mílur vestan við Amman í Jórdaníu nefna "Tobiah" á aramísku. (Frá 590 f.Kr. til jafn seint og 200 f.Kr.)

Q: Í Esra, hvað er yfirlit yfir þessa bók?

S: Hér er yfirlit á hástigi.

1-6 Heimkoma og endurbygging musterisins

..1-2 Heimkoma undir forystu Serúbabels (538 f.Kr.)

….1 Kýrósarúrskurðurinn og undirbúningur

….2 Skrá yfir 50 þúsund heimkomna

..3-6 Endurbygging musterisins

….3 Smíði altaris og undirstöðu musterisins

….4 Andstaða undir Cyrus, Ahasverus og Artakserxes

…5 Frekari andstaða undir Dariusi

…6 Kláranir musterisins undir Dáriusi

7-10 Heimkoma og endurbygging samfélagsins

..7-8 Heimkoma undir forystu Esra (458 f.Kr.)

….7 Upphafsskipun Artaksersesar I

….8 Listi yfir 4–5 þúsund heimkomna og ferð þeirra

..9-10 Endurbygging samfélagsins

.…9 Blandaðar giftingar og bæn Esra

.…10 Játning og sáttmáli lýðsins

Q: Í Esra 1:1–10:44, af hverju var allt efnið í Esra sett í Esra?

Skrifin segja það ekki. Sumir telja að færri smáatriði hefðu mátt vera þar. Á hinn bóginn hefði mátt bæta við fleiri smáatriðum og jafnvel skjölum. En það virðist sem meginástæðan fyrir því efni sem Esra setti þar sé að sýna fram á og skrá hvernig Guð uppfyllti spádóm sinn um að endurreisa Gyðinga í fyrirheitna landið eftir sjötíu ára fangalag.

Spurning: Í Esra 1:1, af hverju er þetta kallað fyrsta ár Kýrósar, konungs í Persíu, þar sem hann hafði verið konungur í Persíu áður en hann lagði undir sig Babýlon, eins og fram kemur í Asimov's Guide to the Bible, bls. 435?

Svar: Kóres varð konungur í Anshan árið 559 f.Kr. og konungur Meda sem og Persa árið 550 f.Kr. Hins vegar var þetta fyrsta ár ríkisstjórnar hans yfir þessu víðfeðma heimsveldi Babýlonar og Persíu. William H. Shea rannsakaði yfir 400 staði þar sem Kýrusi var veittur titill, og í 90 prósent tilfella var hann kallaður "Kóngur Babýlonar, kóngur landa". Kýrustindurinn kallar Kýrusi "Kóngur heimsins, mikill kóngur, lögmætur kóngur, kóngur Babýlonar, kóngur Súmer og Akkad, kóngur fjögurra áttanna (jarðarinnar)". Shea komst einnig að því að Kýrós var fyrst kallaður "Kóngur landa" í byrjun árs 538 f.Kr., en hann var ekki kallaður "Kóngur Babýlonar, kóngur landa" fyrr en í lok árs 538 f.Kr. Hann telur ástæðuna vera sú að landstjórinn Gubaru bar titilinn kóngur Babýlonar þar til hann lést það sama ár.

Rétt eins og hertogi sem verður konungur skráir fyrsta ár sitt sem konung, ekki sem hertoga, er fyrsta ár Kýrósar talið frá þeim tíma sem hann var keisari heimsveldisins. "Heimsveldið" innlimaði Babýlon sem eina af höfuðborgum sínum.

Spurning: Í Esra 1:1, gætu 70 árin vísað til tímalengdar Babýloníuheiðnisveldisins eða til Musterisins, eins og hinn efahyggjandi Asimov's Guide to the Bible, bls. 436–437, 449, bendir á?

A: Þetta vísar til þess hve lengi Júda var undir yfirstjórn Babýlonar. Fyrst skulum við skoða nákvæmlega hvað Biblían segir, og síðan hvað sögulegar heimildir staðfesta.

Jeremía 25:11-12 og 29:10,16 segja:

1) Land Júda myndi verða eyðimörk, og þeir myndu þjóna Babýlon í sjötíu ár.

2) Eftir sjötíu ár yrði Babýlon refsað (Jeremía 25:12)

3) Jeremías 29:10 bætir við að eftir sjötíu ár muni útlegðarmennirnir snúa aftur.

4) Jeremías 29:16 bætir við að ekki allir myndu fara í útlegð.

Þó svo að ekki sé sagt að Jerúsalem verði algerlega eyðilagt, má draga þá ályktun úr því. Hins vegar er ekki tilgreint hversu lengi Jerúsalem verði eyðilagt. Það er þjónustan við Babýlon, ekki eyðilegging Jerúsalem, sem spáð var að myndi vara í sjötíu ár.

Sögulega þjónaði Júda Babýlon frá 605 f.Kr. til 538 f.Kr. Þetta nemur um 68 árum okkar. Hins vegar voru spádómar gefnir í formi trúarlegs, tunglárlegs árs, sem var 360 dagar.

S: Í Esra 1:1, var raunverulegi útlegðin aðeins 49 ár, frá 587/586–538 f.Kr., eins og efasemdarsinnaða bókin Asimov's Guide to the Bible, bls. 436, segir?

S: Margir voru í útlegð árið 605 f.Kr. í alla 70 árin. Flækjustig bætist við vegna þess að aðrir voru í útlegð í aðeins 49 ár. Engu að síður var spádómurinn um að Júda þyrfti að þjóna Babýlon í 70 ár.

Sp.: Í Esra 1:1-4, af hverju ákvað persneski konungurinn að hjálpa Gyðingum hér?

A: Endanleg ástæða er sú að Guð hreyfði við Kýrusi til að gera þetta. Einnig leyfði persakonungurinn ekki aðeins Gyðingum að snúa aftur, heldur grafa fornleifafræðingurinn Rassam upp það sem kallað er "Kýruskílið", þar sem Kýrós skráði hvernig hann lagði Belgarð undir sig og kvað á um að aðrir þjóðflokkar mættu einnig snúa heim. Engin merki eru um að Kýrós hafi trúað á hinn sanna Guð; hann notaði hins vegar hið guðdómlega nafn þegar hann talaði um Gyðinga, rétt eins og hann notaði nöfn annarra guða þegar hann talaði um aðrar þjóðir.

Sýruskúlunni segir meðal annars: "Með öllum guðunum sem ég hef endurheimt í helgu borgir sínar biðji Bel og Nebo daglega um langt líf fyrir mig." (Bel og Nebo voru babýlónsku guðir.)

Sp.: Í Esra 1:1-4, hvað segir Kýrussylindan enn fremur?

S: Biblíugagnrýnandinn úr 19. öld, Julius Wellhausen, og margir aðrir efast um að nokkur tilskipun hafi nokkurn tíma verið gefin út um að Gyðingar mættu snúa heim. Hins vegar fann Rassam Sýrusar-sívalninginn árið 1879; á sama blaðsíðu er ljósmynd af honum. Sýrusar-sívalningurinn var fyrst og fremst áróðursverkfæri Sýrusar til að sýna Babýloníumönnum að hann væri vinur þeirra, en ekki bara hershöfðingi sem þyrfti að andæfa. Kýrus kallaði sig "Kóngur heimsins, mikill kóngur, lögmætur kóngur, kóngur Babýlonar, kóngur Súmer og Akkads, kóngur fjórðunga [jarðarinnar]" (bls. 89). Þar stendur einnig: "Þegar ég, velviljaður, gekk inn í Babýlon, setti ég ríkissætið upp í konungshöllinni í miðju fagnaðar og gleði. Mardúk hinn mikli guð lét stórhuga íbúa Babýlonar … mig. Ég leitaði daglega til að dýrka hann [Mardúk]. Fjölmargar herdeildir mínar gengu óáreittar um Babýlon. Ég leyfði engum að hræða land [Súmer] og Akkads. Ég hafði hagsmuni Babýlonar og allra helgidóma hennar fyrir augum til að efla velferð þeirra." (bls. 87) Þar er einnig sagt að Kýrusi hafi komið inn í borgina "án orrustu eða bardaga". Þetta er satt, því Kýrusi gekk inn í borgina 17 dögum eftir að Persar gerðu skyndilegan árás og lögðu borgina undir sig.

Sílarsíli Sýrósar segir einnig um útlegðarfólkið: "Ég safnaði einnig fyrri íbúum þeirra og skilaði þeim búseta þeirra." (bls. 91)

Q: Í Esra 1:5-11, af hverju var persakonungurinn svo örlátur við að veita Esra gulli og silfri?

Skrifin gefa eina ástæðu og gefa varla í skyn aðra líklega ástæðu.

Í fyrsta lagi segir í Esra 1:7 að meðal þeirra hluta sem konungurinn skilaði voru hlutir úr musterinu sem Babýloníumenn höfðu tekið af Ísraelsmönnum. Sigurvegarar tóku yfirleitt goðverur sigursæla þjóða með sér, en þar sem engar goðverur voru í Jerúsalem tóku þeir í staðinn munina úr musterinu. Í persneska Sýrussúlunni, sem lýsir því þegar Persar sendu fangna þjóðina aftur heim til sín, er einnig minnst á að skila guðum þeirra til þeirra.

Í öðru lagi segir Esra 1:6, nokkuð dularfullt, að nágrannar þeirra sem sneru aftur "stuðluðu að þeim" (BSB), í samræmi við boð konungs í Esra 1:4 um að þeim "skuli veitt aðstoð af mönnum þeirrar héraðs með silfri, gulli, munum og búfé" (BSB). Af hverju vildi konungurinn þetta? Til að skilja hvers vegna verðum við að skoða pólitíska stöðu á þeim tíma.

Kóngur Dári I var faðir Xerxes I og eiginmaður Esterar. Xerxes I var myrtur í svefnherbergi sínu af Artabanusi, yfirmanni lífvarðarliðs konungs, árið 465 f.Kr. Konungurinn í Esra, Artaxerxes I, var þriðji sonur Xerxesar og Amestris. Hann var aðeins 18 ára gamall á þeim tíma. En það sama ár tókst Artaxerxes að drepa bæði Artabanus og einn eldri bróður sinn, sem hét Darius, og sigra hinn eldri bróður sinn, Hystaspes, í orrustu. Hins vegar braust fljótlega út uppreisn í Egyptalandi (460–454 f.Kr.), studd af 200 grískum skipum. Megabyzus, persneski satrapinn í Sýrlandi, sigraði egyptísku uppreisnarmennina árið 454 f.Kr. og lofaði miskunnsemi við leiðtoga uppreisnarinnar, Inarus. Því miður var Inarus krossfestur á skipi að skipun móður Artaxerxes I, drottningar Amestris, sem leiddi til þess að Megabyzus gerði uppreisn. Í miðju alls þessa hvatti konungurinn Esra og fleiri útlaga til að snúa aftur til Jerúsalem árið 458 f.Kr. Persakonungurinn vildi hafa tryggan jaðarríki austan við Egyptaland og sunnan við Sýrland. Því er skiljanlegt, eins og Esra 1:4-6 sýna, að persakonungurinn hafi viljað að heimkomumennirnir yrðu "studdir" (BSB).

Spurning: Í Esra 1:5-11, hvað ættir þú að gera ef þér er óvænt veitt gjafmild blessun?

A: Auðvitað skaltu lofa og þakka Guði fyrir það, en það er meira líka. Láttu aðra vita hvað Guð hefur gert. Einnig geturðu spurt hvort Guð hafi gefið þér þessa blessun með einhverjum tilgangi. Kannski var hún gefin svo að þú gætir verið í stöðu til að hjálpa öðrum. Vertu þó varkár; þú gætir komist að því að þú hafir marga nýja "vini", en ekki endilega sanna vini.

S: Í Esra 1:8, hvað merkja nöfn þessara Gyðinga?

S: Mithredath þýðir "gefinn af Mithra". Mithra var helsti persneski guðinn á hlið góðs. Zerubbabel þýðir "fræ Babýlonar", þar sem hann fæddist.

Sheshbazzar er nafn sem ekki er hebreskt og merking þess er óljós. Kannski var það annað nafn yfir Shenazar, og Shenazar var fjórði sonur Jekóníasar (1 Króníkubók3:18 ), fyrrverandi konungur Júda, og því frændi Serúbabels. Það myndi útskýra hvers vegna Sheshbazzar var kallaður prins Júda.

Sumir segja að Sheshbazzar gæti verið annað nafn yfir Serúbabél. Hins vegar væri ekki mjög skynsamlegt að hafa tvö ekki-hebresk nöfn. Aðrir segja að Sheshbazzar gæti verið annað nafn yfir Shealtiel, sem virðist hafa látist skömmu eftir lagningu undirstöðunnar. Eða þá gæti Sheshbazzar verið landstjóri Gyðinga rétt fyrir Zerubbabel, og þegar Sheshbazzar lést tók Zerubbabel við. Einnig er líklegt að Shešbazzar sé ekki Serebbaabel, því Serebbaabel sonur Sealtiel er nefndur í Esra 5:2, en Shešbazzar, prins Júda, er nefndur í þátíð sem sá sem lagði grunninn að musterinu í Esra 5:16.

Spurning: Í Esra 1:9-10, hvers vegna nemur heildartala nefndra hluta, 2.499, ekki heildarfjölda gull- og silfurhluta, 5.400, í1:11 ?

S: Listinn inniheldur aðeins diska, pönnur(?), skálar og aðra stóra hluti. Heildartalan, sem kann að innihalda nokkur brotin stykki, felur í sér hluti sem ekki eru taldir upp. Munurinn á tölunum er of mikill til að vera einungis prentvilla.

Sp.: Í Esra 2:1-70, blómstruðu Gyðingar undir Persum?

A: Já. Fyrir utan Biblíuna höfum við sönnunargögn utan hennar sem sýna að þeim gekk nokkuð vel.

Það eru fjölmargar leirtafla um auðuga banka í Nippur sem kallast "Murashu og synir" sem veittu lán. Texti þeirra ber nöfn 2.500 einstaklinga, og 70 nöfn eru gyðingleg. Athyglisvert er að leirtaflarnar sýna að margir þessara gyðinga höfðu bæði gyðingleg og ekki-gyðingleg nöfn. Einnig fundust gyðingar í 28 af 200 byggðum í kringum Nippur.

Það var gyðinglegur hernaðarbústaður við Aswan í suðurhluta Egyptalands, og þeir byggðu hof/sýnu til "Yaho".

Margir gyðingar bjuggu á eyjunni Elefantine í suðurhluta Egyptalands, samkvæmt aramískum papýrusum og ostraka sem nefna hvíldardaginn og páskana. Í Cowley-papýrus #21 skipaði Dáriusi II gyðingahælinu á eyjunni Elefantine að halda hátíð ósýrbrauðsins.

S: Í Esra 2, hver var áætlaður fjöldi Ísraelsmanna fyrir útlegðina?

S: Á áttundu öld er talið að 500.000 til 700.000 Ísraelsmenn hafi verið í norðurríkinu og 220.000 til 300.000 Ísraelsmenn í Júda.

Spurning: Í Esra 2, þar sem talið er að um 1,5 til 3 milljónir Ísraelsmanna og Gyðinga hafi verið dreifðar um Persaveldi, hvers vegna sneru aðeins um 50.000 manns aftur til Jerúsalem?

A: Flestir voru óhlýðnir og vildu ekki snúa aftur, þó að nokkrir gætu hafa verið þrælar og haft engan valkost. Esra sjálfur viðurkenndi að þeir væru aðeins lítill leifar í Esra 9:15. Ísraelsmenn voru sendir í útlegð fyrir rúmlega 200 árum og nánast allir þeirra aðlöguðust og misstu þjóðlega sjálfsmynd sína. Í bókinni Asimov's Guide to the Bible, bls. 437, er skynsamlega bent á að "Sú staðreynd að þeir gáfu verðmæti til aðstoðar þeim sem voru að skipuleggja ferðina bendir til þess að þeir hafi verið nokkuð efnaðir og hafi kannski ekki séð neinn tilgang í að yfirgefa stað þar sem þeir voru vel settir og öruggir og þar sem þeim leið nú þegar eins og heima." Eins og kom í ljós, tóku heimkomumennirnir aðeins til lands sem var um 25 mílur langt frá norðri til suðurs og 32 mílur frá austri til vesturs, þriðjungur þess eyðimörk.

Við vitum einnig að margir gyðingar voru efnahagslega vel settir, meðal annars af Murashu-töflunum. Þær voru um 730 leirtöflur um lánveitingar bankamannsins í Nippur, Murashu, og sona hans. Um 60 gyðinglegir nöfn koma fram sem skuldarar Murashu.

Auðvitað er gjafmilt af gyðingum sem kusu að dvelja eftir að gefa peninga til þeirra sem sneru heim. Hins vegar vildi Guð ekki gjöf þeirra; Guð vildi að þeir sneru sjálfir heim.

S: Í Esra 2, hversu langan tíma tók fólki að ferðast frá Babýlon til Jerúsalem?

S: Það myndi taka um fjóra mánuði. Hins vegar nefndi Esra þetta ekki því áherslan var á endurbyggingu, ekki á erfiðleikum heimkomunnar.

S: Í Esra 2:1-70, hver eru munirnir í tölum miðað við Nehemías 7:7-72?

S: Hér eru listarnir tveir og munurinn. Næsta spurning fjallar um ástæður fyrir muninum.

(Í Nehemías eru einnig 50 skálar.)

Í apokrýfísku bókinni 1 Esdras er einnig talinn fjöldi þeirra sem sneru aftur. Þar eru taldir 25.947 menn Ísraels (borið saman við 24.144 hjá Esra og 25.406 hjá Nehemía), 5.288 prestar (borið saman við 4.289 hjá Esra og Nehemía), 341 levítar, söngvarar, hliðarverðir samanborið við 341 hjá Esra, 372 musterisþjónar samanborið við 392 hjá Esra og Nehemía, og 652 menn óprófaðs uppruna, samanborið við 652 hjá Esra.

Heildarfjöldi fólksins er mun meiri en þeir sem taldir eru upp, svo listinn er ekki tæmandi. Til dæmis er fjölskylda Magbish talin með hjá Esra en ekki hjá Nehemía. Heildartalan gæti einnig falið í sér ættbálka úr norðri auk kvenna og barna.

Af 50 sameiginlegum tölum eru samtals 22 munur. Það eru 12 einstafa tölumunur, og Nehemías hefur hærri tölu í sjö þeirra. Þar af eru 10 tölustafa-munir, og Nehemías hefur hærri tölu í 7 þeirra. Til samanburðar skulum við skoða hebresku textann og grísku sjötugingu: fyrir Esra eru 2 munir (báðir eintölustafa-munir), og fyrir Nehemías 10 munir (5 þeirra eintölustafa-munir).

Q: Í Esra 2:1-70 og Nehemías 7:7-72, hversu nákvæmlega afrituðu fornu rithöfundar tölulista?

S: Hér eru tvö dæmi um samanburð í fornum skjölum.

Her Frada: Persneska Behistun-klettarinskriftin segir að her Frada hafi misst 55.243 fallna og tekið 6.572 fangar í babýlónsku dálkinum. Arameísk þýðing sem fundin var á Elefantine-eyju í Egyptalandi segir að fjöldi fanga hafi verið 6.972, einni tölustaf frá Behistun-klettarinskriftinni. Í afriti af babýlónísku dálkinum sem fundust í Babýlon var fjöldi fanga 6.973, sem er einni tölustaf frá aramísku þýðingunni.

Uppreisnarher Frawartish: Persneska Behistun-klettarinskriftin segir að 2.045 hafi verið drepnir og 1.558 teknir til fanga í uppreisnarher Frawartish. Í arameísku afriti er tala fanga gefin sem yfir 1.575.

Þessi dæmi eru upphaflega úr F.W. König, Relief und Inschrift des Königs Dareios I am Felsen von Bagistan (Leiden: Brill, 1938) bls. 48,45.

Q: Í Esra 2:1–70, hvers vegna eru fjöldar þeirra sem sneru aftur mismunandi frá Nehemías 7:7–72?

S: Það er líklega vegna samsettra ástæðna.

Einfaldar afritunarvillur: Í handritunum sem til eru í dag hafa komið fram nokkrar afritunarvillur. Margar afritunarvillur fela í sér að breyta eða sleppa tölustaf. Í samanburði hebresku textans og Septúagínta eru 2 munir í Esra (báðir eintölustafa) og 10 munir í Nehemía (5 þeirra eintölustafa). Því mætti búast við að einföld afritunarvillur útskýrðu um2 to 5 , eða mögulega allt að 10 af 22 munum. Þar sem Nehemíastextinn er lengri í aðeins 7 af 12 munum með eintölustöfum er engin tölfræðilega marktæk stefna um að annar textinn sé lengri.

dulkóðunarlistar: Munurinn gæti stafað af notkun "dulkóðunarlista", þar sem lóðréttur strik táknaði "1" og láréttur strik táknaði "10", og upphafsstafur hebreska orðsins me'ah táknaði hundruð. Þetta myndi leiða til fleiri afritunarvilla.

Breyting á rithátti talna: Ritun talna hjá Hebreum breyttist um þetta leyti. Áður notuðu Hebrear gömlu "hringlaga stafina", en skiptu yfir í "ferhyrnda" stafi. Þetta hefði valdið fleiri afritunarvillum. Í Wycliffe Bible Dictionary, bls. 667, er nefnt að Móabítar töluðu mállýsku hebresku og notuðu enn hin gömlu hringlaga stafi á 9. öld f.Kr. Í Encyclopedia Britannica, bindi 1 (1956), bls. 684, segir: "Elstu heimildir aramísku máli má rekja til um 800 f.Kr.... Stafaforðinn á þessum tíma er lítt frábrugðinn stafaforða Móabsteinsins." Þar segir að tvær stefnur hafi verið til, sem urðu fullkomnaðar á tímum Persa:

1) opnun höfða stafanna beth, daleth og resh, og 2) horn urðu hringlaga og tengistafir þróuðust. Þetta mætti búast við að skýrði fleiri villur.

Listarnir voru gerðir á mismunandi tímum: Af 10 margra tölustafa munum er Nehemías stærri í 7 þeirra. Annars vegar eru munirnir sennilega ekki vegna þess að fleiri útlegðarmenn hafi snúið heim, þar sem heildartölurnar stemma nákvæmlega. Á hinn bóginn gæti verið að fleiri hafi fundist meðal ættbálka og þorpa sem taldir voru upp hjá þeim sem sneru aftur. Í Esra 2:1 segir að þetta sé listinn sem gerður var yfir þá sem yfirgáfu Babýlon, greinilega áður en þeir komu til Jerúsalem. Það gæti verið að einhverjir hafi tekið síðustu stundu ákvörðun um að ganga til liðs við ættbálk eða þorp.

Ólíkar skrár: Hvernig urðu þessar skrár til? Það er ekki þannig að Guð hafi díktuð þessar tölur fyrir rithöfund, heldur töldu tveir eða fleiri og gerðu þessar skrár. Þær voru líklega upphaflega aðskildar skrár vegna þess að: Esra aðskilur menn frá Betlehem og Netófa en Nehemía sameinar þá. Magbís er fjarverandi í Nehemía. Þeir skiptast á röðinni á Lod o.s.frv. og Jeríkó. Nehemía skiptir tölunum upp í fleiri hópa en Esra.

Listinn hjá Nehemías var afrit. Athugið vandlega að Nehemías 7:5 segir ekki að þetta hafi verið nákvæmlega réttur fjöldi þeirra sem sneru aftur. Heldur segir Nehemías einfaldlega að hann hafi fundið lista og þetta er það sem listinn sagði. Listinn gæti verið rangur, en Nehemías segir réttilega frá því sem listinn sagði. Sjá næstu spurningu um afleiðingar þess.

Spurning: Í Esra 2:1–70 og Nehemías 7:7–72, hvernig tengist þetta óaðfinnanleika?

S: Sumir gagnrýnendur óskeikulleika sjá ósamræmi milli þessara lista sem einn alvarlegasta vanda fyrir óskeikulleika Biblíunnar. Raunin er sú að svo er ekki. Fyrst kemur "röng afvegaleiðing", sem er rangt svar; síðan algengt kristilegt svar; og að lokum líklegasta svarið.

Rangt svar: Báðar listarnar eru réttar, en þær eru mismunandi vegna þess að þær voru gerðar á örlítið mismunandi tímum. Þegar seinni listinn var gerður höfðu nokkrir fleiri komið, sumir farið, og framlögin voru önnur.

Hins vegar þurfti heildarfjöldi þeirra sem komu og þeirra sem fóru að stemma nákvæmlega saman, þar sem heildartölurnar eru samhljóða. Þetta væri mjög ólíklegt ef listarnir væru báðir algerlega réttir en gerðir á mismunandi tímum.

Algengt svar: Þó að við búum ekki yfir frumhandritunum, þá þýðir óskeikulleiki [að því er virðist] að listarnir tveir hefðu þurft að vera eins í frumhandritunum. Hins vegar er blanda af einföldum afritunarvillum og breytingu á stafrófinu um það leyti, sem leiddi til fleiri afritunarvilla, ábyrg fyrir þeim tölumun sem hefði átt að vera sá sami í báðum listunum. (Ekkert kemur í veg fyrir að annar listinn innihaldi upplýsingar sem hinn inniheldur ekki.)

Hins vegar eru 22 munir af 50 tölum mikið, jafnvel með hliðsjón af ritháttarbreytingunni sem átti sér stað um það leyti.

Líklegasta svarið: Nehemías afritaði óaðfinnanlega listann sem hann hafði til umráða (og sá listi innihélt villur). Hún var nægilega nákvæm til að gefa yfirlit yfir hversu margir sneru aftur, en fyrirvari Nehemías varar okkur við að þessi listi sé ekki tryggður sem villulaus. Þetta er sambærilegt við hvernig Biblían skráir án villu mistök faríseanna, hvatvísi Jiftah og heimsku Abrahams, án þess að segja okkur skýrt hvort við eigum að trúa og gera þessi atriði líka.

Hvers vegna sagði Biblían okkur ekki nákvæmlega fjölda allra á tímum Nehemías? Líklega vegna þess að það skiptir ekki máli. 1. Tímóteusarbréf 1:4 og Títusarbréf 3:9 segja okkur að við eigum ekki að gefa okkur endalausum ættartölum.

S: Í Esra 2:1-70 og Nehemías 7:7-72, hvor listinn er réttari?

S: Þó að við getum ekki verið viss, er Esra líklega réttari af eftirfarandi ástæðum:

1. Apokryfíska bókin 1 Esdras skráir einnig heimkomendurna, og hún er nærri því sem er í Esra. Ein af munum á hebresku og sjötugatúlkuðu útgáfunum í Nehemía myndi láta tvo tölustafi Nehemía samræmast Esra. Þannig töldu að minnsta kosti þýðendur sjötugatúlkuðu útgáfunnar Esra réttari.

2. Nehemía sjálfur sagði að þetta væri listinn sem hann fann, án þess að segja að allt á honum væri rétt.

Hins vegar eru einstök ritvillur í báðum. Hér er greining á nokkrum af einstaklingsmuninum, þar sem tala Esra er gefin fyrst.

200 á móti 245 söngvurum (Nehemía 7:68). Líklegt er að Esra hafi rétt fyrir sér, því rithöfundur hefði getað óvart tekið upp töluna 245 úr Nehemía 7:67 og síðan sleppt Nehemía 7:68.

61.000 drakmar vs. 41.000. Líklegt er að 61.000 í Esra sé prentvilla og eigi að vera 41.000.

Spurning: Í Esra 2:2,14, eru Nehemía, Mordekai og Bigvai sömu persónurnar og í bókum Nehemía og Ester?

A: Nei, það eru þeir ekki. Landstjórinn (Tirshatha) Nehemía kom til Jerúsalem árið 445 f.Kr., um það bil 13 árum eftir að Esra var þegar þar. Mórdókai og Ester komu síðar, og Bigvai, sem þýðir "glöð" á persnesku, væri ekki óalgengt nafn.

S: Í Esra 2:3-70, af hverju heldurðu að Esra (og Guð) hafi sett fram svona langan lista af nöfnum?

S: Frá mannlegu sjónarhorni var ákveðin spenna fólgin í því að vita hverjir væru að koma til baka. Í öðru lagi var þetta einnig "staðfesting" á því hverjir væru sannir Ísraelsmenn sem sneru aftur. Í þriðja lagi gátu komandi kynslóðir litið til baka og sagt: "Ég tilheyri" út frá þessum nöfnum. Frá Guðs sjónarhorni sér Guð um hvern einasta smáatriði um hvað hver gerir.

Þetta var eins konar "manntal" þeirra sem yfirgáfu þægindi og hagræði þar sem þeir voru og skuldbundu sig til að taka þátt í þjónustustörfum í stað þess að sitja bara á hliðarlínunni.

S: Í Esra 2:6-7, ef trúarmaður hefur fallið frá Guði og vill koma aftur, hvað myndir þú ráðleggja honum að gera?

S: Fyrst og fremst, fullvissa þá um að Guð fyrirgefi og muni taka á móti þeim. Fer eftir því hvað þeir gerðu, skuli þeir, ef mögulegt er, bæta það sem þeir tóku eða eyðilögðu. Þeir kunna að búa við afleiðingar syndar sinnar; þótt Guð gæti fjarlægt þær afleiðingar, gerir Hann það oft ekki. En ef þeir þola aga Guðs og kjósa nú að fylgja Honum, getur Guð leitt blessun af endurnýjaðri hlýðni þeirra við Hann.

Áhugavert er að í Esra 2:6 komu sumir þeirra sem sneru aftur frá Pahath-Moab. Þetta nafn þýðir "stjóri Moabs" og gæti vísað til Rúbensmanna sem assýríski konungurinn Tiglath-Pileser III setti að í Moab. Aðrir sem sneru aftur komu frá Elam í Esra 2:7. Elam er í suðvesturhluta Írans og sumir Ísraelsmenn voru þar fluttir með valdi.

S: Í Esra 2:42, hvers vegna sneru margir hliðarverðir, 139 talsins, aftur?

S: Áætlað er að fyrir útlegðina hafi verið um 5.000 hliðsverðar, svo meirihlutinn sneri ekki aftur. Hliðsverðar gerðu meira en að standa við hliðið; þeir sinntu umhirðu lóðarins og voru í raun einnig umsjónarmenn. Reyndar kemur enska orðið "janitor" (umsjónarmaður) úr latneska orðinu fyrir hurð, janua. Þessir menn höfðu því stöðug störf en lágt launuð. Kannski voru þeir ekki truflaðir af því að verða ríkir í Babýloníu- og síðar Persaveldunum.

S: Í Esra 2:59-63, hvað gerir þú þegar þú ert í "engumannslandi" í þjónustunni?

S: Þessir menn sögðust geta þjónað sem prestar, en engin skrá var til um að þeir væru afkomendur presta. Annaðhvort voru þeir í raun afkomendur en skrárnar voru glataðar, eða þeir voru ekki raunverulegir prestar (og vissu það), eða kannski sögðu foreldrar og afar og ömmur þeirra að þeir væru úr prestastéttinni en það reyndist rangt. Þess vegna ákvað landstjórinn (Tirshatha), sem var Nehemías, að þeir skyldu ekki þjóna sem prestar fyrr en prestur með Úrím og Tummím gæti tekið ákvörðun. Við höfum engar heimildir um hvenær eða hvort þetta var nokkurn tíma ákveðið fyrir flesta þeirra. Hins vegar gat ein prestafjölskylda, synir Koz/Hakkoz í Esra 2:61, síðar talist prestafjölskylda. Meremóth sonur Uríar í Esra 8:33, sem var sonur Uríar, sonar Hakkoz í Nehemía 3:4,21, var talinn hluti af prestunum í Nehemía 3.

Þegar þér virðist gefast tækifæri til að þjóna í mikilvægu hlutverki og vegurinn þinn er lokaður (réttilega eða ranglega), hvað geturðu gert? Þú gætir orðið bitur eða að minnsta kosti vonsvikinn. Eða, ef Guð hefur lokað einni dyr, gætirðu í staðinn þjónað á annan hátt, um dyr sem Guð hefur opnað. Eins og einn kristinn maður hefur sagt: "Vonbrigði eru Guðs ráðstafanir." Guði er ekki sama hversu hátt mannlegt embætti þú hefur; Hann hefur áhuga á hjarta þínu í þjónustu við sig.

S: Í Esra 2:64, hvers vegna var fjöldinn allur 42.360 þegar samanlagðar skrár í Esra, Nehemía og 1. Esdras gefa 29.818, 31.089 og 30.143 menn í sömu röð?

S: "Allur söfnuðurinn" innifelur konur og börn. Þetta þýðir að tiltölulega fáar konur og börn komu í þessari flutningi; það voru aðallega karlar. Þetta skýrir hvers vegna mikill þrýstingur hafi verið á að eiga kynmök við fólk utan Ísraels.

S: Í Esra 2:69, hversu mikil auðæfi er þetta?

S: 61.000 gulldrakmar væru um 1.000 pund (500 kílógramm), og 5.000 silfursmínír væru um 3 tonn (2,9 tonn).

Sp.: Í Esra 2:70, hvaða leiðir getum við sem kristnir menn farið til að "standa upp og láta skrá okkur" í dag?

S: Við getum staðið með því að vanrækja ekki að koma saman, eins og Hebreum 10:25 kveður á um. Við getum kosið heiðarlega frambjóðendur sem boða ekki illt. Eins og hinir auðugu leiðtogarnir í Esra 2:69–70 getum við lagt frjálslega fé til Guðs verka. Við getum opinberlega borið kristinn titilinn.

Spurning: Í Esra 3:1-12, hvernig var þessi endurreisn frábrugðin endurreisn Jósías í 2 Króníkubók 34?

S: Í endurreisn Jósías var fólkið enn óhlýðið rétt fyrir endurreisnina, það þurfti að finna eintak af lögmálinu og það var undir mikilli ógn á þeim tíma (Assýríu). Þetta var iðrunarvakning undir ógn refsingar.

Í endurreisn Esra höfðu þeir þegar iðrast skurðgoðadýrkunar, þeir höfðu þegar lesið lögmálið, og þeir voru þar til að byggja musterið og borgina. Þetta var endurreisn helgunar og byggingar.

Í stuttu máli var fyrsta endurreisn snúa baki við illu, en endurreisn Esra var að halda áfram til að byggja. Báðum tegundum endurreisna er réttur staður.

Spurning: Í Esra 3:2, af hverju var það erfiðara en búist var við að reisa altari til Guðs?

S: Til að byggja það á þeim stað þurftu þeir fyrst að hreinsa burt rústir hins eyðilagða fyrsta musteris. Þjóðir í kringum þá myndu einnig vera á móti viðleitni þeirra. Sjöundi mánuðurinn hér væri í september–október 537/536 f.Kr.

Á hinn bóginn hefði persneska ríkisstjórnin ekkert á móti enn einu altari. Samkvæmt bók Major Cities of Bible Times, bls. 32–48, nefna babýlónskir textar 50 hof auk 180 útiskrúna fyrir guðdísina Íshtar, 300 skrúna fyrir Igigi-guðina og 1.200 skrúna fyrir Anunnaki-guðina. Gyðingar vildu hins vegar byggja aðeins eitt. (tökuð úr The Expositor's Bible Commentary, bindi 4, bls. 622)

S: Í Esra 3:8, hvers vegna voru levítar 20 ára og eldri skipaðir til þjónustu, þar sem 4. Mósebók 4:3,47 og 1. Króníkubók 23:3,24,27 sýna að aðeins levítar 30 ára og eldri gátu þjónað, og 4. Mósebók8:24 segir að aðeins levítar 25 ára og eldri gátu unnið í samfundatjaldinu?

S: Bæði Esra2:40 og Nehemías7:43 segja að aðeins 74 levítar hafi snúið aftur. Þeir töldu sig líklega neyðast til að nota yngri levítana vegna þess hve fáir þeir voru.

Spurning: Í Esra 3:10 og Hagtíu 1:15, átti byggingin sér stað árið 520 f.Kr. meðan Dáriusi I réð, eða hófst hún undir Kýrusi II um 537 f.Kr. eins og segir í Esra 3:8-13?

S: Báðar staðhæfingarnar eru réttar. Byggingin hófst árið 537 f.Kr. undir Kýrusi II, stöðvaðist í 16 ár vegna andstöðu og hófst aftur undir Dáriusi I árið 520 f.Kr. Hún var fullgerð árið 516/515 f.Kr.

Sp.: Í Esra 3:11-13 og Hagrakí 2:1-9, af hverju myndu sumir gleðjast en aðrir gráta?

S: Svipað gerist þegar musterið er fullbyggt í Haggi 2:1-9. Þetta er svipað og að spyrja hvort glas sé hálffullt eða hálftómt. Í öll þessi rúmlega 70 ár (frá 587/586 f.Kr.) hafði enginn altari né musterið verið til staðar, og nú var musterið loksins endurbyggt til að færa Guði fórnir. En á hinn bóginn virtist þessi litla byrjun svo ómerkileg miðað við fyrri dýrð Sólómonsmuskunnar og lóðanna hennar. Sumir einbeittu sér að því sem var og því sem hefði getað orðið. Aðrir einbeittu sér að þeim framförum sem höfðu átt sér stað og framtíðinni sem hún lofaði.

S: Í Esra 4, hvað er tímaröðin?

S: Hér er tímaröð yfir mismunandi kafla í Esra 4. Athugið að Xerxes og Artaxerxes I eru mismunandi persónur. Einnig skal taka eftir að fjórir hlutir eru í byggingu: altarið, undirstaða musterisins, restin af musterinu og múrarnir í Jerúsalem.

Spurning: Í Esra 4:2, hverjir voru nákvæmlega Samarítar?

S: Samarítar voru blandað fólk sem bjó norðan við Jerúsalem. Þeir voru blanda af fátækum Ísraelsmönnum úr norðurríkinu, auk nokkurra sigraðra þjóða sem Assýríukonungurinn Sargon II (722–705 f.Kr.) flutti inn, annarr hópur undir forystu Assurbanipal (669–627 f.Kr.) og þriðji hópur undir forystu sonar hans, Ashurbanipal (669–627 f.Kr.). Babýloníumenn fluttu þó greinilega enga íbúa til Samaríu.

Í trúarlegu tilliti tilbaðust þeir hinn sanna Guð auk annarra guða. Árið 1962 fundu Bedúínar, sem höfðu fundið Dvalardalsritin, einnig helli í Wadi Daliyeh. Þar fundust tvö til þrjú hundruð beinagrindur fjölskyldna sem höfðu flúið Alexander mikla frá Makedóníu árið 331 f.Kr. Í skrifum þeirra sem þeir skildu eftir endurspegluðu mörg nöfn þeirra edómísk, aramísk, móabísk, kanaansísk og babýlonísk heiðingjadýrlinga.

Q: Í Esra 4:2, voru Samarítarnir einlægir þegar þeir buðu Gyðingum aðstoð?

S: Þeir voru líklega ekki einlægir, en gátu viljað komast inn í vinnuhópinn. Samarítar stöðvuðu endurbyggingu múranna með valdi, því fjallið Gerísím í Samaría var "keppinautur" sem tilbeiðslustaður. Samarítar töldu líklega ekkert ósamræmi vera milli musteris Guðs og þeirra fjölþættu guðsdýrkunar samkvæmt Esra 4:2. Gyðingar höfðu þó rétt fyrir sér þegar þeir synjuðu hjálparboði Samaritanna, því þeir tilbiðu einnig aðra guði (2 Konungabók 17:34) auk hins eina sanna Guðs og gullna kálfanna. Að vísa boði Samaritanna til hafna myndi hins vegar leiða til þess að þeir stæðu gegn byggingunni.

Þvert á móti telur hinn efaskeiddur Asimovs leiðarvísir að Biblíunni, bls. 441, að Samarítar hafi verið einlægir í þessu. En ef þeir voru einlægir í að vilja byggja musterið, þá reyndu þeir, þegar þeim var ekki leyft að hjálpa, að hvetja fólkið til óhugnaðar og valda því vandræðum, eins og segir í Esra 4:4. Þeir réðu ráðgjafa, þ.e. mútugreiddu þeim, í Esra 4:5. Að lokum skrifuðu þeir bréf og ásökuðu þá um að vilja byggja vegg til að gera uppreisn gegn Persum í Esra 4:6. Ef þeir voru einlægir, eins og Asimov heldur fram, hvers vegna reyndu þeir þá síðar að hvetja til óhugnaðar og skrifuðu bréf þar sem þeir voru ásakaðir?

Sp.: Í Esra 4:3, af hverju synjaði Gyðingum utan aðstoðar?

S: Ef þú þarft mat eða nauðsynjar er almennt í lagi að þiggja hjálp frá vantrúuðum. En ef þú ert að vinna að verki Guðs er betra að trúaðir bjóði sig fram sjálfviljugir en vantrúaðir. Eigum við að þiggja hjálp frá vantrúuðum til þjónustu Guðs? 3. Jóhannesarbréf 7 nefnir einnig að þiggja ekki hjálp frá heiðingjum. Það er eitt að þiggja hjálp til að gefa fátækum og annað að þiggja hjálp til að prédika fagnaðarerindið.

Spurning: Í Esra 4:7-16, hvernig bregst þú við þegar þú ert að leggja fórnfýsið hart að þér fyrir Guðs ríki og allt í einu hefur andstæðingurinn gert allt starf þitt gagnslaust?

A: Fólkið hefði getað orðið örvæntingafullt eða einfaldlega gefist upp. En sami persakonungur, Artahsasta, leyfði þeim síðar að endurbyggja múrana undir forystu Nehemíasar frá 445/444 f.Kr. Í fyrsta lagi ætti illgjarn andstaða gegn verki Guðs hvorki að koma á óvart né draga úr móðinn. Ef andstaða kom upp gegn Móse, Jósúa, Esra og Nehemía, Jesú, Páli og hinum postulum, af hverju ættir þú þá að láta þig undrast ef hún kemur upp gegn þér?

Í öðru lagi er til máltæki í hafnabolta: "Ekki breyta einni mistökum í tvö." Ef þú gerir vandræðalegt mistök, til dæmis að láta boltann skoppa milli fóta þinna eða láta loftbolta detta úr höndunum, geturðu orðið svo niðurdreginn yfir því að þú tekur ekki eftir næsta bolta sem kemur til þín og klúðrar líka. Þegar þú gerir alvarlegt mistök þarftu að rísa upp aftur, ákveða að halda áfram að reyna eða reyna harðar, og halda áfram. Þegar eitt tækifæri lokast, vertu tilbúinn þegar annað opnast.

S: Í Esra 4:8-6:18 og Esra 7:12-26, af hverju var þetta skrifað á aramísku?

S: Ekkert segir að Esra eða ritfærar hans hafi þurft að skrifa á sama tungumáli. Kannski skrifuðu mismunandi ritfærar mismunandi hluta. Daníel 2:4b-7:28 var einnig skrifað á arameísku, sem og Jeremía 10:11.

Bréf Samarítanna til konungsins var á arameísku, og því er eðlilegt að vitna í bréfið á arameísku.

Spurning: Í Esra 4:9, hverjir eru Dehavítar?

A: Áður var talið að þeir væru Daoi hjá Heródótusi og Dahae hjá Plíníusi og Vergíusi. Þessir menn bjuggu austan við Kaspshafið. Hins vegar er nú talið að hebreska orðið sé ekki nafn þjóðar, heldur orðið di-hu sem þýðir "það er". Síðan stendur í Esra 4:9 "Elamítar Súsar" (BSB), eða nákvæmar: "menn Súsar, það er að segja Elamítar."

S: Í Esra 4:13, hversu mikið skattfé söfnuðu persísku konungarnir?

Um allt heimsveldið safnaði persakonungurinn áætlaðri 25 til 35 milljónum bandaríkjadala á ári, samkvæmt The Expositor's Bible Commentary, bindi 4, bls. 631–632. Palestína var hluti af fimmtu sátrapíu sem, samkvæmt Heródótusi, bók 3, köflum 89–97, var aðeins metin til 350 silfursálta, eða 680.000 bandaríkjadala. Önnur svæði þurftu einnig að leggja fram ófjárhagslegar gjafir í náttúru og þær voru oft meiri en fjárhagslegar gjafir. Palestína þurfti ekki að leggja fram neinar gjafir í náttúru og því lögðu Persar frekar vægan skatt á hana.

Spurning: Í Esra 4:15,19, hvernig ættu trúmenn að bregðast við þegar þeir eru ranglega ákærðir um uppreisn og byltingu?

S: Uppreisn gegn stjórnvöldum kallast landráð, en uppreisn merkir byltu. Ef þeir eru í raun ekki landráðamenn, ættu trúmenn að neita sökunum. Ekki láta neitunina vera svo illa orðaða að hún auki tortryggni á ásökuninni. Sem mjög gróf regla má segja að neitunin ætti að vera um það bil jafn löng og ásökunin.

Spurning: Í Esra 4:23, stöðvaðist endurbygging musterisins vegna erlendra herja eða vegna áhugaleysis fólksins eins og segir í Hagríki 1:2?

S: Her hafði kannski valdið því að verkið stöðvaðist um stundarsakir, en þegar það stöðvaðist kom tregða fólks í veg fyrir að það yrði hafið aftur, jafnvel eftir að það var orðið leyfilegt árið 522 f.Kr.

Q: Í Esra 5:1, voru þessir spámenn sömu menn og skrifuðu bækur Biblíunnar?

S: Já, Hageus og Sakaría voru sami maðurinn. Hageus prédikaði frá ágúst til desember 520 f.Kr. Sakaría spáði frá október/nóvember 520 f.Kr. í tvö ár.

S: Í Esra 5:1 og6:14 , var Sakaría sonur Íddo eða sonur Berékía, sonar Íddo, í Sakaría 1:1?

Svar: Sakaría var sonur Berékíassonar og barnabarn Iddo. Í semítískum tungumálum getur orðið fyrir "son" þýtt niðji.

S: Í Esra 5:3, hvað var mikilvægt við heimsókn Tattenai?

S: Tattenai var embættisrannsakandi (frasaka) eða rannsóknarfulltrúi (patifrasa). Serebsabel og Gyðingarnir voru líklega skelfingu lostnir yfir því að Tattenai myndi strax skipa að byggingunni yrði hætt. Þegar hann spurði hvort Gyðingarnir hefðu heimild til að byggja annað hvort musterið eða vegginn, gat rangt svar tafarlaust stöðvað byggingu beggja.

Tattenai virðist hvorki hafa verið hlynntur né andvígur Gyðingum; hann vildi einfaldlega að lög og valdheimildir væru virt. Þegar þeir svöruðu honum málefnalega, sögðu frá tilskipun Kýrósar og endurkomu musteristækjanna, hlustaði Tattenai en vildi ekki trúa þeim nema fá staðfestingargögn úr persnesku skjalasafninu. Tattenai gaf Gyðingum þó þann ávinning af vafa og leyfði byggingunni að halda áfram á meðan leitin stóð yfir. Eitt sem gildir um flesta yfirmenn er að þeir hafa líka yfirmann. Tattenai vildi ekki að Dárius kæmist að því að hann væri að láta hlutina blasa við. Þess vegna færði Tattenai ábyrgðina upp til Dáriusar. Tattenai útskýrði allt fyrir Dáriusi, sem leitaði að tilskipuninni.

Einn fræðimaður, Batten, ruglaði árið 1913 saman Tattenai og Ushtannu, sem var satrapi yfir allri Babýlon og Trans-Eufrat. Fornleifafræðingar hafa hins vegar fundið babýlonska heimild, dagsett 5. júní 502 f.Kr., sem nefnir "Ta-at-tan-ni" sem pahat (stjóra), sem var undirorðinn satrapnum.

Q: Í Esra 5:7 þurfti Daríus að fást við mörg bréf frá embættismönnum sínum?

Svara: Fornleifafræðingar hafa fundið nokkur þúsund ritgerðir frá höfuðborginni Persepolis frá árunum 509–494 f.Kr. og yfir 100 ritgerðir frá árunum 492–458 f.Kr.

Varðandi svar konungs, er heiðingjatempill í Xanthos í Lykíu í suðvesturhluta Litlu-Asíu, með svipaðri leyfisgjafarskrá frá persakonungi. Hún er rituð á grísku, lykísku og arameísku. Kýrós lagfærði hof í Úruk og Úr. Kambýses lagfærði hofið í Sais í Egyptalandi. Dárius endurbyggði hof í Hibis í Egyptalandi.

S: Í Esra 5:11, hvað er áhugavert við það hvernig þeir sögðu Tattenai sögu sína?

S: Úr því sem hér hefur verið sagt, var Nebúkadnesar EKKI endanlega ábyrgur fyrir eyðileggingu musterisins og fangavistun fólksins; Guð var það, og Nebúkadnesar var aðeins hans tól. Guð gerði það, og forfeður þeirra voru sekir vegna syndar sinnar.

S: Í Esra 5:16, hvað þýðir nafnið "Serúbabél"?

S: Það þýðir barn/fræ Babýlonar, þar sem Serúbabél fæddist þar.

Q: Í Esra 6:1, af hverju leituðu Persar í skjalasafni Babýlonar, þar sem Súsar var höfuðborg Persaríkisins?

S: Þeir leituðu í skjalasafninu (bókstaflega "hús bóka") í Babýlon og gátu ekki fundið neina tilskipun. En með forsjá voru þessar töflur í Ekbatanu (Achmetha) í Mídíu, og þeir fundu þær þar. Persaveldið hafði fjórar höfuðborgir: Súsa (eða Shushan), Persepólis, Ekbatana og Babýlon. Af fjórum höfuðborgum var ákvörðunin fundin í Ekbatanu, því þar hafði Sýrós greinilega dvalið sumarið 538 f.Kr. þegar hann skrifaði hana. Almennt dvöldu persískir konungar veturinn í Babýlon og sumrin í Súse eða Ekbatanu. Auk þess er Esra 6:2 eina tilvísunin í Biblíunni til Ekbatana.

Spurning: Í Esra 6:1, hvað er mikilvægi tilskipunarinnar?

S: Kóngur heiðraði gjarnan ákvörðun fyrri kóngs. Því var Dariusi fúsum höndum tekið að hjálpa Gyðingum, bæði vegna þess að þeim hafði verið veitt heimild af Kýrus og vegna þess að Jerúsalem gæti verið varnarvirki gegn Egyptalandi eða uppreisnarmönnum. Því var það mikill léttir fyrir Gyðinga að finna þessa fornu tilskipun. Athugið að ekki aðeins heiðraði Daríus tilskipunina, heldur veitti hann einnig örlátlega framfærslu og efni til endurbyggingarinnar í versum 8–10 og hótaði í versum 11–12 að beita hörðum aðgerðum gegn þeim sem stæðu í vegi fyrir endurbyggingunni. (Darius krossfest 3.000 Babýloníumenn eftir að Babýlon gerði uppreisn samkvæmt bæði Behistun-innskriftinni og Heródótusi, bók 3, kafli 159.) Ef Darius var að reyna að vinna Gyðinga til liðs við sig svo þeir yrðu honum tryggir, þá væri þetta leiðin til þess.

Fórnir voru reglulega færðar fyrir konung samkvæmt 1. Maccabeum 7:23; 12:11; 2. Maccabeum 3:35; 13:23; og í 12. bindi Antíkviteta Gyðinga eftir Jósefus, kafli 2,5.

Spurning: Í Esra 6:8, af hverju myndi persneskur konungur greiða mikla upphæð til að endurbyggja musterið Gyðinga í Jerúsalem?

S: Margar sinnum byggðu konungar musteri, sem þjónaði einnig "hagnýtum" tilgangi að tryggja hollustu undirjaðra. Kýrus lagfærði einnig hofið í Úruk, Enunmakh-hofið í Úr og hof í Babýlon. Fornleifafræðingar hafa fundið minnisblað um gyðingahofið sem var skrifað af Bagoas, persneska landstjóra Júda, og Delaja. Þar stendur: "að byggja það á sínum stað eins og það var áður, og matfórn og reykelsi skuli færast á altarið eins og áður var."

Ennfremur bað Dáriús Gyðinga að biðja fyrir sér og sonum sínum, eins og segir í Esra 6:10 (sbr. 1. Maccabeum 7:33).

S: Í Esra 6:15-22, hvað er mikilvægi þessa hátíðar?

S: Árleg páskahátíð minnti á vernd Guðs fyrir Ísraelsmönnum þegar þeir gengu út úr Egyptalandi í útganganinni. Þeir gátu ekki fagnað í musterinu í yfir 70 ár, því þeir áttu engan musteri eftir að það var eyðilagt 12. ágúst 586 f.Kr. En eftir allan þann tíma voru þeir yfir sig glaðir að geta loksins fagnað í nývígða musterinu.

S: Í Esra 6:17-22, hvernig ber þetta saman við musterið og fórnirnar á dögum Salómons?

Þetta hof var 90 fet á hæð og 90 fet að breidd. Við vígslu þess voru fórnaðar 100 nautgripir, 200 hrútur, 400 lambhrútur og 12 geitur. Þessi fórn kann að virðast umfangsmikil, þar til hún er borin saman við hof Salómons.

Á tímum Sálómons var musterið 90 fet langt, 30 fet breitt og 45 fet hátt, samkvæmt 1. Konungabók 6:2. Það var skreytt með fínu sedri og gulli. Við vígslu þess voru 22.000 naut og 120.000 kindur fórnaðar, samkvæmt 1. Konungabók 8:63.

S: Í Esra 6:22 er Davíð kallaður "konungur Assýríu", þótt hann hafi verið konungur Persaríkis. Af hverju er það?

S: Assýríska og babýlónska heimsveldinu tilheyrðu víðfeðm landsvæði áður en Persar lögðu undir sig allt. Í stað þess að reyna að aðlaga alla til að verða Persar töldu þeir best að leyfa sigruðum þjóðum að halda sínum eigin auðkenni. Þannig var Persía fyrir Persa (og Meda), og Dáriús var konungur Persíu, Babýloníu, Assýríu, Sýrlands, Litlu-Asíu og Egyptalands.

S: Í Esra 7:1, hvenær átti þessi kafli sér stað?

S: Það var 57/58 ára bil milli Esra 6 (árið 516 f.Kr.) og Esra 7 (458 f.Kr.). Atburðir Esterarfræðu gerðust á þessu tímabili. Esra kom á þeim tíma sem Egyptaland, með hjálp Aþenu og Delíusambandsins, hafði tímabundið tekist að rísa upp gegn Persíu árin 460–454 f.Kr.

Q: Í Esra 7:1, var Seraía faðir Esra?

A: Nei, því presturinn Seraiah var drepinn af Babýloníumönnum árið 588/587 f.Kr. og Esra og fylgismenn hans ferðuðu á tímabilinu 8. apríl til 4. ágúst 458 f.Kr. Jeshua í Esra 2:2 var líklega barnabarn Seraiahs. Esra var líklega langabarn eða langlangabarn Seraiahs. Á hebresku getur "sonur" þýtt afkomandi. Seraiah var frægur forföður, og Ezra var nefndur eftir honum.

Auk þess merkir Seraiah "Yahweh er prins" og Ezra er stytting á Azariah (Yahweh hefur hjálpað), sem var algengt nafn.

Spurning: Í Esra 7:6, gæti Esra komið annaðhvort árið 458 f.Kr. eða 398 f.Kr.?

S: Nei. Þó að Esra segi ekki beinlínis "I" eða "II", hlýtur það að vera "I", því 398 f.Kr. er of seint tímabil til þess að musterið hafi ekki verið fullbyggt. Ennfremur greina menn oft á milli tveggja kónga með sama nafn þegar annar tekur við völdum, en gera það ekki þegar aðeins einn kóngur hefur lifað.

Auk þess hlýtur tími Esra og Nehemías að hafa verið undir stjórn Artakserxes I, því papýrus frá Elefantine (Cowley #30), sem ritari dagsetti áriðNovember 25, 407 B.C. , nefnir Sanballat [sn'blt], landstjóra Samaríu sem nefndur er í Nehemíasbók.

Spurning: Í Esra 7:6, Sálmum 45:1 og Orðskvæðum 22:29, hvað þýðir "viðbúinn rithöfundur"?

S: Hebreska orðið hér, mahir, þýðir bókstaflega "hröð" eða "skjót". Þetta þýðir að hann var fær í starfi sínu og gat sinnt verkefnum af skilvirkni. Sem sönnunargögn skýrði Esra frá ferðalaginu í smáatriðum. Athyglisvert er að í höfuðborginni Persepolis eru yfir 300 persneskar ferðaskrár, svo eðlilegt var að skrá opinber ferðalög.

S: Í Esra 7:17, er til fordæmi um að persneskur konungur hafi leyft presti sem ekki var Persumaður að endurreisa fórnir sínar og endurheimta (ekki persnesk) trúarlög?

A: Já, því konungurinn var greinilega áhyggjufullur um að fólkið héldi áfram að fylgja sínum eigin siðum sem hluta af hlýðni við Persíu. Mjög náið samband er í tilskipun Dariusar I til Udjahorresnet, egypsks prests sem endurreisti egypsku trúna í Sais í Egyptalandi. Dárius fól honum að safna "vitrum mönnum úr Egyptalandi" til að kóða egyptísk lög bæði í demótískri egyptískri rithönd og á arameísku. Ritfærarmenn í Egyptalandi tóku frá 518 til 503 f.Kr. að vinna að þessu.

Spurning: Í Esra 8:15, af hverju skipti máli að engir levítar væru meðal þeirra?

S: Konungurinn tilgreindi að þeir ættu að fara til að efla hlýðni við Tóru, og engir Levítar fóru. Einnig, við flutning alls efnisins, vildi Esra að Levítar sáu um munina í musterinu. Því fór Esra til borgarinnar Kasífíu, þar sem margir Levítar bjuggu, og sannfærði 38 Levíta og 220 musterisþjóna um að snúa aftur til Jerúsalem í Esra 8:18-20.

Spurning: Í Esra 8:15-21, af hverju báðu þeir nú um vernd?

S: Lítill hópur útlegðarmanna (1.772 menn, sem gætu verið 3.000 til 5.000 manns alls) var að leggja í 900 mílna ferð til að snúa aftur. Þeim var gefið um 25 tonn af silfri, 3,75 tonn af gulli og bronshluti. Þeir óttuðust að verða fyrir árás í leyni á leiðinni, eins og segir í Esra 8:31. Esra, sem ekki var persneskur embættismaður, bað ekki um herförun, en Nehemía, hirðembættismaður, gerði það í Nehemía 2:7-9. Báðar leiðir voru í lagi.

Spurning: Í Esra 8:17, er þetta sami Iddo sem var faðir Sakaríasar í Sakarías 1:1?

S: Nei, því Sakarías spáði fyrir um atburði sem gerðust áður en Esra 7–8 áttu sér stað, svo faðir hans var sennilega ekki á lífi á þessum tíma. En það hefði getað verið sonur eða barnabarn föður Sakaríasar sem bar sama nafn.

Spurning: Í Esra 8:21-22, af hverju föstuðu þeir hér en báðu ekki Persa um vernd?

S: Gyðingarnir höfðu þegar einu sinni beðið konunginn um leyfi. Í Esra 8:22-23 segir að það hefði þótt undarlegt að biðja aftur um herlið, þar sem þeir höfðu þegar sagt að Guð myndi vernda þá. Auðvitað hefði eitt af þeim ráðum sem Guð hefði getað notað til að vernda Gyðinga getað verið persneskar herdeildir. Hins vegar, eins og fram kemur í 1001 Bible Questions Answered, bls. 315, er eitt að þiggja hjálp sem boðin er af fúsum og frjálsum vilja, en annað að biðja um hana.

Sp.: Í Esra 8:25-29, þar sem þú treystir þjónum og leiðtogum Guðs, er það samt í lagi að framkvæma fjárhagslegar athuganir og endurskoðanir á þeim?

A: Vissulega. Þess vegna vigtaði Esra silfrið, gullið og aðra muni í Esra 8:25 þegar hann afhenti þeim það, og þeir myndu vigta það aftur í Esra 8:29 til að ganga úr skugga um að þeir tækju ekkert af því. Þeim var sagt fyrirfram að önnur vigtun myndi eiga sér stað eftir að þeir kæmu. Stundum geta verið óheiðarlegir aðilar sem þú grunar ekki. Því er gott að þjónar Guðs sem fara með peninga og auðæfi sæti endurskoðun og fjárhagslegri ábyrgð. Ef þú ert heiðarleg manneskja sem hefur verið treyst fyrir peningum eða öðrum hlutum, ættir þú ekki að móðgast yfir því að þér sé falið að sæta endurskoðun. Gott er að hafa fjárhagslegt eftirlit, ekki aðeins til að koma í veg fyrir þjófnað, heldur einnig til að sýna öllum, bæði innan kirkjunnar og utan hennar, fram á að sterkar sannanir séu fyrir því að enginn peningur hafi verið stolið.

S: Í Esra 8:27, 1 Króníkubók 29:7 og Nehemías 7:70, eru þessar myntir persneskir daríkar eða grískar drakmar?

S: Hún er annaðhvort persneskur darík eða silfurskildingur sem sleginn var staðbundið í anda grískrar drakmu.

Fornleifafræðingar hafa fundið nokkrar "drachma" frá persískum tíma í Beth Zur (Khirbet et-Tubeiquah), sunnan við Jerúsalem og 4,5 mílur (7 km) norður af Hebron. Þessar drachma voru ekki slegnar á Grikklandi, heldur í Júda í "drachma-stíl". Í einni grein segir að Gyðingum hafi verið heimilt að mynta sínar eigin silfurskildingar með nafni héraðsins "Jehúd" í forngrískri leturgerð. Staðbundin myntverksmiðja var í Palestínu á persískum tíma.

Hins vegar er einnig til önnur kenning. Hebreska orðið hér, darkemonim, og svipað orð í Esra 8:27 og 1 Króníkubók 29:7, adarkonim, gæti vísað til persneska dariksins, sem var gullpeningur nefndur eftir persneska orðinu fyrir gull: dari. Hermaður fékk greiddan einn slíkan á mánuði í laun.

Spurning: Í Esra 9:1-2, hvenær ættir þú að segja einhverjum frá syndum annars og hvenær ættir þú að þegja?

A: Í fyrsta lagi skaltu viðurkenna að freisting sé til slúðurs, að segja öllum frá án aðgreiningar, og slúður er synd. Umfram það skaltu, til dýrðar Guðs, ákveða hvað þarf að segja, í hvaða smáatriðum og við hvern. Sumir leiðtogar komu hingað til Esra vegna þess að Esra var andlegur leiðtogi samfélagsins, og Esra þurfti að bregðast við, vara fólk við þessari synd og vísa úr samkomunni þeim sem héldu fast við syndina.

Þegar synd er framin, nær umfang þeirra sem þurfa að vita af aðstæðunum, eða kirkjuvaldinu, að því er virðist til þeirra sem þegar vissu að eitthvað væri að gerast, auk leiðtoga sem eru andlegir umsjónarmenn. Þeir þurfa að vita hvað gerðist, en þurfa ekki að vita allar "GSD", eða grófar syndarupplýsingar, sem til mála koma.

S: Í Esra 9:1-2; 3. Mósebók 34:16; og 5. Mósebók 7:1-3, af hverju giftu margir gyðingaskáld heiðnar konur?

S: Svo virðist sem mun fleiri karlar en konur hafi snúið heim úr fangavistinni. Þeir vildu giftast einhverjum og það virtist sem Guð væri ekki að útvega þeim konu um þessar mundir, svo þeir tóku málin í eigin hendur.

Önnur ástæða gæti tengst Malakí, sem spáði á tímabilinu milli Esra 6 og 7. Í Malakí 2:11 er minnst á menn sem skilja við konur æsku sinnar og giftast öðrum í staðinn.

Þessi bann var ekki vegna þess að þeir væru af annarri kynþátt, því Móse kvæntist Kúshítu og Rút var Móabítkona. Einnig voru aramear og elamítar einnig semítar, en vandamálið var að þeir tilbáðu annan guð. Kannski er það ástæðan fyrir því að hvert hjónaband þurfti að vera rannsakað. Ef eiginkona hafði snúið sér til gyðingdóms, eins og Rút gerði, þá hefði hún talist gyðing og mátt dvelja áfram. Þess vegna tók það heilar þrjár mánaðar að rannsaka mál þessara hjónabanda.

Það er sorglegt að sjá þessa menn. Þeir byrjuðu vel með því að yfirgefa þægindi heimilis síns í Mesópótamíu og Persíu og hlýddu kallinu um að snúa aftur til Jerúsalem. En þeir enduðu ekki vel. Eftir að þeir sneru aftur og giftu heiðnu konur sínar myndu börnin alast upp annaðhvort við að læra að tilbiðja heiðin guð eða að minnsta kosti að læra að það skipti ekki miklu máli hvaða guðum maður tilbjó.

En af hverju myndu börnin fara með mæðrum sínum? Í gyðinglegri sem og babýlónskri menningu, þegar hjónaband endaði með skilnaði, dvöldu börnin hjá móðurinni. Samkvæmt Hammurabi-lögbálknum 137 urðu börnin að vera komin á legg áður en hin skilnaða kona mátti gifta sig aftur.

Spurning: Í Esra 9:3, 4. Mósebók 14:6; Jósúa 7:6; Ester 4:1; Jób 1:20; Jesaja 36:22; Jeremía 41:5; og Matteusi 26:65, hvað þýðir það þegar gyðingur rífur klæði sín?

A: Ezra var upphaflega mjög ánægður með að snúa aftur til Jerúsalem, en gleði hans var skammvinn og hlutirnir urðu sársaukafullir. Það að rífa klæði sín var hefðbundið merki um mikla sorg, angist eða guðlast. Það eyðileggur klæðin þannig að ekki er hægt að laga þau, svo þetta er aðeins gert vegna þess sem talið er afar alvarlegt. Þegar Jób missti börnin sín, eignir sínar og allt annað, rífði hann klæðin sín. Esra leit á þetta vandamál sem jafn alvarlegt.

S: Í Esra 9:3-10, hversu alvarleg var þessi málamiðlun?

A: Þetta málamiðlun var ekki beinlínis höfnun Guðs, heldur blanda af tilraun til að fylgja Guði og samt sem áður syndinni að giftast utan trúarinnar. Esra taldi þetta svo alvarlegt að hann rífði klæði sín. Esra bað og fastaði allan daginn áður en hann svaraði. Í Esra 9:6 fann Esra skömm fyrir Guði yfir því sem þessir aðrir höfðu gert. Esra og aðrir leiðtogar höfðu unnið svo, svo hart að leiða lýðinn til réttrar tilbeiðslu og hlýðni við Guð, og svo sneru nokkrir þeirra við og gerðu þetta.

Esra sá að málamiðlun við heiðingjadýrlinga hafði leitt Ísrael og Júda afvega frá dómurum til útlegðar, og nú var hann vitni að því að sögunni væri að endurtaka sig. Esra var staðráðinn í að brjóta þennan vítahring.

Spurning: Í Esra 9:3-10 og 1. Korintubréfi 7:10-16, er það í lagi fyrir kristinn mann í dag að giftast ókristnum?

S: Nei. 2 Korintubréf 6:14-18 sýnir að við eigum ekki að vera undir sama járnkraga og vantrúaðir. En ef þú giftist hins vegar ótrúmanni, annað hvort vegna þess að þú varðst kristinn eftir giftinguna eða vegna syndar þinnar, segir 1. Korintubréf 7:10-16 að þú eigir ekki að leita skilnaðar. Ef makinn sækist eftir skilnaði er það í lagi; við erum kölluð til friðar í 1. Korintubréf 7:15. En við eigum ekki að hefja skilnað.

Ef maki hefur látist er í lagi að giftast aftur, en brúðkaupið á samt að vera í Drottni (1 Korintubréf 7:39).

Páll mælir jafnvel með og hvetur ungar ekkjur til að giftast aftur í 1. Tímóteusarbréfi 5:14. Þeir sem telja að ekkjum eigi að aftra frá því að giftast ganga gegn því sem Guð kenndi í gegnum postula Pál (fyrirgefðu, Jeróm). Æskilegt er að öldungur eða djákni sé "einn konu maður", samkvæmt 1. Tímóteusarbréfi 3:2,12. Ekkjur sem fá stuðning frá kirkjunni mega ekki hafa gifst aftur, samkvæmt 1. Tímóteusarbréfi 5:9.

Spurning: Í Esra 9:3-10, hvernig getur það verið að sumir í kirkjunni geti byrjað mjög vel en endað mjög illa?

S: Esra 9-10 er sorglegur endir á annars gleðilegri bók. Korah, Achan, Gideon, Júdas, Ananías og Saffíra, Demas, hófu öll vel en enduðu illa. Demas þurfti aldrei að bjóða sig fram til að fylgja Páli í sendiferð hans í fyrsta lagi, en það gerði hann ákaflega vel. En síðan elskaði hann heiminn og sneri við. Fólk getur fylgt Guði um tíma en snúið sér burt ef það telur að Guð hafi ekki uppfyllt skilyrði þess fyrir að fylgja honum, ef það ber hatursrót í sér eða ef trú þess er hrist af hræsni sem það sér hjá öðrum.

S: Í Esra 9:3-10, hvernig ættum við að bregðast við þegar við komumst að því að trúaður hefur framið alvarlegt synd?

Svar: Ekki vera of fljót að segja: "Þetta er í lagi, Guð er mjög ánægður með þig sama hversu mikið þú rýfur lögmál hans og vanhelgar Heilaga Nafn hans." Reyndar, gefið aldrei slíka tilfinningu. Þetta er mjög alvarlegt, ekki aðeins fyrir trúmanninn heldur einnig fyrir aðra, bæði kristna og ókristna, sem sjá vitnisburð trúmannsins. Við ættum að syrgja og reyna að leiða viðkomandi aftur til iðrunar.

Athugið að Esra syrgði og skammaðist sín, þrátt fyrir að hann hefði ekki sjálfur gert þessi misgjörð. En hann var harmrækur yfir því að Guðs lýður hefði gert það, og sem hluti af heild var hann hluti af Guðs lýð.

Spurning: Í Esra 10:2-3, hvað gerði Esra hér?

S: Esra gerði ekkert, mjög skynsamlega. Það var alveg ljóst hvað þurfti að gera. Esra grét og beygði sig fyrir Guði og lét fólkið komast að augljósri niðurstöðu um hvað það ætti að gera.

S: Í Esra 10:11,19,44, hafði Esra rangt fyrir sér þegar hann neyddi gyðingana til að skilja við konur sínar sem voru ekki gyðingar, eins og fram kemur í Asimov's Guide to the Bible, bls. 452?

A: Nei. Þeir vissu að það var rangt af þeim að giftast þessum heiðnu konum, og skilnaður var leyfður í Gamla testamentinu. Á þessum tíma voru Gyðingar í "baráttu lífs síns" til að varðveita trú sína og menningu frá því að glatast í aðlögun.

Einnig, þótt þetta gangi þvert á kenningu Páls í 1 Korintubréfi 7:12, hafði Páll ekki fæðst ennþá, og hjónabandsreglur fyrir alla eftir að Jesús kom eru frábrugðnar fyrri reglum gyðinga á tímum Gamla testamentisins.

S: Í Esra 10:12, eru það hlutir sem aðrir segja þér að þú eigir að gera, og þú sérð enga slæma afleiðingu af því að gera það, en þú ætlar ekki að gera það vegna þess að þú veist að þú ert sérstakur sem barn Guðs?

S: Það getur verið partý, kynlíf utan hjónabands, ölvun, vímuefni eða önnur illverk sem aðrir halda að þeir komist upp með og halda að þú getir líka komist upp með. Kannski kemstu upp með þau, að minnsta kosti þar til þetta líf lýkur. En ef þú áttar þig á hver þú ert, barn Guðs, munt þú ekki gera þessi verk, einfaldlega vegna þess að þú munt ekki vilja það, því þú vilt gleðja Drottin þinn.

S: Í Esra 10:44, hvað er áhugavert við tölurnar hér?

Alls voru um 111 menn, eða 0,4%, af 28.774 körlum gengnir í blandað hjónaband. En af levítunum voru 6 af 74, eða 8,1%, og af hliðarverðunum 3 af 139, eða 2,2%, gengnir í blandað hjónaband. Þannig höfðu levítar (en ekki prestar) og hliðarverðir óhóflega mörg blandað hjónabönd. Ein skýring á þessu er sú að Ezra hafði upphaflega enga levíta. Þess vegna stoppaði hann í Kasífíu og sannfærði nokkra levíta um að koma. Kannski voru þeir ekki svo fúsir í upphafi, og við vitum ekki hvort þeir giftu erlendu konurnar fyrir eða eftir að þeir sneru aftur til Júda. Hvort sem er, þeir sem þekktu lögmálin best áttu flesta heiðna maka.

Á hinn bóginn könnuðu öldungarnir hvert hjónaband. Ef konan hafði snúið sér til gyðingdómsins, hefði hún talist gyðingleg og það hefði verið í lagi.

Þó að menn sendu frá sér ótrúar konur sínar núna, þurfti Nehemías síðar að takast á við sama ástand í Nehemías 10:31.

Sp.: Í Esra, hverjir eru sumir af elstu handritunum sem enn eru til í dag?

S: Dauðahafsrullurnar: (um 1. öld f.Kr.) 1 eintak af Esra–Nehemías (4Q117). Þetta var lítið brot. (Issues etc. útvarpsþáttur 17. apríl 1999)

4Q117 eru þrjú brot úr Esra 4:2-6 (héberísku); 4:9-11 (arameísku);5:17 –6:5 (arameísku). Allt eða hlutar af 50 orðum

Alls eru varðveitt í Dauðahafsritunum eftirfarandi 14 vers af 280 versum í Esra (5%).

Esra 4:2-6,9-11;5:17 ; 6:1-5. Sjá The Meaning of the Dead Sea Scrolls bls. 423 fyrir nánari upplýsingar.

Kristnar handrit Biblíunnar, frá um 350 e.Kr., innihalda Gamla testamentið, þar á meðal Esra.

Vaticanus (325–350 e.Kr.) hefur varðveitt allt Esra.

Sinaiticus (340–350 e.Kr.) hefur varðveitt allt Esra frá og með Esra 9:9.

Alexandrinus (um 450 e.Kr.) hefur varðveitt allt Esra.

Spurning: Hvaða snemma rithöfundar vísuðu til Esra?

A: Eini kristni rithöfundurinn fyrir Níke-þingið sem vísaði til eða gaf í skyn vers í Esra var Orígenes (225–254 e.Kr.), sem gaf í skyn. Hann sagði: "En einhver annar mun segja að musterið sem um er rætt hafi ekki verið það sem Salómón reisti, því það var eyðilagt á tíma fangavistarinnar, heldur musterið sem reist var á tímum Esra, og varðandi það má sýna fram á að fjörutíu og sex árin séu alveg nákvæm." Skýringar Orígenes á Jóhannesi, bók 10, kafli 22, bls. 403.

Eftir Níke

Eusebíus frá Sesareu (318-339/340 e.Kr.)

Athanasius (367, 325-373 e.Kr.)

Ambrosius frá Mílanó (370-390 e.Kr.)

Gregory Nazianzus (330-391 e.Kr.) nefnir Esra í kvæði sínu um ritninguna. Kvæði Gregorys er (á grísku) í bindi 37 af Patrologia Graeca eftir Migne, sp. 471-474 (Carmina Dogmatica, Bók 1, kafli 1, Carmen XII).

Pacianus frá Barcelona (342-379/392 e.Kr.) vísar til Esra.

Epiphanius frá Salamis (óbeint) (360-403 e.Kr.)

Rufínus (374-406 e.Kr.)

Jóhannes Krýsostomos (–407 e.Kr.) vitnar í Esra

Þing í Kartagó (219 biskupar) (393-419 e.Kr.)

Sulpitius Severus (363-420 e.Kr.)

Jerómus (373-420 e.Kr.) fjallar um bækur Gamla testamentisins. Hann fjallar sérstaklega um Fyrstu Mósebók, Seinni Mósebók, Þriðju Mósebók, Fjórðu Mósebók, Fimmtu Mósebók, Fimmbækur Móse, Jób, Jósúa son Núns, Dómarabók, Rút, Sámúelsbækur (2 bækur), Tólf smáspámenn, Hósea, Jóel, Amos, Óbaðja, Jónas, Míkah, Nahúm, Habakúk, Sefanías, Hagrí, Sakarías, Malakías, Jesaja, Jeremía, Esekíel, Daníel, Ester, Esra, Nehemías. Bréf 53, kaflar 7–8, bls. 99–101.

Páfi Leo I í Róm (440–460 e.Kr.) vísar til Esra.

Q: Í Esra, hverjir eru nokkrir þýðingarmunir milli hebresku/arameísku og grísku sjötta bókarinnar?

S: Hér eru nokkur dæmi um þýðingarólíkindi, einkum í Esra 2, þar sem hebreska/arameyska er gefin fyrst og síðan gríska.

Esra 2:1 "synir héraðsins sem risu upp úr fangelsi, af þeim sem höfðu verið flæmdir." vs. "fólk landsins sem risu upp, af fjölda fanga sem voru fluttir burt"

Esra 2:2 "af mönnum lýðsins" vs. "af lýðnum"

Tölurnar 52 (167 stafir á ensku) úr Esra 2:3–69 í hebresku og grísku Septúaginta samræmast nákvæmlega nema:

Ezr2:24 "42" vs. "43"

Ezr2:39 "1.017" vs. "1.007"

(Tveir prentvilla af 52 tölum eru um 4% munur, eða tvær tölustafir af 167 tölustöfum eru 1% munur.)

Ezr2:25 "Kiriath Arim" vs. "Kiriath Jearim" (Við þekkjum Kiriath Jearim en ekki Kiriath Arim, svo Arim er líklega prentvilla)

Ezr4:23 "stöðva með valdi" vs. "stöðva með valdi með hestum og [vopnuðu] liði."

Bókmenntaskrá fyrir þessa spurningu: hebreska þýðingin er úr bókstaflegri þýðingu Jay P. Green og þýðing Septúagínta er úr þýðingu Sir Lancelot C.L. Brenton á Septúagínta: grísk og enska. Einnig var stuðst við The Expositor's Bible Commentary og fótnótur í Biblíunum NASB, NIV 1985, NKJV og NRSV.

Nema annað sé tekið fram eru ritningarvitnanir teknar úr The Holy Bible, Berean Standard Bible (BSB), sem hefur verið gefin frjálsu notkun: https://berean.bible