< Pytanie biblijne dotyczące Księgi Aggeusza

Pytanie: Co wiemy o proroku Aggeuszu i jego księdze?

Odp.: O Aggeuszu nie wiadomo nic poza tym, co jest wspomniane w jego księdze, a mianowicie, że jego imię oznacza „uroczysty” lub „święto” oraz że on i Zachariasz są wspomniani w Księdze Ezdrasza 5:1; 6:14. Skoro imię Aggeusza oznacza „uroczysty”, być może urodził się on w żydowskie święto. Aluzje do Aggeusza znajdują się w Księdze Zachariasza 8:9 i Liście do Hebrajczyków 12:26.

W 538 r. p.n.e. powróciło zaledwie około 50 000 Żydów. Przez kilka lat budowali świątynię, a potem zaprzestali prac. A teraz, 18 lat później, świątynia wciąż nie została ukończona. Pierwsze przesłanie, wygłoszone podczas święta nowiu księżyca (Księga Liczb 10:10), stanowiło napomnienie dla ludu Bożego, który utracił swoją wizję. W Księdze Aggeusza dowiemy się kilku rzeczy o Bogu i ludziach, ale nauczanie prawdy nie jest głównym celem tej księgi. Głównym przesłaniem jest to, że ludzie – i my – powinniśmy się zmienić.

Aggeusz i Zachariasz byli współczesnymi sobie prorokami i interesujące jest porównanie stylów tych dwóch proroków. Styl Aggeusza jest ogólnie rzecz biorąc prosty, uporządkowany i bezpośredni w porównaniu z symbolicznym i inspirującym stylem Zachariasza. Jednak Bóg posługuje się różnymi stylami. H.A. Ironside w książce „The Minor Prophets” (str. 221) nazywa Aggeusza i Zachariasza „wypolerowanymi strzałami z kołczanu Pana, których misją było przywrócenie do Niego serc tych, którzy zostali tak uprzywilejowani”.

Pytanie: Jaki jest główny przekaz Księgi Aggeusza?

Odp.: Księga Aggeusza dotyczy sytuacji, „gdy nie jest najlepiej”. Są dwa główne podpunkty. Po pierwsze, ludzie pilnie budowali swoje domy, ale zaniedbali budowę świątyni Bożej. W przeciwieństwie do proroków z okresu przed wygnaniem, Aggeusz w swoim przesłaniu nie gani ich za straszne rzeczy, które robią źle. Gani ich za to, że nie postępują właściwie. Byli pochłonięci troskami tego świata, zaniedbując dobro.

Po drugie, nie powinni się rozczarowywać, że 50 000 ubogich Żydów nie było w stanie zbudować tak pięknej świątyni, jak ta, którą zbudował Salomon ze swoim złotem i przy pomocy około 2,5 miliona poddanych. Powinniśmy się cieszyć, jeśli jesteśmy posłuszni Bogu w zgodzie z Jego wolą, a nie patrzeć na same zewnętrzne ozdoby.

Pytanie: Jaki jest zarys treści Księgi Aggeusza?

Odp.: Księgę Aggeusza można studiować na trzech poziomach: a) budowanie domu Bożego, b) powrót do Boga lub c) sytuacje, gdy sprawy nie układają się najlepiej. Rozdział 1 skupia się na tym, kiedy lud Boży nie daje z siebie wszystkiego, a rozdział drugi pokazuje, że powinniśmy zachować otuchę, nawet gdy wyniki nie wydają się najlepsze.

Księga Aggeusza jest drugą najkrótszą księgą Starego Testamentu (po Księdze Obadiasza), a jej zarys jest bardzo prosty. Aggeusz przekazał cztery przesłania.

Ag 1:1-15 Pierwsze przesłanie – Przestańcie zwlekać i zbudujcie dom Boży już teraz (29 sierpnia 520 r. p.n.e.)

Ag 1:1-11 Rozważcie Bożą karę dla Jego ludu, który zwleka

Ag 1:12-15 Resztka Boża odpowiedziała posłuszeństwem

Ag 2:1-9 Chwała domu Bożego (17 października 520 r. p.n.e.)

Ag 2:1-4 Tak, świątynia nie wygląda już tak dobrze jak kiedyś

Ag 2:5-9 Duch Boży pozostaje, ale Bóg po raz kolejny wstrząśnie niebiosami i ziemią

Ag 2:10-19 Bóg może pobłogosławić nawet to, co jest skalane (18 grudnia 520 r. p.n.e.)

Ag 2:10-15 Świętość nie jest zaraźliwa; nieczystość natomiast tak; nie ma naturalnej nadziei dla tego ludu

Ag 2:16-19 Uroczysta obietnica Boga, że wraz ze swoim ludem odwróci tę sytuację

Ag 2:20-23 Odwrócenie przekleństw (18 grudnia 520 r. p.n.e.)

Ag 2:20-22 Pokonanie obcych narodów

Ag 2:23 Zorobabel, potomek Jojachina i pierścień z pieczęcią

Pytanie: Kiedy powstała Księga Aggeusza (Ag 1:1)?

Odp.: Zgodnie z tym, co napisano w Księdze Aggeusza 1, był to rok 520 p.n.e. Precyzyjne datowanie jest cechą charakterystyczną pism babilońskich i perskich, takich jak Kronika Babilońska, która dokładnie datuje każde wydarzenie. Aggeusz żył pod panowaniem babilońskim i perskim, dlatego datuje wydarzenia według kalendarza babilońskiego, a nie kalendarza Starego Testamentu, jako ktoś, kto spędził życie pod ich panowaniem. Księga Aggeusza wyróżnia się również wzmianką o wybitych monetach, o których Dariusz dowiedział się z królestwa Lidii.

Pytanie: Jakie wydarzenia miały miejsce na świecie w okresie, o którym mowa w Księdze Aggeusza 1:1?

Odp.: 538 r. p.n.e. Około 50 000 Żydów otrzymało pozwolenie na powrót do domu, gdy Cyrus podbił Babilonię.

538 r. p.n.e. Żydzi pracowali nad świątynią przez dwa lata, a następnie zaprzestali prac.

-530 r. p.n.e. Cyrus zginął w bitwie.

530–522 r. p.n.e. Persją rządził Kambyzes II. Był tyranem, który źle zarządzał imperium. W Imperium Perskim panował pokój (pax Persiaca), z wyjątkiem zbuntowanego Egiptu, który Kambyzes podbił, maszerując na Palestynę na czele swojej armii.

522–521 r. p.n.e. Kambyzes zginął w tajemniczych okolicznościach, a w Persji wybuchło powstanie. Artakserkses był oszustem, który panował przez 7 miesięcy. Grecy i współcześni historycy nazywają go Pseudo-Smerdisem. To on napisał list, o którym mowa w Księdze Ezdrasza 4:7–23, wstrzymujący budowę.

522/521–486 p.n.e. Dariusz I Histaspis został królem po zabiciu oszusta. Walczył ze Scytami i Grekami, a w 490 r. p.n.e. poniósł klęskę pod Maratonem.

520 r. p.n.e. Aggeusz i Zachariasz ogłosili swoje pierwsze proroctwa

519–518 p.n.e. Armia perska przemierza Palestynę i podbija Egipt

486–465/464 r. p.n.e. Kserkses I (zamordowany) (ten sam co Ahaswerus w Księdze Ezdrasza 4:6 i Księdze Estery). Estera była jego królową.

464–424 r. p.n.e. Artakserkses I. Persowie nazwali go Artakserksesem I, aby wymazać pamięć o oszuście o tym samym imieniu. Nehemiasz był jego podczaszkiem.

445 r. p.n.e. Nehemiasz przybył do Jerozolimy, aby zbudować mury miejskie

Pytanie: Czy w Księdze Aggeusza 1:2 to apatia ludu uniemożliwiła budowę Świątyni, czy też przeszkodziła w tym opozycja obcych, jak mówi Księga Ezdrasza 4:7-23?

Odp.: Oba czynniki odegrały swoją rolę. Oto kolejność wydarzeń.

1. W 538 r. p.n.e. Cyrus wydał dekret zezwalający Żydom na powrót do ojczyzny i budowę świątyni.

2. W 536 r. p.n.e. Żydzi rozpoczęli kładzenie fundamentów pod Świątynię.

3. Wrogowie Judy (Samarytanie, Ammonici, Arabowie i inni) napisali list do króla (o imieniu Artakserkses, którego jednak współcześni historycy nazywają Pseudo-Smerdisem, panującego w latach 522–521 p.n.e.). Król ten wydał dekret wstrzymujący budowę.

4. W 520 r. p.n.e. (Ezdrasz 5:1) Bóg posłużył się Aggeuszem, by zganić lud za to, że nie wznowił odbudowy. Żydzi wówczas rozpoczęli odbudowę.

5. Wrogowie zakwestionowali ich uprawnienia do odbudowy.

6. Żydzi w liście do króla Dariusza wskazali na poprzedni dekret króla Cyrusa, a po poszukiwaniach dekret ten został odnaleziony. Księga Estery 1:19 i Księga Daniela 6:8 mówią, że praw królów perskich nie można było uchylić.

7. Świątynia została ostatecznie ukończona około 516 r. p.n.e.

Pytanie: W Hag 1:2 zaniedbywali budowę domu Bożego, a my dzisiaj możemy zaniedbywać dom Boży. 1 List Piotra 2:5 mówi, że dom Boży to nie budynek, ale my, Jego Kościół. W jaki sposób możemy zaniedbywać dom Boży?

Odp.: Chociaż sądzę, że niewielu chrześcijan zrobiłoby to celowo, możemy to robić nieświadomie. Jednym ze sposobów jest utrata zapału do budowania czegokolwiek. Drugim, być może częstszym sposobem, jest skupienie się na czymś innym – czy to na muzyce, budowaniu budynków, czy nawet na wiedzy – tak bardzo, że posłuszeństwo Bogu przestaje być naszym najwyższym priorytetem.

P: Co ludzie robili źle w Hag 1:1-3?

Odp.: Nie chodziło o to, że robili złe rzeczy, ale o to, że pozwolili, by ich własne troski i ambicje zajęły pierwsze miejsce zamiast służby Bogu, jak pokazuje Księga Aggeusza 1:4.

P: Jak myślisz, dlaczego w Księdze Aggeusza 1:2-4 entuzjazm ludu Bożego czasami słabnie?

Odp.: Może być co najmniej cztery powody.

Utrata wiary w to, że Bóg działa w nich, aby pomóc im osiągnąć ten cel.

Osłabła ich miłość do Boga i innych, która motywuje ich do dalszego działania. Nie uważają, że warto wkładać wysiłek, ciężką pracę czy poświęcenie, by dążyć do tego celu.

Stracili nadzieję i są zniechęceni brakiem postępów. Nie widzą, że kiedykolwiek osiągną cel, do którego, jak sądzą, powinni dążyć.

Utrata wizji: zmienili się i teraz chcą pracować nad innym celem, być może po to, by zaspokoić własną ambicję.

Pytanie: Dlaczego, jak wynika z Księgi Aggeusza 1:2-4, ludzie ogólnie zwlekają? Dlaczego zwlekają z wypełnianiem woli Bożej?

Odp.: Zwlekanie z działaniem nie oznacza odmowy wykonania czegoś; jest raczej uzasadniane jako odkładanie sprawy na lepszy czas. Często pojawia się coś, co wydaje się przyjemniejsze lub mniej pracochłonne do zrobienia w danej chwili; a to przeszkadza w wykonywaniu ważnych zadań. Wiele spraw jest dziś „pilnych” w tym sensie, że mają wyznaczone terminy. Są jednak sprawy bardzo ważne, ale niepilne, ponieważ nie mają terminu. Broszura „Tyrania pilności” pokazuje, w jaki sposób tyrania pilności jest wrogiem tego, co ważne.

Drugim rodzajem prokrastynacji jest „paraliż analityczny” lub opóźnianie podjęcia decyzji, zwłaszcza tej, która jest nieprzyjemna. Z jednej strony nie należy podejmować pochopnych decyzji w oparciu o niewystarczające dane lub ich całkowity brak. Z drugiej strony prokrastynację często usprawiedliwia się stwierdzeniem: „Nie mam wszystkich danych”. Zazwyczaj nigdy nie będziesz mieć wszystkich danych! Jeśli jednak dysponujesz wystarczającą ilością informacji, tak że dodatkowe dane prawdopodobnie nie zmienią decyzji, powinieneś podjąć ją już teraz.

W Ewangelii Mateusza 6:33 czytamy, że należy najpierw szukać Królestwa Bożego. Czasami ludzie nie robią tego, czego Bóg od nich oczekuje, ponieważ uważają, że mają coś ważniejszego do zrobienia. Jednak tak naprawdę nic nie jest ważniejsze niż służba Bogu.

Pytanie: Jakie wymówki mogą podawać chrześcijanie w Księdze Aggeusza 1:2-4, aby usprawiedliwić zwlekanie z pełnym oddaniem się Bogu?

A: Oto dziesięć wymówek.

Już płacę dziesięcinę. (zob. jednak Łk 21:1-4; 2 Kor 8:2-3)

To nie zawsze musi być przyjemne. (zobacz jednak 2 List do Koryntian 1:8-9; List do Filipian 3:14; 1 List do Koryntian 3:12-15 oraz 1 List do Koryntian 9:23-25)

Gdybym oddał Bogu wszystko, moja rodzina głodowałaby. (zobacz jednak 1 List do Tymoteusza 5:8; Księga Przysłów 31:21-25)

Być może nie zrobiłbym tak wielkiej kariery. (zob. List do Hebrajczyków 11:24-26; 11:37; 1 List do Tymoteusza 6:9-10)

To mogłoby być dla mnie niebezpieczne. (zob. 1 Król. 19:10; Abram i najazd Elamitów)

Chcę mieć pewność, że moja rodzina będzie bezpieczna. (zob. Ezechiela 24:18; Hioba 1:2-3 w porównaniu z 42:12-13)

Zanim poznałem Boga, zbytnio oddaliłem się od sprawiedliwości, by Bóg mógł mnie wykorzystać. (Paweł)

Po poznaniu Boga zbytnio oddaliłem się od Jego woli. (zob. Jonasz, Piotr; 2 List do Koryntian 2:5-10)

Obecnie sam nie jestem aż tak doskonały. (zob. 2 List do Koryntian 12:7-10)

Bóg daje mi tylko to, czego potrzebuję, a ja zmarnowałem część tego, co mi dał. (zob. Księga Wyjścia 34:1)

W tym tygodniu oddaj Bogu cześć w szczególny sposób. Znajdź coś, o czym wiesz, że Bóg chce, abyś to zrobił, ale z czym zwlekasz, i zacznij to robić już teraz. Albo zamiast tego znajdź nawyk, z którego Bóg chce, abyś zrezygnował, ale z czym zwlekasz, i przestań to robić już teraz.

Pytanie: Jaki jest związek między Księgą Aggeusza 1:2-4 a Listem św. Jakuba 4:17?

Odp.: List Jakuba 4:17 mówi, że jeśli ktoś wie, czego Bóg od niego oczekuje, a tego nie czyni, to jest to grzech. Oto kilka powodów, dla których ludzie ogólnie zwlekają z podjęciem działania.

Mówią, że są zbyt zmęczeni

Zbyt wiele innych spraw

Jeśli nie potrafią tego zrobić porządnie, to w ogóle tego nie robią

Pracują lepiej pod presją

Brak znajomości tematu, wyjście poza strefę komfortu

Nie dostrzegają terminu

Daj sobie pozwolenie, przejmij inicjatywę (Nikt na świecie nie dał Aggeuszowi pozwolenia na przemawianie – z wyjątkiem samego Aggeusza)

Nie dostrzegasz bezpośrednich konsekwencji

Brak odpowiedzialności

Po prostu nie chcemy. Nie widzimy w tym wystarczającej przyjemności ani korzyści

Brak samodyscypliny, czyli robienie tego, co uważasz za najlepsze, niezależnie od tego, czy masz na to ochotę, czy nie.

Strach przed brakiem sukcesu

Pytanie: Dlaczego, twoim zdaniem, w Księdze Aggeusza 1:3-4 Bóg najpierw ukarał, a dopiero potem wyjaśnił, skoro często postępuje odwrotnie?

Odp.: Zazwyczaj Bóg ostrzega nieposłuszny lub nieświadomy lud, a następnie karze go, jeśli nie nawróci się. Istnieją jednak dwa rodzaje nieposłuszeństwa: bunt i zwlekanie. Lud ten już wiedział, co ma robić; nie był buntowniczy ani wręcz niechętny do działania, ale po prostu ciągle zwlekał, zajmując się własnymi sprawami. Bóg zesłał na nich złe konsekwencje, ponieważ już wiedzieli, co powinni robić. Bóg dostosował karę do stopnia nieposłuszeństwa. Byli zbyt zajęci pracą nad własnymi sprawami, by znaleźć czas dla Boga, więc Bóg zadbał o to, by ich własne przedsięwzięcia nie zakończyły się wielkim sukcesem.

P: Jak, zgodnie z Księgą Aggeusza 1:5,7; 2:15,18 (dwukrotnie), możemy uważnie rozważyć nasze postępowanie?

Odp.: Możemy zacząć od modlitwy, prosząc Boga, by ukazał nam nasze ukryte wady, a także przypomniał nam o tych mniej ukrytych. Możemy zastanowić się, czy nasze pragnienia, myśli i plany prowadzą nas i naszą rodzinę ku Bogu i do upodabniania się do Chrystusa, czy też od Niego oddalają. Możemy zadać sobie pytanie, czy nie zaniedbujemy ważnych spraw na rzecz rzeczy błahych. Ogólnie rzecz biorąc, możemy uważnie rozważyć sposób, w jaki wykorzystujemy czas, kierunek, w którym zmierzamy, nasze priorytety, pieniądze i przyjemności – czyli to, gdzie naprawdę jest nasze serce.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Aggeusza 1:5-7, 11, 16-17 Bóg czasami decyduje się nie błogosławić swojego ludu?

Odp.: Odpowiedź na to pytanie stanowi główną lekcję Księgi Aggeusza. Kiedy lud Boży nie oddaje Mu czci tak, jak powinien, i nie jest w pełni posłuszny, Bóg tak układa okoliczności, aby zachęcić go do posłuszeństwa. Często postępujemy tak samo wobec naszych dzieci w ramach dyscypliny. Dyscyplina nie zawsze polega na karze fizycznej. Rodzaj dyscypliny, z którego Bóg tutaj korzysta, nazywany jest czasem „dyscypliną opartą na logicznych konsekwencjach”.

P: Co jest niezwykłego w strukturze fragmentu z Księgi Aggeusza 1:9-11?

Odp.: Jest to zabieg literacki zwany chiasmem.

Ag 1:9a-b Bóg ich ukarał

-- Ag 1:9c-e Ponieważ dom Boży jest w ruinie

-- Ag 1:10a Z waszej winy

Ag 1:10b-11 Bóg ich ukarał

P: Dlaczego w Ag 1:10,11 mowa jest o rosie, a nie o deszczu?

Odp.: W letnim sezonie wegetacyjnym, od kwietnia do października, w Izraelu nie padał deszcz. Zazwyczaj jednak występowała obfita rosa, przynoszona przez wiatry znad Morza Śródziemnego. Rosa ta była więc niezbędna dla letnich upraw. Bóg zesłał suszę (horeb) polegającą na braku rosy, ponieważ Jego świątynia pozostawała w ruinie (hareb). Użył gry słów, aby utrwalić w pamięci ludzi powód tej kary. W Liście św. Jakuba 5:16-18 czytamy, że modlitwa sprawiedliwego ma wielką moc, i podano tam przykład najpierw Eliasza modlącego się o brak deszczu, a później modlącego się o deszcz. Modlitwa tych ludzi o deszcz nie przyniosła żadnego skutku, ponieważ nie byli w pełni oddani Bogu. W Liście św. Jakuba 1:7-8 czytamy, że człowiek o rozdwojonym umyśle nie powinien sądzić, że otrzyma cokolwiek od Pana.

Pytanie: W Księdze Aggeusza 1:13 i 2:4 czytamy: „Ja jestem z wami – mówi Pan”. Również w Księdze Aggeusza 2:5 i 2:19 znajduje się ta sama obietnica błogosławieństwa. Dlaczego jest to najlepsze ze wszystkich błogosławieństw?

Odp.: Eliasz znał odpowiedź zawartą w 1 Król. 19:11-13. Bóg ukazał mu różne cuda natury, ale Eliasz wiedział, że obecność Boga nie tkwiła w nich; i Eliasz wytrwał, pragnąc obecności Boga. Kiedy nie zadowalamy się efektownymi rzeczami zewnętrznymi, ale wytrwale pragniemy obecności Boga, Bóg będzie przy nas. Obietnica, że Bóg będzie z nami w bardzo bliski i osobisty sposób, jest najlepszą ze wszystkich obietnic.

Pytanie: W Księdze Aggeusza 1:14, w jaki sposób Bóg pobudza ducha człowieka?

Odp.: Bóg niszczy więzy, które przytłaczały ich ducha. Przywraca im wiarę, obdarza ich nowym sercem pełnym miłości, podnosi ich nadzieję i daje im wizję. Bóg stosuje zarówno pozytywne, jak i negatywne wzmocnienie, w zależności od potrzeb.

W czasach Aggeusza rozpoczęli budowę w ciągu 23 dni. Dało im to czas na zorganizowanie się i zakończenie zbiorów fig, winogron i granatów. Być może nie czuli, że mają wystarczające zasoby, ale w Księdze Ezdrasza 6:8,9 czytamy, że król Dariusz nawet dał im pieniądze! Księga Ezdrasza 6:15 mówi, że budowa została ukończona około 4 lata później.

Pytanie: Kiedy, zgodnie z Księgą Aggeusza 1:14, można przyjmować pieniądze od niewierzących na dzieło Boże, a kiedy – zgodnie z 3 Listem Jana 7 – nie należy ich przyjmować?

Odp.: Najpierw to, co nie jest odpowiedzią, a potem sama odpowiedź.

To nie jest odpowiedź: Aggeusz prorokował w czasach Starego Testamentu, a 3 List Jana został napisany w ramach Nowego Przymierza. Nie ma jednak wyraźnej wskazówki, że te zasady stanowiły zmianę.

Odpowiedź: Rządy babilońskie zniszczyły świątynię i zabrały ze niej złoto oraz bogactwa. Rządy perskie zwracały to, co pierwotnie należało do Żydów.

P: Co w Hag 2,2 ma znaczenie w tym, że mówi się do „resztki ludu”, a nie po prostu do ludu?

Odp.: W czasach Salomona było ponad 1,5 miliona Izraelitów, ale w tym czasie do domu powróciło jedynie 50 000 Żydów. Mieli oni znacznie mniej ludzi i znacznie mniej zasobów, by zbudować świątynię. Kluczową kwestią jest to, jakie byłoby ich nastawienie, gdyby świątynia odzwierciedlała tę sytuację.

Termin „resztka” nie odnosi się do wybranej wspólnoty, lecz raczej do nieznaczącej części ludności, która powróciła z Babilonu.

P: Jak to się dzieje, że w Księdze Aggeusza 2:1-4 pragnienie sukcesu może paradoksalnie prowadzić do porażki z powodu zwlekania?

Odp.: Czasami ludzie zwlekają, ponieważ wolą w ogóle nie próbować, niż ryzykować porażkę. Szczerze mówiąc, niektóre rzeczy, których Bóg od nas oczekuje, nawet jeśli wykonamy je właściwie, z pokorą i posłuszeństwem, polegając na Bogu, i tak zakończą się porażką – przynajmniej w oczach świata.

Ludzie w czasach Aggeusza zrezygnowali z samodzielnego oceniania, czy nadszedł sprzyjający moment na osiągnięcie sukcesu, i pod wpływem namów Aggeusza mimo wszystko rozpoczęli budowę. Moment ogłoszenia drugiego przesłania – 17 października 520 r. p.n.e., siódmego dnia Święta Namiotów – ma znaczenie z dwóch powodów. Po pierwsze, dokładnie 440 lat wcześniej, w 960 r. p.n.e., Salomon poświęcił świątynię, którą zbudował (1 Król. 6:38; 8:2). Po drugie, minął już miesiąc, więc mogli już dostrzec pewne rezultaty. W Księdze Ezdrasza 3:10-13 czytamy, że podczas gdy jedni krzyczeli z radości, inni płakali. Niektórzy ze starszych powracających prawdopodobnie pamiętali dawną świątynię.

To, czy nowa świątynia okaże się „sukcesem”, zależało od tego, czy oceniało się ją według światowych standardów, czy według Bożych.

Pytanie: Jak w Księdze Aggeusza 2:1-4 ludzie reagują, gdy sprawy nie układają się tak dobrze, jak kiedyś?

Odp.: Księga Ezdrasza 3:10-13 mówi, że niektórzy ludzie radowali się, ale inni płakali. Jeśli przychodzisz do kościoła tylko dla „pokazu”, prędzej czy później albo będziesz rozczarowany, albo możesz znaleźć się w miejscu, gdzie wszystko jest tylko na pokaz. Lepiej być autentycznym niż spektakularnym.

P: Czy fragment Hag 2:1-4 wskazuje na jakieś rozczarowanie ze strony Boga, że świątynia ta nie była tak piękna jak świątynia Salomona?

Odp.: Absolutnie nie. Pamiętaj, że Salomon budował również świątynie poświęcone bożkom, a ci ludzie nie zamierzali budować żadnych świątyń poświęconych bożkom. Budowanie prostej i czystej świątyni dla Boga jest lepsze niż budowanie naprawdę spektakularnej świątyni dla Boga, ale jednocześnie budowanie świątyni poświęconej bożkom.

P: W Księdze Ag 2:1-4 czasami naturalne jest porównywanie różnych służb, ale kiedy nie powinniśmy tego robić i jak powinniśmy to robić?

Odp.: W Księdze Jeremiasza 45 skryba Baruch był wierny w służbie Jeremiasza. Jeremiasz był wpływowym prorokiem w kolejnych stuleciach, ale z jego czasów nie mamy zapisu o ani jednej osobie, która by się nawróciła. Nie oceniamy na podstawie wyników, zebranych pieniędzy ani spektakularności.

Możemy jednak i powinniśmy przyglądać się, czy są oni prawi w doktrynie i praktyce oraz czy czynią to, do czego Bóg powołał chrześcijan.

P: W Księdze Aggeusza 2:1-4 świątyni tej niczego nie brakowało, ale nie posiadała ona pięknych ozdób, jakimi szczyciła się Świątynia Salomona. Jak to się dzieje, że niektórzy chrześcijanie, polegając na „ozdobach”, by zwrócić uwagę na ewangelię, tracą z oczu samą ewangelię?

Odp.: Wyznania i organizacje chrześcijańskie mogą mieć dwa rodzaje celów. Pierwszy to cele, które Bóg przeznaczył dla danej grupy. Drugi to dodatkowe cele, które dodali ludzie. Ludzie w czasach Salomona mogli być przekonani, że Pan jest prawdziwym Bogiem, ponieważ Jerozolima miała największą świątynię, najlepsze wyposażenie i najwięcej złota spośród wszystkich świątyń w okolicy. Wszystkie te powody, by czuć się pewnie, są fałszywe. „Ozdabianie” świątyni było szlachetnym celem, ale ta nowa świątynia miała być „nieozdobiona” złotem, nie miała osiągać imponującej wysokości ani posiadać innych atrybutów. Gdy patrzymy na ogromne, pięknie zaprojektowane katedry Europy sprzed epoki misyjnej XVIII wieku, nasuwa się pytanie, co jeszcze można by było osiągnąć, gdyby pieniądze i wysiłek zostały przeznaczone na budowę prawdziwego Kościoła Bożego, czyli na pozyskiwanie większej liczby ludzi poprzez ewangelizację i formację uczniów.

Możemy sądzić, że potrzebujemy ozdób, by lepiej służyć Bogu, i rzeczywiście tak by było, gdybyśmy mieli służyć własnymi siłami. Jednak bez Chrystusa nie możemy nic uczynić (J 15,5). Jak nauczył się Paweł w 2 Kor 12,10b: „Gdy bowiem jestem słaby, wtedy jestem silny” (BSB).

Pytanie: Dlaczego w Księdze Aggeusza 2:4 tak ważne jest, by powiedzieć kapłanowi imieniem Jozue, aby był silny, i co to ma wspólnego z wyjściem z Egiptu, o którym mowa w Księdze Aggeusza 2:5? W jaki sposób to „polecenie” jest w rzeczywistości cenną obietnicą?

Odp.: Bóg używa tego samego sformułowania, którym zwrócił się do Jozuego w Księdze Jozuego. Możemy czerpać otuchę, przypominając sobie to, co Bóg uczynił dla nas i dla swojego ludu w przeszłości. Na pierwszy rzut oka Bóg po prostu nakazał mu, by był silny, ale pośrednio sugerował, że może uczynić go odważnym, tak jak dawnego Jozuego, Mojżesza i Aarona, którzy wyzwolili Izraelitów z niewoli egipskiej i pokonali armię faraona samodzielnie, bez pomocy nikogo innego – to znaczy, z wyjątkiem samego Boga.

Na marginesie, jeśli chodzi o Jozuego, arcykapłana, jego ojciec Jehozadak został wywieziony do Babilonu (1 Kronik 6:15).

Pytanie: W Ag 2:5 i Iz 41:10 Bóg powiedział ludowi, by się nie bał. Czego mogli się obawiać?

Odp.: Chociaż istnieje wiele konkretnych rzeczy, których mogliby się obawiać, można je podzielić na co najmniej trzy kategorie.

Strach przed otaczającymi ich ludami: Samarytanie, Ammonici i Arabowie nie byli zadowoleni z odbudowy murów w czasach Nehemiasza i nie chcieliby również świątyni w czasach Aggeusza.

Strach, że Bóg ich nie przyjmie z powrotem: Lud ten był tak nieposłuszny ponad 70 lat temu, że Bóg wygnał ich do Babilonu. Powróciła tylko niewielka część z nich. Mogli mieć pewne wątpliwości, czy Bóg nadal ich pragnie. Cenna była dla nich Boża obietnica, że będzie z nimi, zawarta w Księdze Aggeusza 1:13; 2:4 oraz w Księdze Izajasza 41:10. Jeśli dzisiaj chrześcijanin upadnie, może się zastanawiać, czy Bóg kiedykolwiek go ponownie przyjmie. Obietnica złożona wówczas jest nadal aktualna. W rzeczywistości, jeśli ktoś okazuje skruchę, dzieje się tak dzięki Duchowi Świętemu, który przekonuje go do pokuty, aby mógł zostać ponownie przyjęty.

Strach przed małą siłą w burzliwych czasach: W Księdze Aggeusza 2:6 Bóg powiedział Żydom, że jeszcze raz wstrząśnie niebiosami i ziemią, morzem i lądem. Słowa „jeszcze raz” nawiązują do Księgi Wyjścia 19:18, gdzie Bóg wstrząsnął światem za czasów Mojżesza. W Księdze Izajasza 41:10 czytamy: „Nie bój się, bo Ja jestem z tobą; nie lękaj się, bo Ja jestem twoim Bogiem. Umocnię cię, na pewno ci pomogę, podtrzymam cię moją prawicą sprawiedliwości” (BSB).

Pytanie: Kiedy w Księdze Aggeusza 2:6-7 wstrząsnęły się niebo i ziemia?

Odp.: Kiedy Chrystus umarł na krzyżu, słońce pociemniało (Mt 27:45-46; Mk 15:33; Łk 23:45) i nastąpiło trzęsienie ziemi (Mt 27:51-52). Niechrześcijański historyk palestyński Tallus (52 r. n.e.) również odnotował, że ukrzyżowaniu Jezusa towarzyszyła ciemność.

Oprócz fizycznego trzęsienia ziemi śmierć Jezusa, Jego wizyta u zmarłych oraz zmartwychwstanie z pewnością wstrząsnęły wszystkim w sferach duchowych.

Pytanie: Kto w Księdze Aggeusza 2:7 jest tym, którego pragną wszystkie narody?

Odp.: Najpierw trochę gramatyki hebrajskiej, a potem trzy poglądy.

Hebrajskie słowo oznaczające „pożądany” (hemdat) występuje w liczbie pojedynczej rodzaju żeńskiego, a „przyjdzie” (ba’u) – w liczbie mnogiej. Jednak forma „pożądani” w liczbie mnogiej to (hamudat), która ma te same samogłoski. Tekst hebrajski był pierwotnie zapisywany bez samogłosek.

Chociaż „pożądany” występuje w liczbie pojedynczej rodzaju żeńskiego, podobna konstrukcja odnosi się do Saula jako „pożądany przez Izrael” w 1 Samuela 9:20, a do męskiego bożka Tammuz jako „pożądany przez kobiety” w Księdze Daniela 11:37. W liczbie mnogiej „Daniel” jest tym, który cieszy się wielkim szacunkiem w Księdze Daniela 9:23 oraz 10:11,19.

Oto trzy poglądy na ten temat.

1. „Pragniony” to Mesjasz: tak interpretowali to pierwsi chrześcijanie. Skoro forma żeńska może odnosić się do Saula, Tammuza i Daniela, jak wspomniano wcześniej, nic nie stoi na przeszkodzie, by odnosiła się ona do Chrystusa. Doskonale pasuje to do kontekstu Księgi Aggeusza. Mówi ona, że choć ta świątynia nie wygląda tak ładnie jak poprzednia, będzie lepsza, ponieważ Jezus wejdzie do tej nowej świątyni. Na marginesie, w czasach Jezusa świątynia nazywana była „Świątynią Heroda” nie dlatego, że Herod zbudował nową świątynię, ale dlatego, że sfinansował jej renowację.

2. Ten, którego pragną, jest bogactwem/skarbem narodów: Interpretacja ta wynika z użycia rzeczownika w liczbie pojedynczej rodzaju żeńskiego. BSB przyjmuje ten pogląd: „przybędą ze wszystkimi swoimi skarbami”.

3. Ludzie przybędą do tego, którego pragną wszystkie narody: Jest to również uzasadniona możliwość.

Pytanie: Czy uważasz, że w Hag 2,7 wyrażenie „pożądany przez narody” ma charakter mesjański, czy nie?

Odp.: Uczeni mają różne poglądy.

Tak: Niektórzy żydowscy rabini oraz Hieronim (List 53, rozdz. 8, str. 101, 394 r. n.e.) interpretowali to jako odniesienie mesjańskie.

Nie: Według innych komentarzy wyrażenie „pożądany przez wszystkie narody” prawdopodobnie nie odnosi się do Mesjasza.

I tak, i tak: Słowo „przyjdzie” występuje w liczbie mnogiej, więc może to oznaczać wiele pragnień lub skarbów, ale może też być celowo niejednoznaczne i odnosić się zarówno do skarbów, jak i do Mesjasza.

P: W Ag 2,7 – kiedy ten dom zostanie napełniony chwałą?

Odp.: Odnosi się to do Boga Syna, Jezusa wchodzącego do Świątyni, gdy chodził po tej ziemi, albo też podczas Tysiąclecia.

Pytanie: Dlaczego, Państwa zdaniem, w Księdze Aggeusza 2:9 Bóg powiedział o Jerozolimie: „Zapewnię pokój” (szalom)?

Odp.: Jerozolima nieustannie była centrum konfliktów. Jednak Mesjasz, Książę Pokoju, miał zaprowadzić pokój między Bogiem a człowiekiem w Jerozolimie, na krzyżu.

Pytanie: W Księdze Aggeusza 2:3, 7, 9 – w jaki sposób chwała tej świątyni przewyższała chwałę świątyni Salomona?

Odp.: Jezus przyszedł do tej świątyni. Niektórzy bardziej troszczą się o „chwalebne” dobra materialne, takie jak złoto, podczas gdy Bóg wydaje się bardziej troszczyć o ludzi niż o rzeczy materialne.

Pytanie: W Księdze Aggeusza 2:9, w jaki sposób Herod Wielki wykorzystał ten fragment?

Odp.: Herod Wielki wspomniał, że świątynia była wówczas o 60 stóp niższa od świątyni Salomona, a zatem nie tak dobra. Powiedział to w swoim przemówieniu, aby przekonać Żydów, by pozwolili mu przywrócić świątynię do jej dawnego stanu, tak aby świątynia (i on sam) zyskała większą chwałę. (Józef Flawiusz, „Starożytności żydowskie”, księga 15, rozdz. 11.1, str. 334.)

Nie o to jednak chodziło Bogu, gdy powiedział, że ta świątynia będzie miała większą chwałę niż świątynia Salomona. Dzisiaj nie duchowe próby zapewnienia sukcesu służbie mogą w rzeczywistości stanowić fałszywą namiastkę prawdziwego celu tej służby.

Pytanie: O co chodzi w fragmentach Ag 2:11-14 na temat tego, co jest czyste, a co nieczyste?

Odp.: Można by myśleć o czystości jako o nieskazitelności, a o nieczystości jako o zanieczyszczeniu. Rzecz poświęcona, dotykająca rzeczy zwykłej, nie sprawia, że obie stają się poświęcone. Natomiast rzecz zanieczyszczona, dotykająca rzeczy zwykłej, sprawia, że obie stają się zanieczyszczone. Wtedy Bóg powiedział Aggeuszowi, że dla Niego cały naród był zanieczyszczony. Z tego fragmentu możemy wyciągnąć co najmniej trzy wnioski.

1. Nie można robić tyle samo dobrych, co złych uczynków i oczekiwać, że w oczach Boga wszystko się zrównoważy. Niektórzy nazywają ten błędny pogląd „syndromem Robin Hooda”, ponieważ zgodnie z legendą Robin Hood uważał, że jeden zły uczynek (taki jak okradanie kogoś) zostanie zrównoważony jednym dobrym uczynkiem (takim jak oddanie części łupu ubogim).

2. My możemy zanieczyszczać, ale tylko Bóg może oczyszczać. Zanieczyszczenie się rozprzestrzenia. Księga Koheleta 10:1 porównuje to do martwej muchy w perfumach. Rzeczy święte ani ludzie nie czynią innych rzeczy ani ludzi bardziej poświęconymi. To Bóg uświęca rzeczy i ludzi.

3. Bóg często podejmuje zbiorowe działania przeciwko narodowi lub ludowi. Nawet jeśli w narodzie jest kilku sprawiedliwych, Bóg czasami karze cały naród z powodu grzechów większości. Nie oznacza to, że sprawiedliwi są winni, ale w tym życiu i tak ponoszą konsekwencje grzechów innych.

Pytanie: Czy świątynia, o której mowa w Księdze Aggeusza 2:15, została zbudowana około 520 r. p.n.e., czy też około 536 r. p.n.e., jak wspomniano w Księdze Ezdrasza 3:8-13, czy też została zbudowana za panowania Dariusza (521-486 p.n.e.), jak wspomniano w Księdze Ezdrasza 4:24?

Odp.: Wszystkie powyższe stwierdzenia są prawdziwe. Prace rozpoczęto, gdy Żydzi po raz pierwszy powrócili w 538 r. p.n.e. Wydano jednak dekret wstrzymujący prace. Prace wznowiono około 18 lat później, w 520 r. p.n.e.

Zobacz omówienie Księgi Aggeusza 1:1, aby zapoznać się z chronologią panowania królów, oraz omówienie Księgi Aggeusza 1:2, aby poznać kolejność wydarzeń związanych ze świątynią.

P: W Księdze Aggeusza 2:15 hebrajski tekst jest nietypowy, dosłownie brzmi: „od tego dnia i dalej”. W jaki sposób nasze życie ma przebiegać „od tego dnia i dalej”?

Odp.: Ludzie prawdopodobnie czuli się w duchowym dołku, ponieważ powróciła tylko garstka, a świątynia najwyraźniej nie miała być tak wspaniała jak wcześniej. Znajdowali się również w trudnej sytuacji finansowej. Jednak Bóg obiecał im, że będzie z nimi i będzie ich błogosławił od tego dnia „w przyszłości”.

Jak mawiał pewien pastor, gdy ktoś pyta, jak się masz, możesz odpowiedzieć: „lepiej niż wczoraj, gorzej niż jutro”. Powinniśmy żyć w oczekiwaniu, że każdego dnia będziemy stawać się coraz bardziej podobni do Chrystusa, przepełnieni Bożą radością, pokojem i wytrwałością.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Aggeusza 2:10-19 Bóg podkreśla, że nieczystość jest zaraźliwa, a świętość nie?

Odp.: Jak powiedział Donald Campbell: „Praca i uwielbienie nie uświęcają grzechu, ale grzech zanieczyszcza pracę i uwielbienie”. Believer’s Bible Commentary, str. 1155. Gdyby Bóg chciał zachęcić ludzi do powrotu do Niego, na pierwszy rzut oka wydaje się, że osiągnąłby dokładnie odwrotny skutek. Zamiast mówić im, że otaczają ich rzeczy święte, dzięki czemu mogą stopniowo stawać się coraz bardziej święci, Bóg mówi im, że to, że coś jest święte, NIE sprawia, że rzeczy wokół tego stają się święte.

Bóg pokazuje im, że nie należy pokładać nadziei w żadnym naturalnym, „stopniowym” procesie. Jedynym rezultatem takiego postępowania jest zbezczeszczenie i zniszczenie wszystkiego. Jednak poprzez jawne ujawnienie tego faktu Bóg pokazuje, że to On sam, działając suwerennie w swojej łasce, doprowadzi do objawienia się swojej świętości i chwały w tym miejscu, o którym mowa w Księdze Aggeusza 2:5-10. Jeśli chodzi o zniszczenie – czy to finansowe, czy duchowe – Bóg następnie obiecuje, że mimo iż w Księdze Aggeusza 1:5-11 znajdowali się pod surową ręką Boga, od tego momentu (w języku hebrajskim dosłownie „w górę”) Bóg obdarzy ich obfitymi błogosławieństwami, zgodnie z Księgą Aggeusza 2:15-19.

P: Jakie znaczenie ma pierścień z pieczęcią w Księdze Aggeusza 2:23?

Odp.: Istnieje kilka powiązanych ze sobą znaczeń.

Ogólnie rzecz biorąc, sygnet symbolizował władzę króla. Faraon zdjął swój sygnet i podarował go Józefowi w Księdze Rodzaju 41:42.

Boska władza do rządzenia. Mesjasz będzie miał sygnet.

Obietnica, że Mesjasz nadejdzie

Duch Święty gwarantuje nasze przyszłe dziedzictwo (NIV Study Bible, str. 1404). Zobacz List do Efezjan 1:13-14.

Odwrócenie klątwy na Jojachinie: Jojachinowi powiedziano, że nawet gdyby był pierścieniem z pieczęcią na prawej ręce Boga, Bóg by go zdjął (Jeremiasz 22:24-25). Zorobabel nie tylko otrzymuje pierścień z pieczęcią, ale mówi się o nim, że jest jak pierścień z pieczęcią Boga.

Pytanie: Czy w Księdze Aggeusza 2:23 ponowne założenie pierścienia pieczętnego na palec Zerubbabelowi przez Boga odwraca klątwę rzuconą na potomstwo Jekoniasza i zdjęcie pierścienia pieczętnego w Jeremiasza 22:24-30?

Odp.: Klątwa nie została całkowicie unieważniona i usunięta, ale została odwrócona i złagodzona. Najpierw przedstawię to, co mówią niektórzy żydowscy pisarze, a następnie udzielę odpowiedzi.

Midrasz Rabba mówi: „… uczynili cielca i zasłużyli na zagładę, i sądziłbym, że On ich przeklnie i zniszczy, jednak gdy tylko okazali skruchę, niebezpieczeństwo zostało zażegnane, a Pan odwrócił się od zła (ib. XXXII, 14). I tak jest w wielu miejscach. Na przykład o Jekoniaszu powiedział: „Żaden z jego potomstwa nie będzie miał powodzenia” (Jer. XXII, 30), a jest też napisane: „Obalę tron królestw i zniszczę siłę królestw narodów...” „W owym dniu – mówi Pan Zastępów – wezmę cię, Zerubabelu, mój sługo, synu Salatiela – mówi Pan – i uczynię cię pieczęcią” (Ag. II, 22 i nast.). W ten sposób unieważniono to, co powiedział do jego przodka, a mianowicie: „Jak żyję, mówi Pan, choćby Koniasz, syn Jojakima, króla Judy, był pieczęcią na mojej prawej ręce, to i tak wyrwałbym cię stamtąd” (Jer. XXII, 24).
(Numeri Rabba XX:20)”

Midrasz Pesikta Rabbati mówi: „Rabin Jozue ben Lewi argumentował jednak w następujący sposób: Skrucha unieważnia cały wyrok, a modlitwa – połowę wyroku. Widzicie, że tak było w przypadku Jekoniasza, króla Judy. Albowiem Święty, niech będzie błogosławiony, przysiągł w swoim gniewie: «Jak żyję, mówi Pan, choćby Koniasz, syn Jojakima, króla Judy, był pieczęcią na dłoni, to jednak z mojej prawej – zauważcie, jak powiedział R. Meir, że to właśnie na swojej prawej dłoni Bóg przysiągł – wyrwałbym cię stamtąd (Jer. 22:24). A co zostało postanowione wobec Jekoniasza? Że umrze bezpotomnie. Jak jest powiedziane: „Zapiszcie o tym człowieku, że jest bezpotomny” (Jer. 22:30). Lecz gdy tylko okazał skruchę, Święty, niech będzie błogosławiony, uchylił ten wyrok, o czym świadczy wzmianka w Piśmie Świętym o „synach Jekoniasza” – tym samym jest Assir – jego synu Szaltielu itp. (1 Krn 3:17). A Pismo Święte mówi dalej: „W owym dniu […] wezmę cię, o Zorobabelu […] synu Szaltiela […] i uczynię cię pieczęcią” (Ag 2:23). Zobaczcie więc, jak skrucha może uchylić cały wyrok!” (Pesikta Rabbati, Piska)

Odpowiedź: Klątwa może zostać złagodzona, nie będąc jednocześnie unieważniona. Oto jak.

Dawidowi obiecano, że Mesjasz będzie jego biologicznym potomkiem: Jezus był nim poprzez Marię

Jekoniasz został przeklęty, że żaden z jego potomków nigdy nie zasiądzie na tronie Dawida (Jeremiasz 22:24-30). Żaden z nich nie został królem. Józef pochodził od Jekoniasza, ale Jezus, który jest naszym królem, nie był biologicznym potomkiem Józefa.

Zgodnie z pochodzeniem nikt z rodu Jekoniasza nie odziedziczyłby tronu Dawida

Poprzez adopcję Jezus, adoptowany przez Józefa, odziedziczył tron Dawida.

Jest tu wiele kwestii, które powinniśmy rozważyć. Z urodzenia nikt z nas nie jest dzieckiem Bożym i nie ma prawa przebywać w Jego królestwie. Poprzez adopcję stajemy się dziećmi Bożymi i częścią Jego królestwa.

Czasami z powodu naszych grzesznych czynów spotyka nas klątwa lub niekorzystne konsekwencje. Jeśli jednak pokutujemy i poddamy się Bogu, Bóg może nie cofnąć tej klątwy ani konsekwencji, ale może odwrócić jej działanie i zamienić ją w błogosławieństwo.

Pytanie: W Księdze Aggeusza 2:23 w jaki sposób Zorobabel został wybrany na przyszłość?

Odp.: Zorobabel był namiestnikiem, pod którego zwierzchnictwem miała zostać odbudowana ta świątynia. Ale chodzi tu o coś więcej niż tylko ten zaszczyt. Mateusz 1:12-13,16 pokazuje, że potomek Zorobabela, Józef, miał być prawnym ojcem Mesjasza.

Na marginesie warto dodać, że imię Zerubabel jest potwierdzonym imieniem akadyjskim – zer babili – oznaczającym „potomek Babilonu”.

P: Jakich środków literackich użył Aggeusz?

Odp.: Aggeusz nie używał ich zbyt wielu; jego przesłanie jest proste i bezpośrednie w porównaniu z Księgą Zachariasza, Księgą Salomona czy Księgą Izajasza. Oto jednak, z czego skorzystał.

Rym: Aggeusz 1:6 hammistakker, mistakker

Aggeusza 1:10 „al-ken”, „alekem”

Aggeusza 2:6 „ahat”, „me’at”

Chiasm: Aggeusz 1:9-11

Antyteza: Aggeusz 1:6 „Zarabujecie, by wkładać zapłatę do worka podziurawionego”.

Styl dialogowy podobny do Księgi Malachiasza. Aggeusz 1:4,5,9; 2:11-13

Powtórzenia w tekście: „Tak mówi Pan Zastępów” lub podobne sformułowania 26 razy w 38 wersetach

Duch 3 razy Aggeusz 1:14

Pary po 2 lub 4 (ale nie po 3, 5 ani więcej):

Aggeusza 1:11 – pola i góry, wino i oliwa, ludzie i bydło.

Ag 2:2 Zorobabel i Jozue

Aggeusza 2:6 niebo i ziemia, morze i suchy ląd.

Aggeusza 2:21 niebiosa i ziemia.

Aggeusza 2:22 trony królewskie i królestwa narodów

Ag 2:22 rydwany i ich jeźdźcy, konie i ich jeźdźcy.

Pytanie: Jakie są najwcześniejsze rękopisy Księgi Aggeusza, które zachowały się do dziś?

Odp.: Zwoje znad Morza Martwego: (ok. 1 r. p.n.e.) Wśród zwojów znad Morza Martwego znajduje się jeden egzemplarz (w dwóch częściach) Księgi Aggeusza.

4Q77 (=4QXIIb) zawiera Księgę Aggeusza 1:1-2; 2:2-4

4Q80 (=4QXIIe) zawiera Księgę Aggeusza 2:18-21

Nahal Hever to jaskinia w pobliżu Engedi, w której znaleziono fragment Ksiąg Małych Proroków w języku greckim (8 Hev XIIgr). Został on napisany między 50 r. p.n.e. a 50 r. n.e. Został ukryty podczas powstania Bar-Kochby przeciwko Rzymowi. Jest to poprawiona wersja Septuaginty, sporządzona w Judei i niemal identyczna z tekstem masoreckim.

Zwoje z Wadi Murabb’at (Mur XII) to „zwoje Dwunastu” pochodzące z ok. 132 r. n.e. Zawierają one Księgę Aggeusza 1:1, 12–15; 2:1–8, 10, 12–23, a także fragmenty innych proroków mniejszych. W Księdze Aggeusza tekst ten jest identyczny z tekstem masoreckim, z wyjątkiem dwóch słów.

Ogólnie rzecz biorąc, w zwojach znalezionych nad Morzem Martwym, w Nahal Hever i wadi Murabb’at zachowały się następujące wersety z Księgi Aggeusza: 1:1-2, 12-15; 2:1-8, 10, 12-23. Innymi słowy, przynajmniej część każdego wersetu z wyjątkiem 1:3-11; 2:9, 11.

Chrześcijańskie rękopisy Biblii, pochodzące z około 350 r. n.e., zawierają Stary Testament, w tym Księgę Aggeusza. Dwa z nich to Vaticanus (325–350 r. n.e.) i Alexandrinus (ok. 450 r. n.e.), w których księgi dwunastu proroków mniejszych umieszczono przed Księgą Izajasza. Księga Aggeusza jest kompletna zarówno w Vaticanusie, jak i w Alexandrinusie.

Rękopis Sinaiticus (340–350 r. n.e.) również zawiera całą Księgę Aggeusza.

P: Którzy z wczesnych pisarzy odnosili się do Księgi Aggeusza?

Odp.: Biblia odwołuje się do Księgi Aggeusza w Księdze Ezdrasza 5:1; 6:14, a List do Hebrajczyków 12:26 parafrazuje Księgę Aggeusza 2:6. Ogólna aluzja do Księgi Aggeusza znajduje się w Księdze Zachariasza 8:9.

Septuaginta podaje, że Psalmy 138, 146, 147, 147:12 i 148 są autorstwa Aggeusza i Zachariasza.

Łaciński psałterz galikański (389 r. n.e.), z którego korzystał Alkuin z Yorku – czołowy uczony Karola Wielkiego – podaje, że Psalmy 111, 112, 146 i 147 są autorstwa Aggeusza i Zachariasza.

W apokryfach 1 Księga Ezdrasza 6:1; 7:3 oraz 2 Księga Ezdrasza 1:40 odnoszą się do Aggeusza, a Księga Syracha (= Eklezjastyka) 49:11 cytuje fragment Aggeusza 2:23

Autorami z okresu przednicejskiego, którzy odwołują się lub nawiązują do wersetów z Księgi Aggeusza, są:

X List Barnaby (ok. 70–130 r. n.e.), rozdz. 16, str. 147, rzekomo odnosi się do Księgi Aggeusza 2:10, ale jest to tak niejasna aluzja, że nie została tutaj uwzględniona.

Melito z Sardes (170–177/180 r. n.e.) (domyślnie) wspomina o „Starym Testamencie” i wymienia jego księgi. Nie wymienia on indywidualnie dwunastu proroków mniejszych, ale nazywa ich „Dwunastką”. Fragment 4 z Księgi Wyciągów, tom 8, str. 759

Klemens Aleksandryjski cytuje Księgę Aggeusza 1:6 jako „Pismo Święte”. Stromata (193–202 r. n.e.), księga 3, rozdz. 6, s. 391. Cytuje on również Księgę Aggeusza 1:6 w dziele Nauczyciel, księga 2, rozdz. 3, s. 248

Klemens Aleksandryjski (193–205 r. n.e.): „Jeremiasz i Ambakum [Habakuk] nadal prorokowali za czasów Sedekiasza. W piątym roku jego panowania prorokował w Babilonie Ezechiel; po nim Nahum, a następnie Daniel. Po nim z kolei Aggeusz i Zachariasz prorokowali za czasów Dariusza I przez dwa lata; a potem anioł spośród dwunastu”. Stromata, tom 1, rozdz. 21, str. 328

Tertulian (198–220 r. n.e.) nawiązuje do „powszechnego wstrząsu” całego świata, o którym mowa w Księdze Aggeusza 2:6 oraz w Liście do Hebrajczyków 12:26, 27. W książce „O monogamii”, rozdz. 16, str. 72

Orygenes (225–254 r. n.e.) cytuje Księgę Aggeusza 2:6 jako słowa samego Aggeusza w dziele „Przeciw Celsusowi”, księga 7, rozdz. 30, str. 623

Cyprian z Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.) cytuje Księgę Aggeusza 1:12 jako słowa Aggeusza w „Traktatach Cypriana”, traktat 12, księga trzecia, rozdz. 20, s. 541.

Cyprian z Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.) cytuje Księgę Aggeusza 1:9 jako słowa proroka w „Traktatach Cypriana”, traktat 5, rozdział 6, str. 459. Są to jedyne dwa odniesienia do Księgi Aggeusza w zachowanych pismach Cypriana.

Po soborze nicejskim (325 r. n.e.)

Atanazy z Aleksandrii (367 r. n.e.) (domniemane, ponieważ wspomina o dwunastu prorokach): „W Starym Testamencie znajduje się zatem dwadzieścia dwie księgi; […] następnie prorocy, przy czym dwunastu z nich liczy się jako jedną księgę…”. List wielkanocny Atanazego nr 39, rozdz. 4, str. 552.

Efraim Syryjczyk (350–378 r. n.e.)

Bazyli z Kapadocji (357–378 r. n.e.)

Cyryl z Jerozolimy (ok. 349–386 r. n.e.) wspomina o księgach proroków, zarówno o dwunastu, jak i o pozostałych. Micheasz 3:8 jak w Księdze Micheasza, Joel 2:28 jak w Księdze Joela, Aggeusz 2:4 jak w Księdze Aggeusza, Zachariasz 1:6 jak w Księdze Zachariasza. Wykłady katechetyczne, wykład 16.29, str. 122

Grzegorz z Nazjanzu (330–391 r. n.e.)

Syryjska „Księga stopni” (Liber Graduum) (350–400 r. n.e.) odwołuje się do Księgi Aggeusza 1:6 w Memra 7, s. 78

Rufinus (374–406 r. n.e.)

Jan Chryzostom (-407 r. n.e.)

Hieronim (373–420 r. n.e.) omawia księgi Starego Testamentu. W szczególności omawia Księgę Rodzaju, Księgę Wyjścia, Księgę Kapłańską, Księgę Liczb, Księgę Powtórzonego Prawa, Pięcioksiąg, Księgę Hioba, Jezusa, syna Nave’a [Jozue], Księgę Sędziów, Księgę Rut, Księgi Samuela i Królów (2 księgi), dwunastu proroków: Ozeasza, Joela, Amosa, Obadiasza, Jonasza, Micheasza, Nahuma, Habakuka, Sofoniasza, Aggeusza, Zachariasza, Malachiasza, Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela, Daniela, Estery, Ezdrasza, Nehemiasza, List 53, rozdz. 7–8, str. 99–101.

Pelagiański heretyk Teodor z Mopsuestii (392–423/429 r. n.e.)

Augustyn z Hippony (388–28 sierpnia 430 r. n.e.)

Półpelagianin Jan Kasjan (419–430 r. n.e.)

Pytanie: Jakie są różnice w tłumaczeniu między hebrajskim tekstem a grecką Septuagintą w Księdze Agata?

Odp.: Pierwsze zdanie pochodzi z tekstu masoreckiego, drugie z Septuaginty, o ile nie zaznaczono inaczej. W 2:1 i 2:3 występują tylko dwie niewielkie różnice między tekstem masoreckim a tekstem z Wadi Murabb’at.

Ag 1:1 „przez” vs. „przez rękę”

Ag 1:2 „przychodzący” (bo’) (tekst masorecki) a „przyszedł” (ba’) w Septuagincie

Ag 1:1 „namiestnik Judy” a „z plemienia Judy”

Ag 1:8 „przynieść” vs. „wyciąć” (hebrajskie słowo, na którym opiera się Septuaginta, różni się tylko jedną literą)

Ag 1:9 „oto” a „być”

Ag 1:9 „dmuchnąłem na to” a „zdmuchnąłem to”

Ag 1:9 „Dlaczego” a „Dlatego”

Ag 1:11 „susza w kraju” a „miecz nad krajem”

Ag 1:11 „wasze ręce” a „ich ręce”

Ag 1:12 „Wtedy” a „I”

Ag 1:12 „ich Bóg” a „im”

Ag 1:13 „przekazał poselstwo” kontra „przemówił wśród posłańców”

Ag 1:14 „resztka ludu” a „resztka całego ludu”

Ag 1:14 „przyszedł” a „wszedł”

Ag 2:1 „przez” (beyad) (masoretyczny) a „do” (‘el) w zwoju z wadi Murabb’at (Komentarz egzegetyczny, str. 17 oraz Benoit i in., Les Grottes de Murabba’at, 184.)

Ag 2:2 „resztka” a „cała resztka”

Ag 2:3 („oto”) (wersja masorecka) a („itto”) w zwoju z Wadi Murabb’at.

Ag 2:4 „bądź silny, o Jozue/Jezu” w porównaniu z „umocnij się, o Jozue/Jezu”

Ag 2:4 „Bądźcie silni… mieszkańcy tej ziemi” a „Umocnijcie się… mieszkańcy tej ziemi”

Ag 2:5 „Słowo, które zawarłem z wami, gdy wyszliście z Egiptu, tak samo mój duch” a „mój duch”

Ag 2:6 „jeszcze raz” vs. „jeszcze raz” (Zob. Komentarz egzegetyczny do Księgi Aggeusza, Zachariasza i Malachiasza, str. 41–42).

Ag 2:9 „Panie Wszechmogący” a „Panie Wszechmogący: i/nawet pokój duszy, jako dziedzictwo / aby ocalić każdego / wszystkich tych, którzy położyli fundamenty pod wzniesienie tej świątyni”.

Ag 2:14 „i tak jest z każdym dziełem” vs. „i tak jest ze wszystkimi dziełami”

Ag 2:14 „zbezczeszczone” a „zbezczeszczone z powodu ich wcześniejszych ciężarów / szybko zdobytych zysków; będą cierpieć za swoje trudy / wysiłki, a wy (liczba mnoga) nienawidziliście / nienawidzicie tych, którzy wymierzają sprawiedliwość przy bramie miasta / w bramach”.

Ag 2:22 „tron królestwa” a „trony królów”

Ag 2:22 „miecz jego brata” a „miecz walczący przeciwko jego bratu”

Ag 2:23 „Zerubabel, mój sługa, syn Salatiela” kontra „Zerubabel, syn Salatiela, mój sługa”

Ag 2:23 „pieczęć” a „pieczęć”

Bibliografia do tego pytania: tłumaczenie hebrajskie pochodzi z „Literal Translation” Jaya P. Greena, a tłumaczenie Septuaginty – z przekładu Sir Lancelota C.L. Brentona pt. „The Septuagint: Greek and English”. Wykorzystano również „The Expositor's Bible Commentary” oraz przypisy w Bibliach NASB, NIV, NKJV i NRSV.

O ile nie zaznaczono inaczej, cytaty z Pisma Świętego pochodzą z Biblii „The Holy Bible, Berean Standard Bible” (BSB), która została udostępniona w domenie publicznej: https://berean.bible