< Pytanie biblijne dotyczące Księgi Sofoniasza

P: Jaki jest zarys treści Księgi Sofoniasza?

Odp.: Analizując pięć różnych źródeł chrześcijańskich i łącząc wspólne elementy, oto zarys:

1:1-3 Zniszczenie wszystkiego

1:4-13 Sąd nad Judą

1:14-2:3 Dzień Pański

2:4-15 Sąd nad innymi narodami

3:1-7/8 Sąd nad Jerozolimą

3:8/9-20 Odrodzenie Boże

Pytanie: Kim był Sofoniasz, o którym mowa w Sof 1:1?

Odp.: Ponieważ imię Ezechiasza nie jest doprecyzowane, najprawdopodobniej oznacza to, że Sofoniasz był praprawnukiem króla Ezechiasza ze strony ojca, a zatem był dalekim krewnym ówczesnego króla Jozjasza. Pomiędzy Ezechiaszem a Jozjaszem minęło prawie 50 lat, podczas których rządzili wyłącznie źli królowie.

Chociaż Sofoniasz nie był kapłanem (zobacz następne pytanie), znał Księgę Powtórzonego Prawa. Nawiązuje do niej w dziewięciu miejscach: Sofoniasza 1:13, 15, 17; 2:2, 5, 7, 11; 3:5, 19–20.

W Starym Testamencie występowały jeszcze trzy inne osoby o tym samym imieniu: 1) 1 Kronik 6:36-38; 2) 2 Królów 25:18-21 i Jeremiasz 52:24-27; oraz 3) Zachariasz 6:10,14.

P: Czy w Księdze Sofoniasza 1:1 Sofoniasz był kapłanem?

Odp.: Nie. Ponieważ był potomkiem króla Ezechiasza, a królowie pochodzili z plemienia Judy, Ezechiasz pochodził z Judy. Wszyscy kapłani pochodzili z plemienia Lewiego. Nie trzeba było być kapłanem ani duchownym, aby głosić słowo Boże – ani wtedy, ani dzisiaj.

P: Dlaczego w Księdze Sofoniasza 1:1 Sofoniasz jest jedynym prorokiem, którego pochodzenie zostało wymienione?

Odp.: Zazwyczaj podawano imiona ojców innych proroków, ale na ogół nie wymieniano ich przodków. Sofoniasz był potomkiem króla Ezechiasza i być może wspomniano o tym, aby przypomnieć ludowi o reformach króla Ezechiasza.

Zarówno Ezechiasz, jak i Jozjasz byli pobożnymi królami, ale między nimi nie było żadnych pobożnych królów.

P: Kiedy powstała Księga Sofoniasza, o której mowa w Sofoniasza 1:1?

Odp.: Na podstawie Księgi Sofoniasza 2:13 wszyscy zgadzają się, że została napisana przed klęską Asyryjczyków, czyli około 612 r. p.n.e. Nie jest jednak jasne, czy miało to miejsce przed reformami Jozjasza, czy po nich.

Jednakże, skoro w Księdze Sofoniasza 1:8 synowie króla zostali skrytykowani za noszenie obcych ubrań, oznacza to prawdopodobnie, że byli już na tyle dorośli, by samodzielnie wybierać swoją garderobę.

P: Skoro w Księdze Sofoniasza 1:2 Bóg miał zniszczyć wszystko na ziemi, w tym konkretnie ludzi i zwierzęta, to dlaczego w Palestynie pozostały pewne rzeczy, w tym ludzie i zwierzęta?

Odp.: Odnosi się to do bezsensownego zniszczenia ziemi, a także ludu, przez armię babilońską. Nie jest tam powiedziane, że zniszczenie to miało charakter trwały.

Co więcej, wiele proroctw ma podwójne spełnienie, a to może również odnosić się do przyszłego zniszczenia ziemi.

P: W Księdze Sofoniasza 1:2-3, kiedy Bóg zniszczy zwierzęta?

Odp.: Na dwa sposoby. Pod koniec wieku Bóg oczyści ziemię. Ponadto inwazja babilońska będzie jak „miotła”, która zamiata ziemię Judy.

P: Co jest interesującego w kolejności zwierząt w Sof 1:2-3?

Odp.: Jest on dokładnie odwrotny do porządku stworzenia opisanego w Księdze Rodzaju 1:20-26.

P: Dlaczego w Księdze Sofoniasza 1:4 Bóg położył kres kultowi Baala?

Odp.: Pan gardzi kultem bożków. Skoro tak jest, nie ma sensu, aby wierzący trzymali jakiekolwiek bożki w swoich domach.

P: Kim był Malcom/Milcom w Księdze Sofoniasza 1:5?

Odp.: Było to inne imię bożka Molecha. Molech był bogiem Ammonitów, czczonym poprzez składanie ofiar z ludzi. Molech mógł być tym samym bożkiem, co Muluk, czczony w Mari około 1700 r. p.n.e.

P: Kim są w Księdze Sofoniasza 1:7 goście Boga, którzy mają przynieść ofiarę?

O: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

1. Księga Sofoniasza 1:7 może odnosić się do Wielkiej Wieczerzy Baranka wspomnianej w Apokalipsie 19, może też dotyczyć czasu sądu nad Judą poprzedzającego to wydarzenie, albo może to być odniesienie podwójne. Księga Nahuma 1:3-5 stanowi drugi przykład odniesienia podwójnego.

2. Kiedy ziemski król organizował triumfalną procesję, byli tam goście, którzy cieszyli się z obecności, oraz „goście”, którzy byli więźniami i wcale nie byli zadowoleni z tego, że tam są. Pytanie sprowadza się do tego, o jaki rodzaj gości chodzi.

3. Pogląd o chętnych gościach: Podczas uczty Baranka w Apokalipsie 19 gośćmi są wierzący. Mogą to być narody, które osądzają Izrael lub Judę, albo też wierzący.

Pytanie: W Sof 1:7, 9, 10, 14 (2x), 15 (5x), 16; 2:2, 3; 3:8, 11, 16, a także 1:8, 18; 2:3; Iz 2:12; 13:6, 9; Jr 46:10; Ez 13:5; 30:3; Joela 1:15; 2:1, 11, 31; 3:14; Amosa 5:18, 20; Obadiasza 15; Zachariasza 14:1; Malachiasza 4:5 – w jaki sposób dzień Pański jest bliski dla ludzi?

A: Dzień Pański lub „ten dzień” pojawia się w 19 miejscach: Sofoniasza 1:7, 9, 10, 14 (2 razy), 15 (5 razy), 16; 2:2, 3; 3:8, 11, 16.

O ofierze Dnia Pańskiego mowa jest w Księdze Sofoniasza 1:8.

O Dniu gniewu Pana mowa jest w Księdze Sofoniasza 1:18; 2:3.

„W owym czasie” występuje w Księdze Sofoniasza 3:20 (2 razy).

„Wyznaczony czas” występuje w Księdze Sofoniasza 2:2.

Pytanie: Jakie znaczenie ma w Księdze Sofoniasza 1:9 przekraczanie progu?

Odp.: Odnosi się to do pogańskiego zwyczaju nieprzekraczania progu z szacunku dla bożka Dagona. Głowa posągu została złamana, gdy Filistyni mieli Arkę Przymierza, o czym wspomina 1 Księga Samuela 5:4-5. Filistyni, Babilończycy i Fenicjanie, a także niektórzy bałwochwalczy Izraelici, czcili Dagona. Pan nie chciał, aby okazywali szacunek innym bogom.

P: W Księdze Sofoniasza 1:12, w jaki sposób uporczywe zło przypomina wino pozostawione na osadzie?

Odp.: „Analogia do wina pozostawionego na osadzie sugeruje, że naród uległ duchowemu zanieczyszczeniu. Wino pozostawione na długi czas do fermentacji tworzy twardą skorupę, a płyn staje się syropowaty, gorzki i niesmaczny. Zamiast usuwać osad codziennego zanieczyszczenia, Juda stała się zatwardziała i obojętna wobec Boga”. The Bible Knowledge Commentary: Stary Testament, str. 1527.

P: Dlaczego w Księdze Sofoniasza 1:12 wydaje się, że czasami Bóg nie czyni ani dobra, ani zła?

Odp.: Czasami Bóg chce zobaczyć, co zrobimy. Bóg nie może osądzać czynych człowieka, jeśli nie ma on możliwości czynienia dobra lub zła.

Pytanie: Czy w Księdze Sofoniasza 1:14-18 ludzie powinni oczekiwać dnia Pańskiego?

Odp.: Bezbożni ludzie zdecydowanie nie powinni. Ludzie pobożni powinni jednak oczekiwać swojego odkupienia, zdając sobie sprawę, że podobnie jak w przypadku narodzin, przed radością nadchodzi czas bólu.

P: Co jest interesującego w słowie „haniebny” w Księdze Sofoniasza 2:1?

Odp.: W języku hebrajskim słowo to brzmi „niksap” i pochodzi od słowa „kasap”, które oznacza bladość lub biel spowodowaną wstydem. Słowo „kesep” oznacza srebro.

P: Co w tych słowach z Księgi Sofoniasza 2:4 ma charakter poetycki?

Odp.: Mamy tu do czynienia z dwiema grami słownymi. W języku hebrajskim słowo oznaczające „Gazę” brzmi podobnie do słowa oznaczającego „opuszczony”, a słowo oznaczające „Ekron” brzmi podobnie do słowa oznaczającego „wykorzeniony”.

P: Skoro w Księdze Sofoniasza 2:5 mowa jest o tym, że ziemia Filistynów będzie bezludna, dlaczego dzisiaj są tam mieszkańcy?

Odp.: W Księdze Sofoniasza 2:5 Keretici (w BSB zapisani jako „Cheretici”) odnoszą się do Filistynów. Dzisiaj nie ma już filistyńskich mieszkańców. W rzeczywistości nie ma już dzisiaj Filistii, ponieważ ludzie mieszkający w Strefie Gazy to Palestyńczycy, niezwiązani z Filistynami.

Keretyci to inna nazwa Filistynów lub przynajmniej części z nich. Nazwa ta faktycznie oznaczała lud z Krety, która była pierwotną ojczyzną Filistynów i innych Ludów Morza. Cywilizacja minojska była bardzo bogata i potężna, dopóki nie została zniszczona przez połączenie erupcji wulkanicznej i ataku Greków z Myken. Istniało pięć głównych miast filistyńskich, a cztery z nich zostały wymienione, licząc od południa do północy. Piąte, Gat, nie zostało wspomniane, prawdopodobnie dlatego, że zostało całkowicie zniszczone przez króla Uzjasza, o czym mowa w 2 Kronikach 26:6. Słowo „keretita” może również oznaczać „odcięty”, w sensie gry słownej. Księga Sofoniasza 2:5 nazywa Filistynów „mieszkańcami wybrzeża”.

Gaza („azzah”) brzmi podobnie do słowa „opuszczony” („azubah”), a Ekron („eqron”) brzmi podobnie do słowa „wykorzeniony” (ta’aqer). O Keretytach wspomina się również w 1 Księdze Samuela 30:14; 2 Księdze Samuela 8:18; 20:23; 1 Księdze Kronik 18:17; Ezechiela 25:16. O Kaftorytach, czyli Kreteńczykach, wspomina się również w Księdze Jeremiasza 47:4 i Księdze Amosa 9:7. Necho II z Egiptu (panował w latach 610–595 p.n.e.) zaatakował Gazę (Księga Jeremiasza 47:1), a Nabuchodonozor z Babilonu zniszczył Aszkelon w 604 r. p.n.e.

Pytanie: W Księdze Sofoniasza 2:8 – kiedy (o ile w ogóle) właściwe jest szydzenie z kogoś lub obrażanie go?

Odp.: 1 List Piotra 3:15 mówi: „…Zawsze bądźcie gotowi do udzielenia odpowiedzi każdemu, kto prosi was o uzasadnienie nadziei, która w was jest. Odpowiadajcie jednak łagodnie i z szacunkiem” (BSB). Co więcej, 1 List Piotra 2:23a podaje przykład Jezusa: „Gdy Go znieważano, nie odpowiadał zniewagą; gdy cierpiał, nie groził” (BSB). Powinniśmy pamiętać, że nie chodzi o to, by wygrać kłótnię, ale by pozyskać ich dla Chrystusa.

Nie próbujcie jednak uczynić z łagodności czy cichości wymówki dla braku śmiałości. Piotr mógł być cichy, ale w Dziejach Apostolskich 4:8-13 wykazał się również śmiałością.

Z drugiej strony, co z tymi, którzy – choć być może nie zostali jeszcze pozyskani dla Chrystusa – aktywnie nauczają innych rzeczy prowadzących do zguby duszy? Tych ludzi należy publicznie upominać, tak jak czynili to Jan Chrzciciel, Jezus, Paweł i Piotr w wielu miejscach. Jezus był surowy wobec faryzeuszy w Ewangelii Łukasza 11:37-52 i w innych miejscach, choć nie wobec wszystkich faryzeuszy, takich jak Nikodem w Ewangelii Jana 3:1-21. Paweł był surowy wobec Elymasa w Dziejach Apostolskich 13:9-11. Piotr zganił przywódców żydowskich w Dziejach Apostolskich 5:28-30, mówiąc wprost, że zamordowali Jezusa. Piotr brzmiał surowo wobec Szymona w Dziejach Apostolskich 8:20-23.

Pytanie: Skąd w Księdze Sofoniasza 2:9 wzięli się Moabici i Ammonici po wygnaniu?

Odp.: Ten werset nie mówi, kiedy Moabici i Ammonici wyginą, a jedynie, że tak się stanie. W rzeczywistości Nabatejczycy (około 325 r. p.n.e.) i inni Arabowie przybyli później i osiedlili się na tych ziemiach, które obecnie stanowią Jordanię. Nabatejczycy podbili również wschodnią część Edomu. Ammonici zostali ostatecznie pokonani przez Judasza Machabeusza w 1 Księdze Machabejskiej 5:6.

Ziemia ta stała się również spustoszona, ponieważ obecnie jest to sucha pustynia, podczas gdy kiedyś była to po prostu jałowa równina.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sofoniasza 2:11 nie wszyscy mieszkańcy ziemi oddają cześć Bogu?

Odp.: Obecnie tego nie czynią, ale kiedy Chrystus powróci i usunie niewierzących, wszyscy będą czcić Boga podczas tysiąclecia, o którym mowa w Objawieniu 20:4-5, a także na nowej ziemi, o której mowa w Objawieniu 21:1-3.

W Księdze Sofoniasza 2:11 można to przetłumaczyć albo jako „Pan będzie budził grozę”, albo jako „Pan będzie przeciwko nim”. Niezależnie od tego, znaczenie jest takie, że Pan będzie budził grozę wobec nich. W tłumaczeniu BSB brzmi to: „Pan będzie dla nich przerażający”.

Pytanie: W Księdze Sofoniasza 2:12, w jaki sposób Kuszyci (Etiopczycy) zostaną „zabici moim mieczem”?

Odp.: Chociaż mogłoby to odnosić się wyłącznie do ziemi Kusz (Etiopii), bardziej prawdopodobne jest, że dotyczy to również Egiptu, ponieważ tuż przed inwazją asyryjską stanowiły one jedno królestwo. Egipt znajdował się pod panowaniem Etiopii od około 728 r. p.n.e. do podboju Egiptu przez Esarhaddona z Asyrii w 671 r. p.n.e. Etiopczycy próbowali wzniecić bunt około 664 r. p.n.e., ale zostali pokonani. Sofoniasz pisał około 630–612 r. p.n.e.

P: Co w wersecie So 2,14 jest właściwego w odniesieniu do stad?

Odp.: Asyria była krajem, w którym mieszkały armie; miała zbyt wielu mieszkańców, by utrzymać się wyłącznie z rolnictwa. W przyszłości również będą tam mieszkały armie – a mianowicie armie owiec i bydła.

Pytanie: Jakie znaczenie ma wzmianka o sowach w Księdze Sofoniasza 2:14?

Odp.: Wiele dzieje się w nocy, kiedy nie ma ludzi. Ziemia nie będzie jałowa; jeśli chodzi o dziką przyrodę, może się tam wiele dziać, ale ludzie nie będą w tym uczestniczyć. Hebrajskie słowo qol („nawoływania” w BSB) oznacza „głos”.

P: Czym w Księdze Sofoniasza 2:8-15 różniła się pycha Moabu i Ammonu od pychy Asyrii?

Odp.: H.A. Ironside podkreśla pretensjonalność tych niegodziwych narodów. Asyria była potęgą militarną; Moab i Ammon nigdy nią nie były. Asyria miała coś, z czego, jak sądziła, mogła być dumna, choć w zły, przewrotny sposób. Moab i Ammon nie miały się czym chwalić, ale i tak były dumne. W Księdze Sofoniasza 2:15 czytamy, że ludzie będą syczeć i grozić pięściami Asyrii. Nie robiliby tego w takim stopniu w stosunku do Moabu i Ammonu.

Pytanie: Jakie znaczenie ma opis zawarty w Księdze Sofoniasza 2:15?

Odp.: Nie chodzi tu tylko o to, że jest to miejsce opustoszałe, zamieszkane przez dzikie zwierzęta. Chodzi raczej o kontrast między niegdyś tętniącym życiem miastem a opustoszałym miejscem w przyszłości.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sofoniasza 2:4-15 ludzie tak chętnie i szybko dostrzegają zło w innych, a nie w sobie samych?

O: Jest to prawdopodobnie jeden z wielu różnorodnych aspektów naszej upadłej natury. Wielu ludzi jest ślepych – czasem celowo – na grzechy i egoizm obecne w nich samych i w ich dzieciach. A jednak nie tylko szybko dostrzegają liczne rzeczywiste wady u innych, ale czasami widzą też złe rzeczy, których w rzeczywistości nie ma, albo nie ma ich w takim stopniu, w jakim im się wydaje. W Ewangelii Mateusza 7:3-5 i Łukasza 6:41-42 Jezus mówił o tym, że należy najpierw wyjąć belkę z własnego oka, zanim spróbuje się usunąć drzazgę z oka bliźniego.

Pytanie: Jaki jest w Księdze Sofoniasza 3:1-2 związek między byciem ciemiężcą, nieprzyjmowaniem napomnienia a brakiem zaufania do Pana?

Odp.: Były to trzy grzechy Jerozolimy, które potępił Sofoniasz. Wersety 3–4 wyjaśniają to bardziej szczegółowo. Ludzie mogą uciskać z co najmniej trzech powodów: są aroganccy, nie chcą podlegać nikomu oraz obawiają się, że jeśli przestaną, sami zostaną uciskani, tak jak oni sami uciskali innych. Ktoś może chcieć być swoim własnym panem tylko po to, by nie musieć przyjmować upomnień od nikogo innego.

P: Dlaczego w Księdze Sofoniasza 3:5, 11, 19 Sofoniasz kładzie nacisk na wstyd?

Odp.: Mówi się, że wiele społeczeństw zachodnich to społeczeństwa „oparte na prawdzie”, przynajmniej przed pojawieniem się postmodernizmu. Jednak wiele społeczeństw wschodnich, w tym na Bliskim Wschodzie, w Indiach i Azji Wschodniej, to społeczeństwa „oparte na honorze i wstydzie”. Niektórzy ludzie bardziej dbają o to, by mieć rację lub znać prawdę, niż o to, by być osobą honorową. Inni bardziej dbają o to, by być osobą honorową, niż o to, by mieć rację, a nawet walczyć po właściwej stronie. W Księdze Sofoniasza 3:19 Sofoniasz kładzie nacisk na honor, a nie na wstyd.

Pytanie: W Księdze Sofoniasza 3:2,7 – w jakich kwestiach Bóg oczekiwał od nich, że przyjmą napomnienie?

Odp.: W Księdze Sofoniasza 3:1 jest napisane, że uciskali innych, byli buntowniczy i splamili się.

Uciskali innych, zwłaszcza swoich władców (Księga Sofoniasza 3:3-4). Czasami przywódcy religijni, ze względu na swoją pozycję, również uciskają innych. Czasami ludzie w ogóle nie zwracają uwagi na innych.

Byli buntowniczy, ponieważ nie przyjmowali żadnej napomnienia i nie chcieli nikomu być posłuszni (Sofoniasza 3:2). Czasami ktoś nie chce być posłuszny określonym osobom, których nie szanuje; jednak tutaj jest napisane, że nie chcą być posłuszni nikomu.

Byli skalani, ponieważ zamiast zbliżać się do Boga (Sofoniasza 3:2), ich zbliżanie się do świątyni tylko ją profanowało (Sofoniasza 3:4b).

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sofoniasza 3:2,7 Bóg oczekiwał od nich, że będą się Go bać i przyjmą upomnienie?

Odp.: Chociaż nie mieli w sobie Ducha Świętego i chociaż niektórzy z nich mogli nie otrzymać pobożnego nauczania, to jednak z natury i dzięki prawdzie, którą posiadali, nadal wiedzieli coś o Bogu. Nadal mieli swoje sumienie. Jest tu poczucie „powinności” – że powinni byli zrobić pewne rzeczy, których nie zrobili, i nie robić pewnych rzeczy, które zrobili.

P: Dlaczego w Księdze Sofoniasza 3:2,7 niektórzy ludzie, nawet ci źli, przyjmują napomnienie, a inni nie?

Odp.: Jeśli pojawia się coś, co wydaje się kuszące, różni ludzie mogą rozważać to na co najmniej cztery różne sposoby.

Ryzyko: Niektórzy mogą rozważać atrakcyjność danego działania, równoważąc ją surowością kary i prawdopodobieństwem (często ocenianym na podstawie częstotliwości) złapania. Mogą również brać pod uwagę pilność działania (oferta ważna tylko dzisiaj) oraz to, jak bardzo chcą w to wierzyć. Z drugiej strony niektórzy są lekkomyślni, co oznacza, że nawet nie zadają sobie trudu, by pomyśleć o możliwych negatywnych konsekwencjach.

Zarządzanie grzechem: Niektórzy mogą chcieć być „trochę źli i trochę dobrzy”. Nie chcą być zbyt źli, ale uważają, że odrobina jest w porządku, o ile nie przesadzą. Mówi się, że Robin Hood okradał bogatych i rozdawał biednym. Samo okradanie jest złe, a jeśli okradasz ludzi, Bóg wcale nie jest pod wrażeniem tego, że dajesz innym część bogactwa, które od początku w ogóle do ciebie nie należało.

Powstrzymywanie pragnienia grzechu: Niektórzy mogą chcieć popełnić grzech, ale powstrzymuje ich coś, na przykład obawa przed złapaniem lub przewidywanie możliwych przyszłych konsekwencji. Znam ateistę, który nigdy się nie upijał, a nawet nie pił alkoholu. Był długodystansowcem i nie popełniał grzechu upijania się, ponieważ chciał zachować dobrą kondycję. Znam też innego niereligijnego studenta, który nigdy nie uprawiał seksu przed ślubem. Bardzo zależało mu na tym, by jego żona była dziewicą przed ślubem, i doszedł do wniosku, że aby tak się stało, on sam też musi nią być. Znam nałogowego palacza, który po zwolnieniu ze służby wojskowej otrzymał zdjęcia rentgenowskie swoich płuc i polecono mu zanieść je do innego biura. Zerknął na nie i zobaczył, że są całkowicie czarne. Wtedy natychmiast wyrzucił papierosy i nigdy więcej nie palił. Nie wiedział, że te zdjęcia rentgenowskie były prześwietlone. Chodzi o to, że ludzie mogą zdecydować się nie popełniać niektórych grzechów z powodów, które nie mają nic wspólnego z Bogiem.

Pragnienie, by podobać się Bogu: Czasami, gdy coś wydaje się kuszące, chrześcijanin może przypomnieć sobie, że Bóg go obserwuje, przypomnieć sobie, jak bardzo Bóg go kocha i jak wiele dla niego uczynił, i w rezultacie nie próbuje popełnić tego grzechu z jednego prostego powodu: po prostu nie chce tego zrobić.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sofoniasza 3:8 Bóg mówi ludziom, aby „czekali na Niego”?

Odp.: Chociaż powinniśmy cierpliwie czekać na Boga, to wcale nie o to chodzi w tym wersecie.

W Księdze Sofoniasza 3:8, kiedy Bóg mówi złoczyńcom, by „czekali na Mnie”, posługuje się ironią. Innymi słowy, kiedy ludzie dopuszczają się przemocy wobec ludu Bożego, Bóg mówi: „bądźcie pewni, że pójdę po was”.

P: Czy w Księdze Sofoniasza 3:8-13 istnieją jakieś dowody na to, że ten fragment ma innego autora niż reszta Księgi Sofoniasza?

Odp.: Nie. Twierdzenie to opierało się wyłącznie na fakcie, że Księga Sofoniasza 3:8-13 zawierała przesłanie nadziei, podczas gdy pozostała część mówi o sądzie.

Pytanie: Co oznacza stwierdzenie z Księgi Sofoniasza 3:9, że Bóg „przywróci narodom czyste wargi”?

Odp.: Oznacza to oczyszczenie ust ludu. Nie odnosi się to do konkretnego języka, takiego jak grecki czy hebrajski, ale raczej do używania właściwej, pobożnej mowy w dowolnym języku.

P: Czy proroctwo dotyczące Jerozolimy z Księgi Sofoniasza 3:13-16 już się spełniło?

O: Nie, nie spełniła się jeszcze. Spełni się ona w Tysiącleciu, o którym mowa w Objawieniu 20:4-5, oraz gdy zstąpi Nowe Jeruzalem, o czym mowa w Objawieniu 21:2.

P: Kiedy, zgodnie z Księgą Sofoniasza 3:15, Jerozolima przestanie „bać się jakiejkolwiek krzywdy”?

Odp.: Ostatnie wersety proroków mniejszych mówią o przyszłym sądzie Bożym i/lub Tysiącleciu, a Sofoniasz nie jest tu wyjątkiem. Mowa tu o czasie po ucisku, po tym, jak Bóg zgromadzi wszystkie narody i przyjdzie w mocy (Sofoniasza 3:8). Jednak Żydzi mogą być pewni, że gdy Bóg usunie wszystkich ich wrogów (Sofoniasza 3:15), nie będą już obawiać się żadnej krzywdy.

P: Co Bóg obiecuje w Księdze Sofoniasza 3:15-20 zniszczonemu i obciążonemu winą ludowi? Co jeszcze Bóg obiecuje?

Odp.: Bóg obiecuje swoją ochronę, aby to już nigdy więcej nie spotkało Jego wybranego ludu. Oczywiście niektórzy zastanawiają się nad Bożymi obietnicami w świetle Holokaustu. Niektórzy doszli do wniosku, że skoro Bóg nie chroni ich przed ludobójstwem, oznacza to, że nie uważa już Żydów za swój wybrany lud. Jednak niezależnie od teologii stojącej za złem, które wtedy miało miejsce, Objawienie 7:5-8 zapewnia nas, że naród żydowski zajmuje szczególne miejsce w Bożej woli na przyszłość.

Jednak jeszcze ważniejsza od Bożej ochrony jest Boża obietnica Jego obecności. Będzie On z swoim wybranym ludem; choć nadal będą pojawiać się próby, Bóg przeprowadzi nas przez nie.

Pytanie: Jak, zgodnie z Księgą Sofoniasza 3:17, pielęgnować czułość wobec Boga?

Odp.: Okazuj Bogu cześć, pragnij zbliżyć się do Niego, a następnie spędzaj z Nim czas w modlitwie i w Słowie. Oto cztery aspekty.

Duchowe oddychanie: bądź w nieustannej modlitwie z Bogiem w trakcie codziennych zajęć.

Poświęć czas wyłącznie Bogu: Codziennie, na przykład rano, poświęć chwilę, aby skupić się wyłącznie na Bogu poprzez studiowanie Biblii, modlitwę i rozważanie o Nim.

Wspólnota z innymi wierzącymi – indywidualnie lub w małych grupach.

Uczestnictwo w nabożeństwach w większych grupach, na przykład w niedzielne poranki.

Pytanie: Co oznacza w Księdze Sofoniasza 3:19 stwierdzenie, że Bóg „zbawi chromych i zgromadzi rozproszonych” (wyrzutków/wypędzonych)?

Odp.: Niektóre zwierzęta uważano za tak gorsze, że nie chciano ich trzymać w stadzie. Jeśli nie były nawet warte zabicia na mięso (ze względu na rozmiar lub obawę przed chorobą), pasterze mogli je jedynie przepędzić. Tutaj Bóg obiecuje, że bez względu na to, jak bezwartościowi mogą się czuć, w tamtym czasie Bóg wprowadzi ich do swojego stada.

P: Jakie są najstarsze zachowane do dziś rękopisy Księgi Sofoniasza?

A: Zwoje znad Morza Martwego (ok. 1 r. p.n.e.): Wśród zwojów znad Morza Martwego znajdują się dwa egzemplarze Księgi Sofoniasza. Są one oznaczone jako 4Q77 (=4QXIIb) i 4Q78 (=4QXIIc). Istnieje również komentarz do Księgi Sofoniasza o nazwie 1Q15 (=1QpZeph).

4Q77 zawiera Księgę Sofoniasza 1:1-2; 2:13-15; 3:19-20

4Q78 zawiera fragmenty Księgi Sofoniasza 2:15; 3:1-2.

Nahal Hever to jaskinia w pobliżu Engedi, w której znaleziono fragment Ksiąg Proroków Mniejszych w języku greckim (8 Hev XIIgr). Został on napisany między 50 r. p.n.e. a 50 r. n.e. Został ukryty podczas powstania Bar-Kochby przeciwko Rzymowi. Jest to poprawiona wersja Septuaginty, sporządzona w Judei i niemal identyczna z tekstem masoreckim. 8 Hev XIIgr zawiera Księgę Sofoniasza 1:1-6, 13-18; 2:9-10; 3:6-7

Zwoje z Wadi Murabba’at (Mur XII) pochodzą z ok. 132 r. n.e. Zawierają one Księgę Sofoniasza 1:1, 11–18; 2:1–15; 3:1–6, 8–20 oraz fragmenty innych proroków mniejszych.

Ogółem w zwojach znad Morza Martwego, z Nahal Hever i z Wadi Murabba’at zachowało się 49 wersetów z 53 wersetów Księgi Sofoniasza (92,5%): 1:1-6,11-18; 2:1-15; 3:1-20. Innymi słowy, zawierają one przynajmniej fragmenty każdego wersetu Księgi Sofoniasza z wyjątkiem 1:7–10. Więcej szczegółów można znaleźć w artykule „Znaczenie zwojów znad Morza Martwego”.

Chrześcijańskie rękopisy Biblii, pochodzące z około 350 r. n.e., zawierają Stary Testament, w tym Księgę Sofoniasza. Dwa z nich to Vaticanus (325–350 r. n.e.) i Alexandrinus (ok. 450 r. n.e.), w których księgi dwunastu proroków mniejszych umieszczono przed Księgą Izajasza. Księga Sofoniasza jest kompletna zarówno w Vaticanusie, jak i w Alexandrinusie.

Rękopis Sinaiticus (340–350 r. n.e.) również zawiera całą Księgę Sofoniasza. Rozpoczyna się ona na tej samej stronie, na której kończy się Księga Habakuka. Kończy się na dole strony, a na następnej stronie rozpoczyna się Księga Aggeusza.

P: Którzy z wczesnych pisarzy odwoływali się do Księgi Sofoniasza?

Odp.: Pisarze sprzed soboru nicejskiego, którzy odwoływali się lub nawiązywali do wersetów z Księgi Sofoniasza, to:

List Barnaby (ok. 70–130 r. n.e.), rozdz. 11, str. 144, nawiązuje do Księgi Sofoniasza 3:19, pisząc: „jak mówi prorok”.

Melito z Sardes (170–177/180 r. n.e.) (domyślnie) wspomina o „Starym Testamencie” i wymienia jego księgi. Nie wymienia on dwunastu proroków mniejszych z imienia, lecz nazywa ich „Dwunastką”. Fragment 4 z Księgi Wyciągów, tom 8, str. 759

Klemens Aleksandryjski (193–217/220 n.e.) cytuje Księgę Sofoniasza 1:18 jako „Duch prorokuje przez Sofoniasza”. „Nauczyciel”, tom 2, rozdział 13, str. 269

Orygenes (225–254 r. n.e.) cytuje Księgę Sofoniasza 3:7–13 jako „następujący fragment z Księgi Sofoniasza”. Orygenes, „Przeciw Celsusowi”, księga 8, rozdział 72, str. 667

Traktat „Przeciw Nowacjanowi” (ok. 248–258 r. n.e.), rozdz. 6, str. 659, cytuje Księgę Sofoniasza 1:1, 2, 3 z Septuaginty.

Cyprian z Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.) cytuje „Księgę Sofoniasza” w „Traktacie 12”, trzecia księga, rozdz. 61, s. 550.

Po soborze nicejskim (325 r. n.e.)

Atanazy z Aleksandrii (367 r. n.e.) (wniosek wynika z wzmianki o dwunastu prorokach): „W Starym Testamencie znajduje się zatem dwadzieścia dwie księgi; … następnie Prorocy, przy czym dwunastu z nich liczy się jako jedną księgę…”. List wielkanocny Atanazego nr 39, rozdz. 4, str. 552.

Efraim Syryjczyk (350–378 r. n.e.) nawiązuje do Księgi Ozeasza 4:3 i Księgi Sofoniasza 1:3: „Na te wrzawy poruszyły się ryby w morzu, a także Lewiatan”. Hymn o Perle, 1, nr 3, str. 294

Cyryl z Jerozolimy (ok. 349–385 r. n.e.) cytuje Sofoniasza 3:7 z Septuaginty jako słowa Sofoniasza. „Wykłady katechetyczne”, wykład 14, nr 6, s. 95

Hieronim (373–420 r. n.e.) omawia księgi Starego Testamentu. W szczególności omawia Księgę Rodzaju, Księgę Wyjścia, Księgę Kapłańską, Księgę Liczb, Księgę Powtórzonego Prawa, Pięcioksiąg, Księgę Hioba, Jezusa, syna Nave’a [Jozuego], Księgę Sędziów, Księgę Rut, Księgi Samuela i Królów (2 księgi), dwunastu proroków: Ozeasza, Joela, Amosa, Obadiasza, Jonasza, Micheasza, Nahuma, Habakuka, Sofoniasza, Aggeusza, Zachariasza, Malachiasza, Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela, Daniela, Estery, Ezdrasza i Nehemiasza w Liście 53, rozdz. 7–8, s. 99–101.

Augustyn z Hippony (388–430 r. n.e.) cytuje fragmenty z Księgi Sofoniasza 3:8; 2:11; 3:9–12 jako autorstwa Sofoniasza w dziele „O państwie Bożym”, tom 18, rozdział 33, str. 380. Wspomina również o Księdze Obadiasza, Księdze Nahuma i Księdze Habakuka w dziele „O państwie Bożym”, tom 18, rozdział 31, str. 377.

Półpelagianin Jan Kasjan (419–430 r. n.e.)

Wśród heretyków i fałszywych pism

Pelagiański heretyk Teodor z Mopsuestii (392–423/429 r. n.e.)

Pytanie: Jakie są różnice w tłumaczeniu Księgi Sofoniasza między tekstem hebrajskim a grecką Septuagintą?

Odp.: Ktoś kiedyś powiedział, że tłumaczenie Księgi Sofoniasza w Septuagincie jest dobre, ale nie wybitne, trochę jak u studenta czwartego roku studiów językowych. Skupiając się głównie na rozdziale 1, pierwszą alternatywą jest tekst masorecki, drugą – Septuaginta, o ile nie zaznaczono inaczej.

Sof 1:2 „Całkowicie wszystko zniszczę” vs. „Niech nastąpi całkowite wyginięcie”

Sof 1:3 „kamienie potknięcia / stosy gruzu” (tekst masorecki) a (brak) (Septuaginta)

Sof 1:3 „zniszczę” vs. „zostaną wygładzeni” (2 razy)

Sof 1:4 „resztka Baala” a „imię Baala”

Sof 1:4 „bałwochwalczy/pogańscy [i] kapłani” a „imiona kapłanów” (Septuaginta)

Sof 1:5 „pokłonić się” vs. „oddawać cześć”

Sof 1:5 „Malcom” (tekst masorecki) a „Milcom” (Septuaginta, tekst syryjski, Wulgata)

Sof 1:6 „cofnąć się” a „zboczyć z drogi”

Sof 1:7 „milczeć” a „bać się”

Sof 1:7 „powołani” a „goście”

Sof 1:8 „nawiedzić” a „jawnie zemścić się”

Sof 1:9 „ci, którzy skaczą na progu” a „gankach”

Sof 1:9 „przemoc” a „bezbożność”

Sof 1:10 „Brama Rybna” a „Brama Zabójców”

Sof 1:11 „Maktesz” a „ci, którzy”

Sof 1:11 „ci, którzy noszą srebro” a „ci, których wywyższa srebro”

Sof 1:12 „osiedlili się na swoich osadach” a „wzgardzili tym, co im powierzono”

Sof 1:14 „mężny tam gorzko wołać będzie” kontra „staje się gorzki i surowy”.

Sof 1:15 „ciemność i mrok” kontra „mrok i ciemność”

Sof 2:2 „zanim wydany zostanie dekret, dzień minie jak plewy” a „zanim staniecie się (liczba mnoga) jak kwiat, który przemija” (Septuaginta)

Sof 2:14 „naród” w porównaniu z „dzikim zwierzęciem” (Targum) oraz „dzikimi bestiami” (Septuaginta)

Sof 2:14 „głos pohukuje” a „sowa skrzeczy”

Sof 2:14 „spustoszenie skrzeczy” w porównaniu z „kruk skrzeczy”

Sof 3:1 „uciskający” (tekst masorecki) kontra „gołąb” (Septuaginta, Teodor z Mopsuestii, Komentarz do Księgi Sofoniasza, rozdz. 3, str. 300)

Sof 3:7 „Z pewnością to” vs. „Z pewnością miasto”

Sof 3:7 „jego mieszkanie nie zostanie zniszczone” a „nie straci z oczu” (Septuaginta, syryjski)

Sof 3:8 „powstaną, by plądrować” (tekst masorecki) a „powstaną, by świadczyć” (Septuaginta i syryjski) vs. „dzień Mojego objawienia na sąd” (Targum) vs. „na dzień Mojego zmartwychwstania, który ma nadejść” (Wulgata) (W „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 7, str. 559, podano, że w języku hebrajskim spółgłoski wyrażające „plądrować” i „świadczyć” są takie same. W oryginalnym tekście hebrajskim nie było samogłosek.)

Sof 3:15 „nie ujrzycie już nieszczęścia” (rękopisy hebrajskie) vs. „nie będziecie się już bać” (Septuaginta, Bg. (= wydanie hebrajskiego Starego Testamentu z lat 1524–1525 opublikowane przez Daniela Bomberga), tekst masorecki, Wulgata)

Sof 3:17 „będzie milczał w swojej miłości” a „odnowi was w swojej miłości” (Septuaginta, syryjski)

Sof 3:18 „Usunę od was” a „Zgromadzę waszych uciśnionych” (Septuaginta)

Bibliografia do tego pytania: tłumaczenie hebrajskie pochodzi z „Literal Translation” Jaya P. Greena, a tłumaczenie Septuaginty – z przekładu Sir Lancelota C.L. Brentona pt. „The Septuagint: Greek and English”. Wykorzystano również „The Expositor’s Bible Commentary” oraz przypisy w Bibliach NASB, NIV, NKJV i NRSV.

O ile nie zaznaczono inaczej, cytaty z Pisma Świętego pochodzą z Biblii „The Holy Bible, Berean Standard Bible” (BSB), która została udostępniona w domenie publicznej: https://berean.bible