< Biblíufyrirspurn úr Jóel

S: Í Jóel, hvað getum við lært af þessari bók?

S: Jóel fjallar um tvö ekki svo þægileg efni sem við þurfum að rannsaka nánar: hvernig Guð agi og hvernig við eigum að bregðast við þegar skordýrin koma. Jóel spáir því að skordýraliðið sem réðst inn í landið sé aðeins forleikur að innrás erlendra herja vegna syndar Ísraels. Þetta er aftur forleikur að degi Drottins á síðustu dögum.

Á sama hátt sendir Guð stundum mildari aga til fólks sem "hvatningu til iðrunar" áður en hann sendir mun harðari aga eða jafnvel tortímingu.

Sp.: Hvað vitum við um spámanninn Jóel?

S: Við getum ekki dregið mikið út úr bókinni. Nafnið "Jóel" þýðir "Drottinn er Guð". Það var ekki óvenjulegt nafn, því um tólf aðrir menn í Gamla testamentinu hétu einnig Jóel. Hins vegar er ekkert sem bendir til að þessi spámaður hafi verið einn þeirra. Við vitum ekkert um Jóel persónulega, nema að faðir hans hét Pétuel.

S: Í Jónasi, hver er yfirlitsskema bókarinnar?

S: Sýnist bókin Jónas ekki lúta undir vestræna útlínuaðferð. Átta biblíutúlkanir og fræðibiblíur gefa mjög mismunandi útlínur. En þótt þær séu ekki sammála um heildaryfirlitið, eru þær yfirleitt sammála um minni einingar. Kannski á að skilja Jónas svona: sem mörg skörp en stutt viðvörunartilskipun frá hjartanu, fremur en sem langa, vel uppbyggða ritgerð eins og Tárablúsinn, til dæmis. Hér er mín útlína:

1 Að fylgja Guði þegar skordýr koma

-- 1:2-4 Heyrið þetta, þið öldungar

-- 1:5-7 Vaknið, þið ölvaðir

-- 1:8-10 Prestarnir eigi að syrgja eins og kona sem harmar eftir eiginmanni sínum

-- 1:11-12 Verðið hneykslaðir, bændur

-- 1:13-14 Klæðist sekkklæði og harmið, prestarnir

-- 1:15-18 Af hverju allir eigi að syrgja

-- 1:19-20 Rétt viðbragð okkar: kalla til Drottins í miðjum hörmungum

2 Blása í uxahorn á Síon fyrir komandi dag Drottins

-- 2:1-11 Blésið í hrútahorn fyrir komandi innrás

-- 2:12-17 Rífið hjörtu ykkar og blásið í hrútahorn til að snúa aftur til Drottins

-- 2:18-27 Endurheimt ára sem engisprettur hafa étið

-- 2:28-32 Úthelling Guðs anda

3 Endanleg dómgerving og endurreisn

-- 3:1-16 Dómur í Jósafatsdal gegn óvinum Ísraels

-- 3:17-21 Blessa og fyrirgefning eftir dóminn

Q: Í Jóel, hversu mörg kafla eru í bókinni?

S: Í flestum enskum Biblíum eru þrjú kaflar, sem innihalda 20, 32 og 21 vers í sömu röð. Hins vegar skiptu aðrar útgáfur af Biblíunni versunum 2:28–32 í sérstakan kafla. Biblíur sem eru þannig eru meðal annars gyðinglegi Tanakhinn, hebreska textinn í The Interlinear Bible eftir Jay P. Green, Sr., og kaþólska Jerusalem Bible. Þannig er 3. kafli Jóels í sumum biblíum kallaður 4. kafli í öðrum. Versin og röð þeirra eru þó hin sömu í öllum tilvikum.

S: Hvar var Jónas settur í Biblíunni?

S: Hún er á eftir Hósea og á undan Amos í hebresku biblíunni og kristnum biblíum í dag. Röðin í sjötungarbiblíunni var hins vegar Hósea, Amos, Míkah og Jóel. Þeir voru greinilega að reyna að raða bókunum tímaröð. Við vitum þó ekki með vissu hvenær Jóelsbók var skrifuð.

S: Í Jónasi 1, af hverju fær það svæði skordýraplágu, og hversu alvarleg getur skordýraplága orðið?

S: Skordýrin komu frá eyðimörkinni í Súdan. Með vindinn í bakið gátu þau flutt sig um 1.200 mílur á þremur dögum. Þær flugu um 400 mílur á dag, 14 klukkustundir á dag, sem nemur um 28 mílum á klukkustund. Venjulega flugu þær beina línu. Forni sagnfræðingurinn Plínus segir í Natural History 11.35 að skordýraplága gæti jafnvel gnagað sig í gegnum hurðir. Þó svo að þetta sé kannski ekki satt, sýnir það þó óttann sem skordýraplága myndi valda.

Þegar skordýrabóla réðst á Sómalíu árið 1957 voru áætlaðar 16.000.000.000 skordýr, með heildarþyngd upp á 50.000 tonn. Nú er til neyðarstöð Sameinuðu þjóðanna fyrir matvæla- og landbúnaðarmál (FAO) fyrir skordýrabaráttu. Skordýrabólum er haldið í skefjum með loftúðun skordýraeiturs yfir æxlunar svæði.

Spádómur Jóels 1 beinist að ýmsum hópum: öldungum, ölvuðum, prestum, bændum, prestum aftur og öllum. Eina syndin sem nefnd er í Jóelsbók er ölvun. Hvers vegna heldurðu að Guð hafi beint til þessara tilteknu hópa? Hvaða hliðstæðu hópa er að finna í dag?

S: Ólíkt mörgum öðrum spámönnum eyðir Jóel ekki miklum tíma í að segja fólki að hætta að syndga áður en hörmungin kemur. Í staðinn leggur hann áherslu á hvernig eigi að bregðast við með iðrun eftir að yfirvofandi hörmungin dynur. Æðstir menn voru sofandi (eða ölvaðir) í starfi sínu við að kenna þjóðinni og yngri kynslóðinni að fylgja Guði. Prestarnir voru kannski ekki að sinna starfi sínu við að kenna fólki að fylgja Guði, eða enn verra, að kenna fólki að dýrka skurðgoð. Bændur, uppteknir af auðæfum, veittu ekki þá fjárhagslegu aðstoð sem þeir áttu að veita prestum og levítum Guðs. Þegar samfélag snýr sér frá Guði rofna pólitísku, trúarlegu og fjárhagslegu víddirnar allar samtímis.

Sp.: Í Jóel 1 er eitt lykilorð í nánast hverjum kafla: hebreska orðið ki, sem má þýða sem "því að", "því" eða "vissulega". Hvers vegna leggur Jóel áherslu á þetta orð?

S: Það virðist sem Guð leggi mikla áherslu á að kenna fólki lexíur um ástæður til sorgar. Fólk þarf að læra orsakasamband vanhlýðni við Guð og afleiðinga hennar. Í dag þurfum við að vera skilvirk í að vara fólk við orsakasambandi þess að snúa sér frá Guði.

S: Í Jónasi 1:1, hvenær var bókin Jónas rituð?

S: Það er ekkert innra né ytra sem gerir okkur kleift að staðsetja tímann nákvæmlega. Þetta er tímalaus skilaboð, því ekkert í bókinni ræðst af tímanum. Hér eru þrjár möguleikar.

1. Áttunda öld f.Kr.

Týrus og Sídon, sem nefnd eru saman í Jóel 3:4, voru aðeins sameinuð snemma á átjándu öld f.Kr. Grikkirnir í Jóel 3:6 voru ekki seinni grikkir frá Aþenu og Spartu, heldur fyrri jónsku grikkirnir sem stjórnuðu verslunarleiðum í nútíma Tyrklandi snemma á átjándu öld f.Kr. Engin tilvísun er í Assýríumenn né Babýloníumenn. Tímabilið í sögunni þegar báðar voru veikar var frá dauða Adad-Nirari III árið 782 f.Kr. til 745 f.Kr., þegar Tiglath-Pileser III hóf ríkisstjórn sína. Júda var sterkt á þessum tíma og konungur Ússía var höfuð and-Assýrskrar bandalags. Filisveitarnir gerðu Ísrael erfitt fyrir á þessum tíma.

NIV Study Bible, bls. 1339, segir að góð rök megi færa fyrir þessum tíma.

2. Seint fyrirútlegðarárin (597-587 f.Kr.)

2a. 10.000 menn úr Júda voru fluttir í útlegð árið 597 f.Kr. (2. Konungabók 24:10-16). Einnig höfðu Gyðingar verið seldir í þrældóm í mörg ár (sjá umfjöllun um Jóel 3:6).

2b. Framtíð miskunnar við Júda í Jóel 2:12-20.

2c. Tempillinn stóð enn (Joel 1:13).

2d. Framtíðarskyndileg eyðing Jerúsalem.

3. Eftirútlegðarárin (eftir 587 f.Kr.)

3a. Jóel kallar gyðingakonungsríkið Ísrael í Jóel 2:27 og 3:16, svo þetta gæti hafa verið eftir útlegð norðurríkisins árið 722 f.Kr.

3b. Mun fleiri voru gerðir þrælar árið 587 f.Kr.

3c. Sumir sjá í Jóel 2:12-20 að Guð lofi miskunn þessum einstaklingum, ekki niðjum þeirra.

Spurning: Í Jóel 1:2, af hverju heldurðu að Jóel hafi byrjað á því að tala til eldri borgaranna? Voru þeir einu sem plága skordýra hafði áhrif á?

A: Margar eru það stjórnvöld og trúarleiðtogar sem leiða fólkið til óhlýðni. Þegar leiðtogarnir eru óhlýðnir þjást ekki aðeins fylgjendur þeirra, heldur þjást aðrir einnig af afleiðingunum.

Hins vegar eru opinberir leiðtogar ekki eini gerð leiðtoga. Á svipaðan hátt leiða foreldrar hvert og eitt börn sín (eða villa þau af leið) og eldri kynslóðin leiðbeinir sameiginlega yngri kynslóðinni. Þegar eldri kynslóðin öll mistekst að leiða bæði með orðum og fordæmi þjáist yngri kynslóðin.

Spurning: Í Jóel 1 geta menn orðið hissa á því að þrátt fyrir að sumir hafi syndgað og snúið sér frá Guði virðast allir þjást af afleiðingunum. Hvað finnst þér um þessa sýnilegu "óréttlæti" úr eilífri sjónarhóli?

S: Ef þú lítur eingöngu á þennan heim, er hann ekki aðeins fallinn í illt, heldur einnig óréttlátur. Guð hefur hins vegar sett fyrir dómsdag til að gera allt réttlátt. Hvað sem gerist okkur á þeim fáu áratugum sem við eigum eftir að lifa á þessari jörð er mjög lítið í samanburði við eilíft líf eftir dauðann.

S: Í Jónasi 1:5, hvernig eigum við að þakka Guði fyrir komu skordýranna, þar sem 1. Þessaloníkubréf 5:18 segir að þakka skuli í öllu?

Svar: Rómverjabréfið 8:28 segir að allt (ekki bara hið góða) geti unnið saman til góðs fyrir þá sem elska Guð. Hebreabréfið 12:5-8 segir að Guð aga trúuðu til góðs þeirra, þó að það sé óþægilegt á þeim tíma.

S: Í Jóel 1:1-20, ef allt sem bókin kennir snýr að því hvernig Guð agi og hvernig við eigum að bregðast við í erfiðum tímum, væri hún verðmæt bók til að lesa í dag. Hins vegar er Jóel einnig mjög spádómsfull bók um endatímann. Hvaða vers í kafla 1 gefa smá vísbendingar um það?

S: Joel 1:12 gefur til kynna að hér sé vísað til meira en staðbundins fyrirbæris þegar þar stendur: "Sannarlega hefur gleði mannkyns þornað upp." Joel 1:15 nefnir Drottins dag.

Q: Í Jóel 1:2b–3 eru kristnir ekki sammála um hvort "eldri menn" merki hér leiðtoga, eldri borgara eða bæði. Hvernig geta bæði leiðtogar og eldri borgarar verið sekir? Heldurðu að Jóel 1:2b–3 svari þessu?

A: Vissulega getur áminningin átt við báða. Hins vegar nefnir Jóel 1:2b-3 að þeir hafi ekki heyrt þetta frá feðrum sínum, og þeim ber skylda og ábyrgð að segja þetta börnum sínum. Þetta bendir til þess að óháð því hvort um pólitíska eða trúarlegan leiðtoga er að ræða, þá á það vissulega einnig við um eldri borgara, sem hefðu átt að kenna yngri kynslóðinni.

Spurning: Jóel 1:4 nefnir fjórar tegundir skordýra. Þó að við séum ekki viss um hvað greinir á milli þessara ólíku hebresku orða, er meginatriðið að þessi refsingu komi í fjórum bylgjum. Hvað tvennt getum við lært um Guðs aga af þessu?

S: Dómur Guðs getur verið bæði nákvæmur og harður. Þegar fólk iðrast ekki getur dómur Guðs komið í mörgum bylgjum. Maður getur iðrast eftir hverja bylgju, en það getur verið erfiðara að komast aftur á þann stað sem maður var fyrir þessar röð bylgna.

Sp.: Í Jónasi 1:4, af hverju myndi Guð senda þessar hræðilegu skordýraplágu, ef Guð elskaði Ísraelsmenn?

S: Maður gæti farið að gruna að velmegun Guðs þjóðar væri ekki æðsta forgangsmál Guðs! Guð hefði kannski viljað að hinir útvöldu væru efnalega vel settir, en Guð mat hlýðni þeirra og andlega velmegun mun miklu hærra. Fyrir okkur gæti góður foreldri elskað börnin sín of mikið til að sitja bara hjá og horfa á þegar þau eru á leið til tortímingar.

Sp.: Í Jóel 1:5 er ölvuðum sagt að vakna og gráta, því (ki) að sæti vín þeirra hefur verið tekið frá munni þeirra. Hvers vegna myndi Guð byrja á svo grunnleggri, jarðmiðaðri skilaboðum? Hvernig tengist Jóel 1:6-7 þessu?

S: Guð mætir fólki þar sem það er statt. Svo sem ekki er að sjá að ölvaðir menn hugsi mikið um annað en hvar þeir geti fengið sér meira að drekka. Í stað þess að tala fyrst um langtíma andleg málefni bendir Guð á tafarlausar, skammtíma afleiðingar, að þeir muni ekki fá drykkinn sem þeir þrá. Reyndar er hver sá í slæmri stöðu sem hvílir von sína um ánægju og fullnægju á áfengi.

S: Í Jónasi 1:11, hvaða tvær ástæður eru til þess að bændurnir eigi að syrgja?

S: Til skamms tíma myndi þetta verða slæmt ár. Í Jóel 1:11 stendur "því að" (ki) vínberja-, hveiti- og bygguppskeran myndi eyðileggjast.

Langtíma, jafnvel þótt skordýrin færu og kæmu aldrei aftur, yrðu tré þeirra og vínviður eyðilögð. Ólífutré geta lifað í 1.000 ár. Eyðileggðu gamalt ólífutré og þú þarft að bíða aldir saman eftir að nýtt tré taki við. Það var ekki bara framleiðsla þeirra á þeim tíma sem eyðilagðist, heldur einnig framleiðslugeta þeirra, sem hafði áhrif á þá í mörg ár fram í tímann. Joel 1:12–13 segir jafnvel: "Sannarlega (ki) gleði mannkynsins hefur þornað upp" (BSB).

Spurning: Í Jónasi 1:13, hvers vegna myndu uppskerubrestur bænda hafa áhrif á fórnirnar?

A: Ef engin uppskera fæst, er engin uppspretta fyrir kornfórnir. Ef engin sauðfé né nautgripir eru til vegna skorts á fóðri til að styðja þá, verða engar fórnir af þeim heldur. Prestarnir og Levítarnir voru studdir bæði með því að þeim var leyft að borða af fórnunum og með annarri fjárhagslegri aðstoð frá lýðnum. Ef báðir þessir stuðningsþættir hverfa, hvað eiga prestarnir þá að gera?

Spurning: Í Jóel 1:13, hvaða tveir vegir eru til að sóa "gjöfum í húsi Guðs"?

S: Fólk getur mistekist að eyða þeim í það sem það ætti. Þegar fólk sveltar, annaðhvort líkamlega eða vegna boðskaparins, á meðan til eru einstaklega fallegar byggingar, er auðinn pökkuð saman í stað þess að vera eytt. Til dæmis beindu víkingar árásum sínum sérstaklega að klausturum, því þar fundu þeir mikið gull. Hefði meira gulli verið eytt frjálslega til hinna fátæku og til að kenna fagnaðarerindið, hefðu klausturin líklega verið minna skotmark. Margir munkar bjuggu á eyjum við vesturströnd Írlands og falið sig fyrir víkingum. En þrátt fyrir að Dublin á Írlandi hafi verið lykilstöð víkinga, létu þeir þessa írsku munkana aðallega í friði, því engum gulli var að vinna við að ræna þá.

Í öðru lagi getur fé Guðs virst ófullnægjandi vegna þess að það er ranglega varið í vitlausa hluti eða of mikið varið í aukaatriði. Til dæmis, ef stefnan er að laða fólk til kirkjunnar með glæsilegri byggingu frekar en með prédikun fagnaðarerindisins, er það þá þannig sem fólk verður snortið af anda og kemur til Guðs? Nei! Án þess að hugsa um það er auðvelt að eyða peningum í staðbundna hluti sem vekja mikla athygli og láta okkur líða vel, frekar en að senda peninga til staða sem eru lengra í burtu og þurfa meira á þeim að halda.

Spurning: Í Jóel 1:8, hvers vegna myndi mey syrgja eiginmann sinn?

Svar: Sjón myndi harmast eins og ung brúður eða trúlofuð brúður sem syrgir yfir dauða nýja eiginmanns síns eða unnusta.

S: Í Jónasi 1:14, á meðan Guð kallar yfir refsingu og aga, hvaða hlutverki eigum við sem kristnir að gegna í að kenna fólki hvers vegna þetta kom og hvernig það eigi að bregðast við Guði? Hvernig getum við gert það án þess að virðast sjálfhverfir?

S: Esekíel 33:1-20 og Jeremía 6:17 gefa dæmi um varðmann. Ef hörmung kemur og varðmaðurinn mistekst að vara borgina við, er varðmaðurinn sekur. En ef varðmaðurinn varar við en enginn hlustar á hann, þá eru það íbúarnir sem bera sökina fyrir að hunsa varðmanninn, sem var að sinna starfi sínu.

Við ættum ekki að bera aðra saman við okkur sjálf, heldur sýna að þeir ná ekki guðlegum mælikvarða. Við ættum ekki að reyna að halda því fram að þeir sem þjáðust hafi verið sekari en þeir sem sluppu, heldur að allir muni þjást verr ef þeir iðrast ekki og koma til Guðs.

Sem dæmi getum við bent á að fellibylurinn Katrínu, sem flæddi yfir New Orleans, kom nokkrum dögum áður en árlegur samkynhneigðahátíðin, sem kallast Southern Decadence, átti að fara fram. Það þýðir ekki að samkynhneigðir sem komu til New Orleans hafi verið verri en aðrir syndarar sem komu ekki. En allir syndarar, bæði samkynhneigðir og gagnkynhneigðir, munu að lokum standa frammi fyrir enn verri dómi nema þeir iðrast og komi til Guðs.

Sp.: Í Jóel 1:15, hvernig mun Drottins dagur verða?

S: "Dagur Drottins" er nokkuð stuttur tími, en hann er lengri en einn 24 klukkustunda dagur. Það var Dagur Drottins við fyrstu komu Krists (Postulasagan 2:20), og það verður annar Dagur Drottins við aðra komu Krists. Skýrendur eru ekki sammála um nákvæman upphafs- og enda tímabilsins í Opinberunarbókinni, en Opinberunarbókin fjallar um þennan tíma.

S: Í Jónasi 1:19, hvers vegna kallar Jónas til Guðs?

S: Maður gæti ranglega giskað á að Jóel sé að biðja Guð um að hjálpa, sýna miskunn eða ekki senda aga, en Jóel gerir ekkert slíkt. Jóel er ekki að efast um aga Guðs hér; hann er einfaldlega að kalla til Guðs í miðju þessarar miklu þjáningar.

S: Fólkinu var skipað að "blása í uxahorn í Síon" (uxahornið, eða shofar, var lúðra Ísraels), með öðrum orðum að "kalla til varnaðar". Í Jónasi 2:1,15 var fólkinu skipað að gera eitthvað annað en boðorðin í kafla 1 um að vakna, gráta, kveina, örvænta, klæða sig í sekk og harmast? Er röð boðorða í Jónasi 2:1,15 eftir boðorðin í Jónasi 1 mikilvæg?

S: Fólkinu var skipað að "blása í hrútahorn á Sjón" (hrútahornið, eða shofar, var lúðra Ísraels), með öðrum orðum, að "kalla á hættu". Í Jóel 2:1-10 áttu þeir að gera það til að tilkynna komandi hörmung. Í Jóel 2:15–17 áttu þeir að gera það af öðrum ástæðum: að safnast saman í helga samkomu til iðrunar og biðja Guð að sýna þeim miskunn.

Við ættum að blása lúðrinu í dag af sömu ástæðum og þeim var falið að blása uxahorninu þá. Við ættum að kunngera dóm Guðs, bæði trúaðmönnum og vantrúaðmönnum. Við ættum einnig að kalla fólk saman til iðrunar, bæði einstaklingslega og sameiginlega, svo að Guð sýni okkur miskunn.

Spurning: Þegar Joelsbók 2:1 og 15 er beitt í dag, hvað táknar Sjón / hinn helgi fjall?

Svar: Sjón táknar bústað Guðs lýðs, sem er í kirkjunum í dag.

Það táknar ekki bara að segja það hvar sem þú býrð, því þá hefði staðið "í landinu" eða eitthvað álíka. Áherslan er á að boða það til Guðs fólks í kirkjunni.

Það merkir ekki einungis hvaða hátt fjall sem er þar sem allir gætu heyrt, því áherslan er á að blása til varnaðar á "helga fjalli" Guðs. Einnig, í Palestínu var Karmelfjall hærra en Sjónfjall, en Sjón var helga fjallið þar sem var ætlast til að varnaðarboðskapurinn væri blásinn.

Í dag geta verið leiðir til að koma boðskapnum á framfæri sem geta haft meiri áhrif, en á kostnað heilindanna í boðskapnum (eða okkar). Það er engin afsökun til að gefast upp við að koma boðskapnum á framfæri, eða að nota málamiðlunarleiðir, heldur eigum við að koma boðskapnum á framfæri með öllum heilögum eða réttlátum hætti.

Spurning: Jóel 2:1b-2 segir: "Látið alla sem búa í landinu skjálfa, því dagur Drottins er að koma." Hvers vegna ættu guðhræddir trúmenn að skjálfa?

S: Hlýðin trúaðir þurfa ekki að skjálfa fyrir sjálfa sig, því Guð mun annast þá. Þetta þýðir ekki að þeir muni aldrei þjást eða deyja, heldur að þeir muni aðeins deyja þegar Guð, sem veit hvað er best, leyfir þeim að deyja. Hins vegar geta trúaðir skjálfað af ýmsum öðrum ástæðum.

Fyrir kristna vini: Þó að trúuðu eigi ekki að óttast helvíti fyrir eigin hönd, geta þeir óttast helvíti fyrir ótrúa vini.

Á óhlýðnisstað: Opinberunarbókin 18:4 skipar trúuðum að koma út úr Babýlon, illu kerfi með borg á sjö hólfum, af tveimur ástæðum: a) svo að þeir deili ekki syndum Babýlonar, og b) annars munu trúuðir, á röngum stað, þjást af plágunum sem ætlaðar eru vantrúuðum. Þó að fræðimenn í dag séu ekki sammála um hvar eða hvað þessi framtíðar Babýlon muni vera (Babýlon sjálft, Róm eða eitthvað annað), getum við öll verið sammála um að allt sem lítur út eins illt og þetta Babýlon sé ekki staður þar sem trúuð eigi að vera.

Spurning: Í Jóel 2:1,15, af hverju var þeim nákvæmlega skipað að "blása í uxahorn" þá? Af hverju eigum við að "blása í lúðra" í dag?

A: Borgarvörðurinn hafði það hlutverk að blása í lúðra ef óvinur nálgaðist, svo hermennirnir gætu gripið til brynju og vopna, allir gætu komist inn í borgina og borgarhliðin lokuð. Í myndlíkingu er þeim hér sagt að blása í uxahorn því óvinur er að koma og eina von þeirra er að snúa sér aftur til Guðs. Á sama hátt eigum við í dag að "blása í lúðuna" til að segja fólki að hörmung muni koma og að það þurfi að snúa sér til Guðs og iðrast synda sinna.

S: Í Jóel 2:3-11, hvaða her er þetta?

A: Þetta er her með illan ásetning sem umlykur Jerúsalem. Þetta gæti átt eina uppfyllingu fyrir þúsund ára ríkið (Opinberunarbókin 16:12-16; 19:19) og aðra uppfyllingu eftir þúsund ára ríkið (Opinberunarbókin 20:7-10).

S: Í Jónasi 2:6 segir stundum að fólk verði pirrað þegar hlutirnir eru ekki eins góðir og það býst við, stundum reitt þegar hlutirnir ganga ekki eftir vilja þess og stundum brjálað þegar hlutirnir virðast viljandi ganga gegn því. En Jónasi 2:6 segir ekkert af þessu. Hvernig fer Jónasi 2:6 fram úr öllu þessu?

S: Fólk myndi verða föl af skelfingu við að sjá hvað var að fara að gerast. Það myndi vera í angist þar sem ríkulegar birgðir þeirra af mat myndu vera horfnar á aðeins klukkutíma eða tveimur.

Þegar einstaklingur er í áfalli er minna blóð í andliti, og andlit ljósari húðlitaðra verður hvítara.

Spurning: Í Joel 2:6, hvaða hlutir í dag valda því að fólk sé í angist eða verði fölvið í andliti, frekar en bara pirrað, ergilegt eða reitt?

A: Stríð og hryðjuverk valda angist í dag, en miklar sveiflur á hlutabréfamarkaði geta líka látið fólk finna eins og "þetta sé lok heimsins." Á þrítíuárunum, þegar hlutabréfamarkaðurinn féll stórlega, frömdu sumir heimskulega sjálfsvíg.

S: Í Jóel 2:1-11, hvenær mun þessi dagur Drottins eiga sér stað?

S: Þetta gerist í Opinberunarbókinni þegar Drottinn kemur til að framkvæma dóm. Þetta hljómar eins og sama atburðurinn sem lýst er í Sálmi 50:3 og í bréfi Júdasar.

S: Er Joel 2:1-11 að tala um venjuleg skordýr, innrásarher eða endatímann?

A: Þó að Joel 1:4 talaði um staðbundna engisprettufaraldur, víkkar Joel 2:2 út þessari mynd í eitthvað annað. Það lýsir "stóru og sterku her … sem aldrei hefur verið frá öndverðu né mun nokkurn tíma verða í komandi kynslóðum."

S: Gæti Joel 2:1-11 tengst Opinberunarbókinni 9:1-11?

S: Báðar vísa til einstaks atburðar sérstakra hluta sem líta út eins og skordýr. Hins vegar eru þær ólíkar því skordýrin í Jóel 2:1-11 skilja ekkert grænt eftir. Skordýrin í Opinberunarbókinni 9:1-11 vísa til vera, kannski djöfla, vélmenna, flugvéla, dróna eða annarra fljúgandi tækja, sem skaða ekki nein plöntu en stinga fólki sársaukafullt án þess að drepa það.

S: Gæti Joel 2:10 tengst Matteusi 27:45?

A: Nei. Það mun verða myrkur á endatímanum, og myrkrið við krossfestinguna var fyrirboð um það. Hins vegar, í Matteusi 27:45 var Drottinn ekki að hækka rödd sína í nærveru hers síns (Jóel 2:11). Almennt, þegar reynt er að komast að því hvort tvær tilvitnanir vísi til sama hlutarins, ef hluti þeirra hljómar eins en annar er mjög ólíkur, þá vísa tilvitnanirnar til mismunandi hluta.

Sp.: Getur Joel 2:10 tengst Opinberunarbókinni 8:12? 16:10?

S: Nei. Opinberunarbókin 8:12 lýsir því þegar þriðjungur himneskra ljósa verður högginn, og Opinberunarbókin 16:10 lýsir því þegar ríki dýrins er í algerri myrkri. Hins vegar vísar Jónas 2:10 til myrkur sem stafar af skordýrslíkum verum, ekki myrkur á himni.

Sp.: Í Jóel 2:12,15, hvar eigum við að blása lúðunni og segja fólki að snúa sér til Guðs í dag?

S: Augljósa svarið er að við eigum að blása í lúðuna þar sem þeir sem þurfa að heyra hana geta heyrt hana. Margir munu aldrei heyra hana ef við blásum aðeins í lúðuna í kirkjum okkar og biblíunámskeiðum. Útvarp (bæði kristilegt og ekki kristilegt), sjónvarp, kristnar vefsíður, bloggfærslur og athugasemdir og samfélagsmiðlar eru nokkrar leiðir til að dreifa boðskapnum víða. En margir þurfa líka persónulegri skilaboð. Talaðu við vini þína og samstarfsfólk eftir því sem aðstæður leyfa, svo að þau heyri.

Sp.: Í Jónasi 2:12-15, eftir að Guð hefur boðið yfir hörmung, er þá nokkur leið fyrir þig til að komast undan henni?

A: Já. Ekki aðeins í þessum kafla, heldur sýna einnig Jónas 3:9-10, Amos 7:1-6 og Jeremías 18:5-10 að þótt Guð breytist ekki, breytist opinberuð vilji hans gagnvart mönnum þegar menn iðrast.

S: Í Jónasi 2:17, hvað er mikilvægi grátsins milli portikósins og altarisins?

S: Hér þjónuðu prestarnir við fórnfærslu dýranna sem fólkið kom með. Einnig, þegar fólkið kom með fórnargjafirnar, var prestunum heimilt að taka hluta af fórninni fyrir fjölskyldur sínar. Prestarnir gengu milli portikusarins og altarisins, svo þetta vísar til gráts prestanna.

S: Í Jónasi 2:17-18, hvaða tvær viðbótar ástæður eru gefnar fyrir því að blása í uxahorn í Sjón?

S: Tvær ástæður eru a) til að frelsa Guðs lýð og b) til dýrðar Guðs. Með öðrum orðum, svo að arfleifð Guðs verði ekki "fyrirspurn, háðung meðal þjóðanna."

Þetta tengist því að við séum salt og ljós í heiminum: við eigum ekki að fela ljós okkar undir eirtunnu heldur láta það skína. Að láta ljósið skína felur í sér að sýna sannleikann og réttlætið og andæfa því sem er rangt og illt.

S: Vers 18 nefnir tvær ástæður, en vers 19 útskýrir þær. Hvernig tengist þetta því að við séum salt í heiminum?

S: Vers 18 nefnir tvær ástæður, en vers 19 útskýrir þær.

Guð er öfundsjúkur um land sitt; Guð vill ekki að þjóð hans verði háðung.

Guð frelsar sitt fólk og mun senda korn, nýtt vín og ólífuolíu til að seðja það.

Spurning: Í Jóel 2:20, tengjast stóri norðurríkið og "mikla ólyktin" Esekíel 39:11-20; Opinberunarbókin 16:12-16; og/eða Opinberunarbókin 19:17-19?

S: Þetta tengist ekki Opinberunarbókinni 16:12-19 því að það er fyrir þúsund ára ríkið. Heldur vísar það til orrustunnar við Gog og Magog eftir þúsund ára ríkið, sem einnig er lýst í Esekíel 39:11-20 og Opinberunarbókinni 20:8-10.

S: Í Jóel 2:25 hvernig ber algerleiki endurreisnar Guðs saman við algerleika aga og dóms Guðs?

S: Jónas 1:4 sýnir hversu rækilegur Guðs aga og dómur er með fjórum tegundum skordýra. Jónas 2:25 sýnir jafn rækilega endurreisn á því sem hver og ein af þessum fjórum tegundum skordýra hefur étið.

S: Í Jónasi 2:25-27, hvað er ótrúlegt við loforðið sem Guð gaf þjóðinni í Síóni? Vísar þetta til a) þúsundára ríkisins, b) himinsins, og/eða c) meðan við lifum á jörðinni núna?

S: Með því að nefna "syni yðar og dætur yðar" gefur þessi kafli í skyn að þetta sé á jörðinni, ekki á himni. Jóel 2:28 veitir vísbendingu. Hann byrjar á orðunum "Og síðar" og vísar til einhvers sem uppfylltist í Postulasögunni 2:17-21. Því hlýtur það að vísa til einhvers á jörðinni fyrir Þúsund ára ríkið. Þetta gerðist sem tákn um að Heilagur Andi væri að starfa á nýjan hátt.

Auk þess að aga, með skordýrum eða öðrum hætti, getur Guð einnig endurreist, jafnvel fyrir hluti sem við teljum að Guð gæti ekki. Guð getur fært velsæld til að bæta upp magra árin, og/eða gefið lengri líf. Auðvitað er mikilvægara en lengra líf á jörðinni eilíft líf í himninum.

S: Í Jónasi 2:28-32, var þetta uppfyllt á hvítasunnu í Postulasögunni 2:16?

S: Já, en þetta hefur einnig tvöfalda uppfyllingu. Þetta gerist á degi Drottins. Dagur Drottins kom þegar Jesús kom til jarðar, og Postulasagan 2:17-21 vitnar sérstaklega í Jóel 2:28-32. Dagur Drottins er einnig framtíðartími þegar Jesús kemur aftur.

Margir spádómar, þar á meðal þessi, hafa tvöfalda uppfyllingu. Þeir uppfylltust við fyrstu komu Jesú og munu uppfyllast aftur við aðra komu Krists.

S: Í Jóel 2:30-32 kennir falstrúarbragðið Bahaí-trúin, eins og fram kemur í Baha'u'llah and the New Era bls. 277-278, að Jóel 2:30-32 og Matteus 24:29-30 vísi til Móse, Krists og Múhameðs í þeim skilningi að kenningar þeirra hafi upphaflega verið eins og sólin, en síðar dimmvaðist af spillingu. Hvernig myndir þú svara þessu?

S: Það er eingöngu ímyndun að halda því fram að myrkvaður sólar og tungls vísi til andlegrar spillingar. Kristur mun ekki aðeins koma í bókstaflegum skýjum, eins og Postulasagan 1:9-11 sýnir, heldur getur Guð almáttugur myrkvað sólina og tunglið og mun gera það. Þú hefur ekki þann munað að kalla allt sem þú vilt ekki að sé satt myndlíking.

S: Hvernig tengist Jóel 2:32 Rómverjabréfinu 10:13?

A: Rómverjabréfið 10:13 vitnar í Jóel 2:32 og sýnir að allir sem kalla á nafn Drottins, jafnvel heiðingjar, munu verða frelsaðir. Jóel 2:31 vísar bæði til myrkur sem hylur sólina við krossfestingu Jesú og myrkursins sem mun verða við endatímana. Jóel 2:32 á sér stað samtímis þessum atburðum.

Spurning: Í Jóel 2:32 hljómar þetta eins og fallegt, þægilegt loforð þar til þú lest orðin í lokin: "meðal leifanna sem Drottinn kallar." Hvers vegna er það svo erfitt fyrir mann að vera einn af þessum leifum (bókstaflega "lifendum") hér?

S: Aðeins um 50.000 gyðingar sneru aftur úr útlegð. Á tímum Krists tóku aðeins minnihluti gyðinga Krist til sín. Eftir upptökuna munu menn enn koma til Krists, en þeir munu deyja fyrir trú sína. Opinberunarbókin 6:9 talar um þá sem voru grimmilega drepnir fyrir trú sína úr hinni miklu þjáningu.

Spurning: Í Jóel 2:32 erum við kölluð ekki einungis til að vera kristnir, heldur til að vera meðal leifanna, sönn "lifendur"?

S: Andlega séð, óháð því hvort við verðum fyrir ofsóknum eða verðum píslarvottar eða ekki, berum við ábyrgð á að þrauka til enda.

S: Í Jóel 3:1-12, hvenær mun dómurinn í Jósafatsdal eiga sér stað?

S: Þetta mun gerast fyrir þúsund ára ríkið í lok sjö ára miklu þjáningartímabilsins. Fyrir röð atburða, sjá umfjöllun um Opinberunarbókina. Biblíukunnáttukommentarinn: Gamla testamentið, bls. 1319–1322, inniheldur mjög ítarlega töflu sem samræmir ritningarnar sem varða endatímann.

Spurning: Í Jóel 3:1-12, hvaða biblíuvers eru eftir-þúsundára og hvaða eru fyrir-þúsundára?

S: Sannkristnir amillennialistar trúa því að þúsund ára ríkið sé að gerast núna á himni, og lýsingar fyrir og eftir þúsund ára ríkið vísa til sömu atburða. Þeir telja að megin galli á forskeiðs-þúsund ára ríkisskoðuninni sé aðgreiningu á því sem er fyrir þúsund ára ríkið og því sem er eftir það.

Einföld svör eru að öll atburðir sem amillennialistar efast um eru premillennial, nema eftirfarandi post-millennial atburðir:

Allt í Opinberunarbókinni 20

Illir englar dæmdir: 1 Korintubréf 6:3

Óguðlega endurlífgað: Daníel 12:2; Jóhannesarguðspjallið 5:29

Þar sem Opinberunarbókin 20:7-10 vísar til Gógs og Mágógs, trúa sumir að aðrar tilvísanir í Góg og Mágóg í Esekíel 38-39 séu eftir-þúsundára. Aðrir telja þær vera fyrir-þúsundára.

Spurning: Í Jóel 3:4, hver er munurinn á synd Filistíu og synd Týru og Síðons?

A: Sidon var hvorki óvinur né vinur Ísraels, en Týrus hafði verið náið bandamann í tíma Davíðs og Sálómons. Raunar var hin illa drottning Jezabel frá Sidon (1. Konungabók 16:31). Þegar Babýloníumenn eyðilögðu Jerúsalem græddu Týrus og Sidon á viðskiptum með fjársjóði og Ísraelska þræla.

Guð refsaði báðum borgunum á sama hátt og Jóel spáði. Íbúar Týru voru drepnir eða gerðir þrælar af Alexandri mikla frá Makedóníu árið 332 f.Kr. Hann drap 8.000 manns þegar hann lagði borgina undir sig, 2.000 fleiri síðar og gerði 30.000 að þrælum. Íbúar Síðons voru síðar gerðir þrælar af Selevkíta-keisaranum Antiokusi III árið 203 f.Kr.

S: Í Jóel 3:6, gefur tilvísunin í Gyðinga meðal grísku landa til kynna að textinn sé frá post-útlegðar tímabili?

S: Nei. Arvid S. Kapelrud nefnir að virkur þrælahaldsviðskipti hafi verið í 6. og 7. öld f.Kr. (Joel Studies bls. 154-158). Míkena-Grikkir komu til Grikklands skömmu fyrir tímabil Móse.

Gamlatestamentafræðingurinn Gleason Archer nefnir í Encyclopedia of Bible Difficulties, bls. 296, að grískir peningar frá seinni hluta 6. aldar hafi fundist í Palestínu, frá Peisistratusarútgáfum, sem væri fyrir útlegðina. Eftir að hafa talið upp fjölda tilvísana í grísku ríkisþjóðir í nýbabilónskum skjölum kemst hann að þeirri niðurstöðu: "Í ljósi slíkra gagna er hreint út sagt sakleysislegt að ætla að spámaður Jóel frá síðari hluta níundu aldar f.Kr. hefði ekki getað vitað neitt um Grikkina, eða að engir þrælahandlarar hafi nokkurn tíma farið til grískra hafna með fanga úr þrælalöngunum í Nær-Austurlöndum."

Þessi orðalag um að íbúar Týru, Sídon og Filistíu seldu Gyðinga til Grikkja "til að senda þá langt frá föðurlandi sínu" sýnir í raun að tímasetningin sé fyrir Alexander mikla. Eins og When Critics Ask, bls. 301, bendir á, stjórnuðu Grikkir þegar á dögum Alexanders mikla Mið-Austurlöndum, svo þeir hefðu ekki verið að fara langt í burtu. Allir íbúar Týru voru seldir í þrældóm af Aleksander mikla, svo þeir voru ekki í stöðu til að selja þræla til Grikkja sjálfir.

Sjá umfjöllun um Jónas 1:1 varðandi dagsetninguna.

S: Í Jóel 3:4-8, af hverju seldu Fönikíumenn Gyðinga sem þræla?

S: Þeir voru kaupmenn og virtust kaupa og selja hvern sem er sem þræl. Joel bendir á þetta, því Fönikíumenn í Týru og Ísraelsmenn höfðu ætíð verið bandamenn og hjálpað hvor öðrum áður. Ef þú hagar þér eins og þú þekkir ekki vini þína þegar þeim gengur illa, hvaða vinur ert þú þá?

S: Í Jóel 3:8, hvað vitum við um Sabeumenn?

S: Þessir menn bjuggu í suðvesturhluta Arabíuskagans, á svæðinu sem nú er ríki Jemen. Þar var forna konungsríki Saba.

Encyclopedia Britannica, bindi 1 (1956), bls. 678–682, sýnir sabíska (himjarítíska) stafrófið með 28 stöfum. Þar kemur fram að það eru um 4 svipuð stafir á milli þess og Brahmi-stafrófsins í Indlandi, og 5 svipuð stafir á milli þess og arameíska stafrófsins. Það hefur 18 svipuð stafi með elsta etiópíska stafrófinu og 24 svipuð stafi með líbíska stafrófinu. Það hefur 21 svipaðan staf með Thamudenic-stafrófinu og 12 svipuð stafi með Safahitic-stafrófinu í Egyptalandi.

Q: Í Jóel 3:10, hvers vegna munu sumar þjóðir safnast saman til að berjast gegn Ísrael?

S: Þetta gerist tvisvar sinnum: fyrir þúsund ára ríkið (Harborg) og eftir þúsund ára ríkið (Gog og Magog). Vegna þess að þessar orrustur eiga sér stað fyrir og eftir, trúa sumir kristnir menn, sem kallast amillennialistar, að þúsund ára ríkið sé táknrænt og sé að eiga sér stað í himninum núna, og að þessar tvær "orrustur" séu einfaldlega tvær lýsingar á sömu stóru orrustunni.

Spurning: Joel 3:10 hljómar nánast öfugt við Míka 4:3. Er boðorðið í Joel 3:10 eitthvað sem Guð vill að hlýðin trúaðar geri, eða þjónar boðorðið öðrum tilgangi?

S: Þetta er ekki boðorð til trúaðra; heldur var þetta yfirlýsing meðal þjóðanna í Jóel 3:9. Tilgangurinn með því að vekja þjóðirnar var sá að þær kusu að fara til Jósafatsdals til að verða dæmdar af Guði í Jóel 3:12-13.

Sp.: Í Jóel 3:12, situr Guð til að dæma, eða stendur hann til að dæma, eins og í Jesaja 3:13 segir?

A: Þar sem Guð er ekki bundinn við líkamlegt mannlegt líkama, eru þetta bæði myndlíkingar. Hins vegar, ef þú vilt gera greinarmun, bendir When Critics Ask, bls. 301, á að Guð "setur sig" til að hlusta á alla hlutlaust og "stendur" til að framkvæma dóm.

Sp.: Hvernig tengist Jónasar 3:13 Jesaja 63:2-4 og Opinberunarbókinni 14:14-20?

S: Þetta vísar allt til sama atburðarins, nema að Opinberunarbókin 14:14-20 geymir mestu smáatriðin. Í Opinberunarbókinni 14:14-16 sker Maðurinn [Jesús] upp trúuðu af jörðinni. Síðan í versum 18-20 er uppskerð vínberjaklasa til að kasta þeim í víngerð Guðs reiði. Í Jesaja 63:2-4 er klæði Jesú blóðblettað af því að hann hefur troðið víngerð reiðinnar.

Reiði Guðs gagnvart mannkyninu kemur ekki úr engu, né frá einhverri stjörnuþoku. Hún kemur heldur frá jörðinni, eða nánar tiltekið frá syndafylltu lífi fólks á jörðinni, sem táknast af vínberjunum. Safan er endanlegur ávöxtur syndarlífsins, sem mun snúa aftur til jarðarinnar sem reiði.

Spurning: Hvenær átti Joelsbók 3:15 sér stað?

Svar: Sólin dökknaði við krossfestingu Krists, og sólin og tunglið munu báðar dökkna á þjáningartímanum. Hins vegar vísar Jóel 3:15 til orrustunnar í dal Jehóshafats rétt fyrir millennialið.

Spurning: Í Jóel 3:16, hvernig getur Drottinn bæði "gnýtt frá Sjón" og verið "athvarf fyrir lýð sinn"?

S: Á jörðinni getur lögreglumaður eða sjóhermaður einnig verið blíður faðir. Hversu miklu meira getur Guð, sem er almáttugur, verið blíður sem og verndari!

S: Í Jóel 3:19, hvaða ástæður gætu verið fyrir því að Guð refsi þjóðum á þessu lífi?

S: Þegar eitt ríki ræðst á annað ríki getur Guð refsað fyrrnefnda ríkinu. Hins vegar vísar Jóel 3:19 sérstaklega til annarra þjóða sem réðust á Ísrael og hlaut dóm. Edóm myndi verða "eyðimörk"; það myndi ekki lengur vera til, hvorki sem land né sem þjóð.

S: Í Jóel 3:19, hvenær verður Egyptaland eyðimörk?

S: Atburðirnir í Jóel 3 eiga sér stað á endatímanum.

Q: Í Jóel 3:20-21, hvenær mun Guð hreinsa blóð Júda?

A: Þetta gerist á endatímanum, þegar Júda snýr aftur til Guðs. Þetta er líklega sama atburðurinn og í Sakaríasi 12:10–13:1.

Spurning: Í Jóel 3:21, hvernig deilum við brýnni en neikvæðri boðskap í jákvæðu samfélagi?

A: Þrír hlutir geta gerst: þeir hlusta ekki vegna þess að þeir telja það ekki mikilvægt; þeir hlusta ekki vegna þess að þeir telja þig vera öfgakenndan og að það sé ekki eins mikilvægt og þú segir; og þeir heyra það ekki vegna þess að þú ert niðurdreginn og segir þeim það ekki í fyrsta lagi. En við verðum samt að miðla, og jafnvel þótt flestir hlusti ekki, munu sumir það samt. Það er ekki þín sök ef þeir kjósa að hlusta ekki, en það er þín sök ef þú hefur tækifæri til að segja þeim og gerir það ekki.

Í vestrænu samfélagi sem metur "jákvæðni" og vill ekki taka við viðvörun, leiðréttingu eða áminningu, geturðu reynt að snúa hlutunum jákvætt, en það nær aðeins svo langt. Það er erfitt að vera trúr fagnaðarerindinu og segja frá því hvernig þeir eru týndir, syndugir, fjarlægðir frá Guði og á leið til helvítis og síðan í eldvatnið nema þeir iðrast og biðji Guð um að umbreyta misheppnuðu lífi þeirra. Rétt eins og við ættum að "segja nei við fíkniefnum", og rétt eins og þú þarft að segja ástvin sem neytir fíkniefna að hann þurfi aðstoð og þurfi að snúa lífi sínu við, þurfa menn að heyra að þeir þurfi Guð og að hann snúi lífi þeirra við.

Hvernig komum við boðskapnum til þeirra? Fyrst og fremst skulum við biðja, ekki svo mikið fyrir okkur sjálfum eða framsetningu boðskapsins, heldur fyrir þeim og að þeir taki við boðskapnum. Leitið ætíð hentugs tíma, helst án truflana, þegar þeir gætu verið móttækilegir. Kannski skulið þið byrja á sameiginlegum grundvelli, einhverju sem þið eruð bæði sammála um. Stefán reyndi þetta (þó án árangurs) í Postulasögunni 7:1-50, og Páll gerði þetta í Postulasögunni 17:22-27, Postulasögunni 23:6 og Postulasögunni 24:10-15. Vertu reiðubúinn að deila vitnisburði þínum, eins og Páll gerði í Postulasögunni 22:3-21. Deildu boðskap fagnaðarins, en ekki gleyma að miðla einnig ákefð boðskapsins.

Ef þú gerir allt þetta, er það þó ekki endilega auðvelt. Heldurðu að þú getir boðið eins vel og Jesús, Páll og hinir postularnir? Líklega ekki. En í eyrum sumra voru jafnvel orð Jesú, Páls og hinna ekki nægilega góð. En gerðu þér grein fyrir því að okkur er boðið að sinna verki sem frá upphafi mun reynast mörgum árangurslaust, til þess að sumir sem heyra verði frelsaðir.

S: Í Jóel, hverjir eru sumir af elstu handritunum sem enn eru til í dag?

S: Dauðahafsritin: (um 1. öld f.Kr.) Það er einn texti úr Jóel meðal Dauðahafsritanna, sem kallast 4Q78 (=4QXIIc), og inniheldur Jóel 1:10-20; 2:1,8-23; 4:6-21 auk annarra minni spámanna.

Nahal Hever er hellir nálægt Engedi sem inniheldur brot úr smáprofetunum á grísku (8 Hev XIIgr), sem nær yfir Jóel 1:12-14; 2:2-13; 3:4-9,11-14,17,19-20 (sama og 4. kafli í sumum biblíum). Það var skrifað á árunum 50 f.Kr. til 50 e.Kr. Það var falið á meðan uppreisn Bar Kokhba gegn Róm stóð yfir. Þetta er endurskoðun á Septúagínta, gerð í Júdeu, og nánast samhljóða masoretska textanum.

Wadi Murabba'at-rúllan af Smáprofetunum (Mur XII) er frá um 132 e.Kr. Hún inniheldur Jónas 2:20,26-27; 3:1-5; 4:1-16 auk annarra smáprofeta. Texti er í masórítískri handrithefð.

Alls hafa Dauðahafsritin, Nahal Hever og Wadi Murabba'at varðveitt eftirfarandi vers úr þremur köflum Jóelsbókar: 1:10-20; 1:12-14; 2:1,8-23; 2:2-13; 2:20, 26-27; 2:28-32 (=3:1-5); 3:1-16; 3:4-9,11-14,17,19-20; 3:6-21 (= 4. kafli í masoretísku handritinu). Sjá The Meaning of the Dead Sea Scrolls fyrir nánari upplýsingar.

Kristnar handrit Biblíunnar, frá um 350 e.Kr., innihalda Gamla testamentið, þar á meðal Jóel. Tvö þeirra eru Vaticanus (325–350 e.Kr.) og Alexandrinus (um 450 e.Kr.), þar sem bækur tólf smápostula voru settar fyrir framan Jesaja. Jóel er heill í bæði Vaticanus og Alexandrinus.

Sinaiticus (340-350 e.Kr.) inniheldur alla bók Jóels, 1:1-4:21.

Q: Hvaða snemma rithöfundar vísa til Jóels?

S: Fyrir-níkeverskir rithöfundar sem vísa til eða gefa í skyn vers í Jóel eru:

Justin Martyr (um 138–165 e.Kr.) vitnar í Jóel 2:28ff í samtali við Trypho Gyðinginn, kafli 88, bls. 243.

Melitó frá Sardis (170-177/180 e.Kr.) (óbeint) nefnir "gamla testamentið" og skráir bækurnar. Hann skráir ekki tólf smáprofetana einstaklingsbundið, heldur kallar þá Tólfmenningana. Brot 4 úr Bók útdrætti, bindi 8, bls. 759

Theófílos frá Antíokkíu (168–181/188 e.Kr.) vitnar í Jóel 2:16 sem úr Jóeli. Theófílos til Autólýkusar, bók 3, kafli 12, bls. 115

Irenæus frá Lyon (182-188 e.Kr.) vitnar í Jóel 2:28 sem "af spámanninum" í samhengi Postulasögunnar 2:22-27. Irenæus gegn villutrú, bók 3, kafli 12.2, bls. 430

Klemens frá Alexandríu vitnar í Jóel 2:28 sem frá spámanninum Jóel. The Stromata (193-202 e.Kr.) bók 5, kafli 13, bls. 465

Tertullían (198–220 e.Kr.) vitnar í Jóel 2:15 sem úr Jóel. Um föstu, kafli 16, bls. 113.

Tertullían (198–220 e.Kr.) "Hann heldur síðan áfram og boðar, gegn þessum heimi og þessari ráðstöfun (eins og Jóel hafði gert, og Dáníel, og allir spámennirnir af einum huga), að 'merki muni verða á sólinni, og á tunglinu, og á stjörnunum, þröng með ringulreið meðal þjóðanna, sjórinn og öldurnar munu gnýja, hjörtu manna munu bila af ótta og vegna væntingar þeirra um það sem koma mun á jörðinni.'" Um upprisu holdsins k.22 bls.560-561

Orígenes (225-254 e.Kr.) vitnar í Jóel 2:28 sem frá spámanninum Jóel í De Principiis, bók 2, kafli 7, bls. 285. Hann vitnar einnig í Jóel 2:28 í skýringu sinni á Matteusi, kafli 18, bls. 426

Novatían (250/254–256/7 e.Kr.) vitnar í Jóel 2:28 sem hjá spámanninum Jóel. Ritgerð um þrenninguna k.29 bls.640

Ritgerð gegn Novatíusi (um 248-258 e.Kr.)

Kýpríanus frá Kartagó (248-258 e.Kr.) vitnar í Jóel 2:12,13 sem úr Jóel spámanni. Bréf Kýpríanusar, bréf 51, kafli 22, bls. 333

Methodius frá Ólympusi og Patara (270–311/312 e.Kr.) vitnar í Jónas 2:21–23 sem frá spámanninum Jónasi. Veisla tíu meyja ræðan 10, bls. 350

Eftir Níkea

Aphrahat frá Sýrlandi (337–345 e.Kr.) Völduð sönnunargögn

Athanasius frá Alexandríu (367 e.Kr.) (Ályktað þar sem hann nefnir tólf spámennina) "Það eru þá úr Gamla testamentinu tuttugu og tvær bækur alls; … síðan spámennirnir, þar sem tólf eru taldir sem ein bók …." Athanasius páskabréf 39, kafli 4, bls. 552.

Efraím Sýrlendingur (350–378 e.Kr.)

Basilíus frá Kappadókíu (357–378 e.Kr.)

Kýril frá Alexandríu (444 e.Kr.)

Kýrílos frá Jerúsalem (um 349–386 e.Kr.) nefnir bóka spámannanna, bæði hinna tólf og hinna annarra. Míka 3:8 eins og í Míka, Jónas 2:28 eins og í Jónas, Hagríkur 2:4 eins og í Hagríki, Sakarías 1:6 eins og í Sakarías. Katekétískar prédikanir Predikun 16.29 bls. 122

Ambrosius frá Mílanó (370-390 e.Kr.)

Grigoríus Nazíanský (330–391 e.Kr.)

Pacían frá Barcelona (342–379/392 e.Kr.) vísar til "spámannsins Jóels" í bréfi 3, kafli 16.2, bls. 58

Grímúlus frá Nyssa (um 356–397 e.Kr.)

Didymus blindi (398 e.Kr.) vitnar í Jóel 2:15-17 sem úr Jóeli. Skýringar á Sakaríasi 12 bls. 305

Sýrlenska stiga-bókin (=Liber Graduum) (350–400 e.Kr.) vísar til Jóelsbókar 2:28 (og Postulasögunnar 2:17) í formála sýrlenskra ritstjóra, bls. 4

Rufínus (374-406 e.Kr.)

Jóhannes Krýsostomos (d. 407 e.Kr.) nefnir Jóel 2:16 sem úr Jóel í bindi 9, Um stytturnar, prédikun 3.9, bls. 358

Jerómus (373-420 e.Kr.) fjallar um bækur Gamla testamentisins. Hann fjallar sérstaklega um Fyrstu Mósebók, Seinni Mósebók, Þriðju Mósebók, Fjórðu Mósebók, Fimmtu Mósebók, Pentateuch, Jób, Jósúa son Núns, Dómara, Rút, Sámúelsbækur (2 bækur), tólf smáprofetar, Hósea, Jóel, Amos, Óbaðja, Jónas, Míkah, Nahúm, Habakúk, Sefanjah, Hagrí, Sakarjás, Malakías, Jesaja, Jeremía, Esekíel, Daníel, Eস্তer, Esra, Nehemías. Bréf 53. kafl. 7–8, bls. 99–101.

Pelagíski Teodorus frá Mopsuestia (392–423/429 e.Kr.) skrifaði heila skýringu á bók Jóels.

Ágústínus frá Hippo (388–28. ágúst 430 e.Kr.) nefnir Amos, Míkás, Óseas og Jóel í Borg Guðs, bók 18, kafli 27, bls. 375

Jóhann Cassían (faðir hálfpelaíansku) (419-430 e.Kr.)

Theódóretus frá Kýrós (423–458 e.Kr.)

Sp.: Í Jóel, hverjir eru nokkrir þýðingarmunir milli hebresku og grísku sjötíuþýðingarinnar?

S: Samkvæmt The Expositor's Bible Commentary, bindi 7, bls. 235, "LXX [Septúaginta], Peshitta og latneska Vulgata víkja aðeins lítillega frá masórétísku handritinu [Masoretic text] og frá hvoru öðru. Nýlega fundið brot úr Jóel frá Wadi Murabba'at … er í masórétískri hefð." Sæptúaginta hefur þó smávægilegar viðbætur í 1:5, 8, 18; 2:12; og 3:1. Hún skiptir bókinni einnig í þrjá kafla, á meðan masórétíska textinn skiptir henni í fjóra. Hér eru munirnir á milli masórétíska textans (taldan fyrstur) og Sæptúagintu í Jóel, með aðaláherslu á Jóel 1:1–2:18.

Jóel 1:1 "Pethuel" vs. "Bethuel" (Sebtuaginta)

Joel 1:2 "synir" vs. "börn"

Joel 1:5 "allir víndrykkjarmenn" vs. "allir þið (fleirtala) sem drekkið vín til ölvunar"

Joel 1:5 "yfir vínberjasafa; því að hann er skorinn frá munni þínum" vs. "því að gleði og kátir eru fjarlægðar frá munni þínum"

Joel 1:6 "ljónsdrottning" vs. "unga ljónsins"

Joel 1:7 "fíkjutré" vs. "fíkjutréin"

Joel 1:7 "splundraði fíkitréin mín" vs. "brjótaði fíkitréin mín"

Joel 1:7 "rifin af vínviðnum mínum" vs. "leit að vínviðnum mínum"

Joel 1:8 "sorgmædd eins og mey" vs. "sorgmædd meira en mey"

Joel 1:9 "hafa verið afskornir" vs. "eru fjarlægðir"

Joel 1:9 "Sacerdotar … syrgja" vs. "Syrgjið þið, prestarnir"

Joel 1:10 "eyðilagt" vs. "var visnað" (sjötíuþýðingin) vs. "ringlað" (latína og 1:11)

Joel 1:10 "olíutréð hnígur" vs. "olía er af skornum skammti"

Joel 1:11 "Skömm sé ykkur, bændur, öskur, víngerðir" vs. "bændur eru uppurnir"

Joel 1:11 "af akrinum" vs. "af akrinum"

Joel 1:12 "fíkjutré" vs. "fíkjutréin"

Joel 1:12 "því að gleði hefur þornað upp hjá mönnum" vs. "því að menn hafa afnumið gleði"

Joel 1:13 "að dvelja nóttina í sekkklæði" vs. "að sofa í sekkklæði"

Joel 1:15 "Vei" vs. "Vei, vei, vei"

Joel 1:15 "eyðing frá Hinum almáttuga" vs. "örvænting ofan á örvæntingu"

Joel 1:16 "Er maturinn ekki afskornur?" vs. "Kjötið ykkar hefur verið eyðilagt"

Joel 1:17 "Fræið visnar undir köttunum; geymsluhúsin eru eyðilögð; kornskúrarnir eru brotnir" vs. "Ungnautarnir hafa byrjað við fóðurkisturnar, fjársjóðunum er afnumið, vínpressurnar eru brotnar"

Joel 1:18 "Hvernig dýrin hvinur! Hjörðurnar eru órólegar" vs. "Hvað eigum við að safna fyrir okkur? Nautahjörðurnar hafa harmast"

Joel 1:18 "þjást refsingu" vs. "eru gerð eyðileg" (Septuaginta, Vulgata)

Joel 2:2 "þykk myrkur" vs. "þoka"

Joel 2:2 "fólk" vs. "fólk mun dreifast um fjöllin eins og morgunroði"

Joel 2:3 "Eden-garðurinn" vs. "gleðigarðurinn"

Joel 2:4 "hlaupa" vs. "elta"

Joel 2:6 "allir andlitsdrættir verða brúnir" vs. "hvert andlit verður sem svörtu pottans." (LXX, Targúm, Vulgata)

Joel 2:8 [fjarverandi] vs. í sjötugatúlkuninni stendur: "og enginn mun standa hjá bróður sínum; þeir munu ganga um með vopnin þung á sér."

Joel 2:11 "hræðilegur/skelfilegur" vs. "dýrlegur"

Joel 2:11 "þola það" vs. "standa gegn því"

Joel 2:16 "safnið börnunum, safnið ungabörnunum" vs. "safnið ungabörnunum"

Joel 2:17 "til að verða spakmæli meðal þjóðanna" vs. "að heiðingjar skyldu stjórna þeim"

Jóel 2:18 "mun öfundast… og mun kenna þjóð sinni miskunn" vs. "var öfundasjúkur… og miskunnaði þjóð sinni"

Bókaskrá fyrir þessa spurningu: Hebreska þýðingin er úr bókstaflegri þýðingu Jay P. Green og þýðing Septúagínta er úr þýðingu Sir Lancelot C.L. Brenton á The Septuagint: Greek and English. Einnig var stuðst við The Expositor's Bible Commentary og fótnótur í Biblíunum NASB, NIV, NKJV og NRSV.

Nema annað sé tekið fram eru ritningarvitnanir teknar úr The Holy Bible, Berean Standard Bible (BSB), sem hefur verið gefin út í almenningseign: https://berean.bible