< Maswali ya Biblia kutoka Hosea

S: Katika Hos, muhtasari wa kitabu ni nini?

J: Hapa kuna muhtasari wa jumla wa Hosea 1-3:

1-3 Familia ya Hosea kama mfano wa mafumbo

-1-2:1 Uasherati wa Israeli

--1:3-9 Mungu atatawanya, bila huruma, wale ambao si watu Wake

--1:10-2:1 Mungu atakusanya, kwa huruma, wale ambao ni watu Wake

-2:2-13 Karipio na hukumu ya Mungu

-2:14-3:5 Mungu atamrudisha na kumhurumia

--2:14-2:23 Mungu anawarudisha Waisraeli

--3 Hosea anamnunua mkewe kutoka utumwani

Kwa sura za 4-14, watoa maoni hugawanya Hosea kwa njia mbili tofauti: karipio 1 na makaripio mengi.

Karipio 1: Hapa kuna muhtasari wa mfano:

4:1-6:3 Ukosefu wa uaminifu wa Israeli

6:4-10:15 Karipio na Hukumu ya Mungu

11-13 Huruma ya Mungu

14 Rudi kwa Mungu, aliye na huruma nyingi

Upungufu mkubwa wa mbinu hii ni kwamba kuna vifungu vya huruma ya Mungu katika 5:15-6:3, 11:8-11, na hukumu ya Mungu katika 11:12-13:16.

Makaripio 3: Hapa kuna muhtasari wa hili.

1-3 Familia ya Hosea kama Mfano wa Mafumbo

1:2-9 Mashtaka na Adhabu

1:10-2:1 BWANA Atawarudisha Watu Wake

2:2-13 Mashtaka na Adhabu

2:14-3:5 Ukombozi wa BWANA na Hosea

4-6:3 Shtaka la Kushindwa Kumkiri Mungu

4:1-5:14 Mashtaka na Hukumu

4 - Dhidi ya watu

5:1-5:14 - Dhidi ya Makuhani

5:15-6:3 Rudi na Mungu Atatuponya

6:4-11:11 Shtaka la Kuvunja Agano la Mungu

6:4-11:7 Mashtaka na Hukumu

11:8-11:11 Ukombozi wa Huruma ya Mungu

11:12-14:9 Shtaka la Kutokuwa na Uaminifu kwa BWANA

11:12-13:16 Mashtaka na Hukumu

14 Tubu na Mungu Atakupokea

S: Katika Hos, mada kuu ya kitabu ni nini?

J: Badala ya kuzingatia hekima ya Mungu kama Mithali na vitabu vingine, au hukumu ya Mungu, kama Obadia, Nahumu, na vitabu vingine, Hosea inazingatia hisia kali za Mungu. Mungu ana shauku kali, inayochukia dhambi, lakini inayowapenda waliopotea zaidi. Mungu alichukua matatizo makubwa, na akamfanya Hosea achukue matatizo makubwa, kuwaonyesha Waisraeli hali ya sasa ya uhusiano wao wa agano Naye.

S: Katika Hos, kuna mambo gani ya kipekee?

J: Hosea ndilo kitabu pekee kuhusu nabii wa kaskazini aliyesema na watu wa kaskazini. Hosea hutumia majina ya kipekee ya Mungu "Aliye Juu Zaidi" na "Mtakatifu", anarejea katika historia yao, na anataja ng'ombe wa dhahabu. Bila shaka, haingetegemewa kwamba manabii wa ufalme wa kusini wangetaja ng'ombe wa dhahabu kwa uwazi.

S: Katika Hos, kwa nini nambari za baadhi ya mistari zinatofautiana kwa moja?

J: Maandishi ya Kiebrania ya Masorete yana nambari za mistari kubwa kwa moja kuliko Septuaginta katika baadhi ya maeneo. Tofauti za nambari za mistari haziathiri maana, hata hivyo.

S: Katika Hos 1:1, kitabu cha Hosea kiliandikwa lini?

J: Kiliandikwa karibu 760 hadi 720 K.K. Mfalme Yeroboamu aliyetajwa katika Hosea anajulikana kwetu kama Yeroboamu II, ambaye anajadiliwa katika 2 Wafalme 14:23-29. Yeroboamu I, mfalme wa kwanza wa ufalme wa kaskazini uliogawanyika, alikuwa ametengeneza ng'ombe wa dhahabu huko Betheli na Dani ili watu waabudu huko badala ya kwenda Yerusalemu.

S: Katika Hos 1:1, kwa nini wafalme wanne wa Yuda walitajwa lakini mfalme mmoja tu wa Israeli?

J: Hosea hasemi. Hii ingeweza kuwa ni kuonyesha uhalali wa wafalme wa Yuda dhidi ya wafalme wa Israeli. Kwa maneno mengine, Hosea hakutaka kuwaheshimu wale waliochukua kiti cha enzi cha ufalme wa kaskazini kwa jina la mfalme.

S: Katika Hos 1:1-2, kwa nini Mungu alimwamuru Hosea kuoa mke wa aina hii, wakati Law 21:7,13-14 inasema makuhani hawapaswi kufanya hivyo?

J: Kwanza, Maandiko hayakusema Hosea alikuwa kuhani. Mungu alikuwa na kusudi maalum kumfanya Hosea kufanya hili. Mke wa Hosea angekuwa mfano wa kuishi wa ukosefu wa uaminifu wa Israeli kwa Mungu wao. Kwa maneno mengine, Mungu alikuwa akimpa Israeli onyesho hai.

S: Katika Hos 1:1-2, Gomeri alikuwa mwanamke wa aina hii kabla ya kuolewa na Hosea, au baadaye?

J: Kwanza kile ambacho si jibu, kisha jibu.

Si jibu: Dhana za awali za watu mbalimbali zimewashawishi kuamini kwamba hii ilikuwa ndoto tu, au kwamba Gomeri alikuwa mwenye haki kweli na hii ilikuwa mfumbo tu. Hata hivyo, Maandiko hayatoi ushahidi wowote kwa nyongeza hizi za kufikirika.

Jibu: Katika Hosea 1:2, Hosea aliamriwa kuoa mke mzinifu. Kwa upande mmoja hii ingeweza kuwa unabii wa kile angeanza kufanya baadaye. Kwa upande mwingine, angeweza kuwa mwanamke mchafu kabla ya ndoa.

S: Katika Hos 1:2-3, je, Mungu anamwambia Hosea kufanya uzinzi? (Mwislamu mmoja alithibitisha hili.)

J: Hapana, Mungu kamwe hakumwambia Hosea kufanya uzinzi, na Hosea hakufanya uzinzi. Badala yake, Hosea alimwoa mtu aliyekuwa kahaba, na baadaye alirudi kwa ukahaba.

S: Katika Hos 1:2, je, Wakristo wa kiume leo wanapaswa kumwoa kahaba kama mke?

J: Hapana, kwa sababu waamini wanapaswa kuoa waamini tu. Zaidi ya hayo, fikiria aina ya ushawishi wa kiroho ambao mke angemfanyia mumewe na watoto.

Hata hivyo, mtu mwenye imani anaweza kumwoa mtu aliyekuwa mchafu lakini aliyetubu na kuja kwa Kristo. Hata hivyo, katika kufanya hivyo, fahamu magonjwa mengi ya ngono ambayo mwenzi anaweza kuwa nayo. Baadhi ya magonjwa ya kujua yanajumuisha klamidia, kisonono, kaswende, vidonda vya sehemu za siri, herpes, virusi vya papiloma, na UKIMWI.

S: Katika Hos 1:4,6,9, kwa nini watoto wa Hosea walipewa majina ya ajabu kama hayo?

J: Ingawa baadhi ya watoto wa Afrika wangeweza kupewa majina ya ajabu na hasi, kama vile ugonjwa, kwa sababu ya imani zao za kidini, Hosea hakufanya hili kutokana na utamaduni au upendeleo wa kibinafsi.

Mungu alimwambia Hosea awape watoto wake majina haya ya ajabu kama ishara kwa Waisraeli. Mtu angeweza kufikiri Mungu alikuwa "dhalimu" kumlazimisha Hosea kufanya hili. Mungu si dhalimu, lakini Mungu hawatendei wote sawa katika maisha haya, na Mungu ana haki ya kuwa hivyo. Mungu alithamini watu wa Israeli zaidi ya maisha ya familia ya Hosea. Hosea hakupinga kutumiwa na Mungu kwa njia hii maalum, na Mungu atafanya kila kitu kuwa sawa na haki mwishowe.

S: Katika Hos 1:4, tunajua nini kuhusu Bonde la Yezreeli?

J: Yezreeli inarejelea bonde zuri sana, na mji kwenye ukingo wa bonde. Neno Yezreeli linamaanisha "kutawanywa au kupandwa na Mungu". Lakini inaweza kurejelea baraka iliyopandwa na Mungu, au laana iliyopandwa na Mungu.

Nabothi alikuwa mtu mwenye haki, na shamba lake la mizabibu lilikuwa Yezreeli katika 1 Wafalme 21. Malkia mwenye nguvu na mwovu Yezebeli, na mfalme dhaifu na mwovu Ahabu walikuwa wamemsingizia Nabothi mashtaka ya uwongo ili waweze kuchukua shamba zuri la mizabibu. Baadaye, Yehu alimuua Yoramu, mwana wa Ahabu, huko Yezreeli.

Leo kuna nyakati za majaribu, au "Mabonde ya Yezreeli" kwa watu binafsi (waamini na wasioamini) na kwa kanisa. Maeneo mapya ya huduma, kusudi, na baraka yanaweza kufunguliwa, au la, kulingana na matokeo ya jaribio.

S: Katika Hos 1:4, kwa nini Mungu angeiadhibu "nyumba ya Yehu kwa sababu ya kumwaga damu huko Yezreeli", wakati Yehu alimfuata Mungu?

J: Mungu alitumia nabii kumwambia Yehu kuwa mfalme wa Israeli, ambayo alifanya katika 2 Wafalme 9. Hata hivyo, Mungu hakumwambia amuue Ahazia (2 Mambo ya Nyakati 22:7-9), wala ndugu wa Ahazia (2 Wafalme 10:12-14). Mungu hakumwambia Yehu kutenda kwa udanganyifu, akijifanya anamtumikia Baali katika 2 Wafalme 10:18-19, na kisha kuwaua wote.

Yehu kwa bahati mbaya alikuwa wa kuchagua katika upinzani wake kwa ibada ya sanamu. Hakuacha ng'ombe wa dhahabu huko Betheli na Dani, kama 2 Wafalme 10:28-31 inavyoonyesha. Zaidi ya hayo, picha na maandishi kwenye obelisk nyeusi ya Ashuru (841 K.K.) yanaonyesha Yehu akimsujudia Shalmaneser III. Ingawa Yehu hakuwa thabiti katika kumfuata Mungu, alikuwa thabiti katika kutenda kwa maslahi yake mwenyewe.

Ni ya kuvutia kufikiria kwamba Mungu angalijua haya yote kabla ya kumchagua Yehu, lakini Yehu bado anaonekana alikuwa bora zaidi kuliko Yezebeli na Ahabu.

S: Katika Hos 1:8-9, umuhimu wa jina la mtoto wa tatu ni nini?

J: Majina matatu ya watoto yanamaanisha "Mungu atatawanya", "bila huruma", na "si watu wangu". Sehemu ya sababu ya jina la tatu ingeweza kuwa kwamba Hosea hakuwa na uhakika kwamba mtoto huyo alikuwa wake kweli au la.

S: Katika Hos 2:1-7, kwa nini Hosea alikuwa akimsihi mkewe hapa?

J: Jibu linaonekana wazi katika Hosea 3:1-3; Hosea alikuwa akimsihi mkewe asimwache na kurudi kwa ukahaba.

Hatujui sababu zote kwa nini alitaka kurudi kwa maisha hayo ya dhambi. Labda ilikuwa kwa starehe. Labda ilikuwa kwa sababu alifikiri Hosea hakuwa wa kuvutia kila siku. Labda alifikiri nabii hakupata pesa nyingi, kwa hivyo hakuweza kumudu kununua anasa alizotaka. Labda ilikuwa mchanganyiko wa mambo hayo yote. Lakini hatimaye, hakuwa na kuridhika mahali alipokuwa. Daima kuna maeneo mengine ambapo nyasi inaonekana ni ya kijani zaidi. Kama Erma Bombeck alisema, "Nyasi daima ni ya kijani zaidi juu ya tangi la maji taka."

S: Katika Hos 2:2,5-13, je, Gomeri hakustahili?

J: Kwa kweli Gomeri hakuwa asiyestahili. Badala yake, alistahili sana talaka na dharau ya Hosea. Alitupa heshima yake kama mke na kuibadilisha kwa aibu. Watu wengi wamekataa Mungu na si tu kwamba hawastahili, bali wanastahili hasira ya Mungu. Lakini kama vile Hosea alimkubali Gomeri alipokuja tena, Mungu anakubali waasi wanaotubu na kuja Kwake.

S: Katika Hos 2:3-5, uhusiano kati ya kiu, mazao, na wapenzi ni nini?

J: Baali alidhaniwa kuwa mungu wa radi, na mvua, na hivyo mazao mazuri, na hivyo wanyama na watu wenye rutuba. Mungu aliwapa mambo hayo, lakini wakamtazamia Baali. Mungu alichukizwa kwamba walimtolea Baali fedha na dhahabu walizopata kutokana na ustawi aliowapa Mungu. Kwa hivyo, Mungu angechukua mambo hayo mbali nao.

S: Katika Hos 2:13, "Sikukuu ya Baali" zilikuwa nini?

J: Haikuwa sherehe yoyote maalum. Badala yake Baalim ni wingi wa Baali, na hii inarejelea siku za sherehe za likizo ambapo Waisraeli waliabudu Baali wa kipagani wa dini za Wakanaani, Wafoinike, na Waugariti.

S: Katika Hos 2:15, umuhimu wa "bonde la Akori kama mlango wa tumaini" ni nini?

J: Akori lilikuwa bonde kati ya Yeriko na Ai ambapo Akani alipigwa kwa mawe hadi kufa katika Yosua 7:26. Mahali hapa pa hukumu ya dhambi pangekuwa mlango wa tumaini.

S: Katika Hos 2:16, kwa nini wanapaswa kumwita Mungu "Ishi" badala ya "Baali"?

J: Neno Ishi linamaanisha "mume wangu" na Baali linamaanisha "bwana wangu/mkubwa wangu". Baali, ambalo linamaanisha "bwana/mkubwa", lilikuwa jina la kawaida la sanamu za Wakanaani. (SWHULB inatafsiri maneno haya kama "Mume wangu" na "Baal wangu".)

S: Katika Hos 2:17, kwa nini Mungu alitaka wasikumbuke hata jina la sanamu?

J: Labda ili maarifa na maelezo ya ibada ya sanamu yasikumbukwe, na hivyo yasingeweza kuwa jaribu kwa vizazi vijavyo.

Kama dokezo dogo, Gideoni hakupewa jina la sanamu. Badala yake, lakabu yake mpya, Yerobaali, inamaanisha kwamba Baali na ashindane naye, na haikuwa ni kumheshimu Baali.

S: Katika Hos 2:17, je, Wakristo leo wanapaswa kuvipa vitu majina ya sanamu?

J: Hapana. Ingawa 1 Wakorintho 8:4 inaonyesha kwamba sanamu kwa kweli si kitu (bali ni uongo), hatupaswi kuvipa vitu majina ya sanamu, kwa sababu mbili.

Kwa sanamu ambazo bado watu wanaziabudu: ingeweza kuwa na mwelekeo wa kuhalalisha zoea baya la kidini.

Kwa sanamu zote: hatutaki kuonekana tunaichukulia ibada ya sanamu kwa wepesi.

Leo kama unahitaji kubuni jina jipya la bidhaa, je, ungetaka kuipa jina la sanamu ya kipagani? Natumaini sivyo.

S: Katika Hos 2:23, kwa nini Mungu aliwaonyesha huruma ilhali awali Hakuwaonyesha?

J: Mtu akiielewa chuki ya Mungu kwa dhambi, na akaona jinsi Waisraeli waovu walivyokuwa mbali na Mungu, angeweza (kwa akili lakini si kwa usahihi) kudhani kwamba Mungu asingewapa fursa nyingine kamwe. Hata hivyo, upendo wa Mungu kwao ulikuwa mkubwa sana kiasi kwamba haikuwa hivyo. Hata kama walikuwa wabaya kiasi gani, Mungu bado angewasamehe na kuwakubali tena, wakitubu na kuja Kwake.

S: Hos 3:4 ingetimizwa lini?

J: Kuna utimilifu mbili.

1. Wakati wa uhamisho, hapakuwa na hekalu, kwa hivyo hapakuwa na dhabihu. Waisraeli hawakuwa na mfalme wala mkuu, wala efodi ya kikuhani. Tangu wakati wa uhamisho, mabaki ya Kiyahudi hayakuathiriwa na ibada ya sanamu, kama ilivyokuwa kabla ya uhamisho.

2. Tangu uharibifu wa hekalu mwaka 70 B.K., Wayahudi vivyo hivyo hawakuwa na dhabihu. Hawakuwa pia na mfalme wala mkuu, wala efodi ya kikuhani. Hawafanyi kwa kawaida ibada ya kipagani ya sanamu.

S: Katika Hos 3:5, watamtafuta vipi "Daudi mfalme wao"?

J: Bila shaka, wote walijua kwamba Daudi alikufa karne nyingi kabla. Hosea anaweka karibu utii wao wa zamani kwa Daudi na utii wa baadaye kwa mbegu aliyoahidiwa ya Daudi, ambayo leo tunajua ni Kristo.

S: Katika Hos 3:5, je, si ajabu kwamba mtu wa kaskazini angemtaja Mfalme Daudi?

J: Si ajabu hata kidogo kwamba nabii huyu mcha Mungu angesema hivi. Ni kweli kwamba watu wa kaskazini kwa ujumla walikuwa katika uasi dhidi ya kusini, lakini nabii huyu wa kaskazini alimtii Mungu na alielewa ahadi ya Mungu kwa Mfalme Daudi wakati wa ufalme ulioungana.

S: Katika Hos 4:1-3, kwa nini "hakuna ujuzi wa Mungu katika nchi"?

J: Kuna mambo mawili hapa.

1. Hapakuwa na ukiri wa jumla wa Mungu miongoni mwa watu wa Mungu.

2. Kulikuwa na maarifa kidogo ya Mungu wa kweli, kwani wazazi na Walawi hawakuwafundisha watu kuhusu Mungu wa kweli. Kwa kweli, wakati wa Yeroboamu, makuhani na Walawi wengi waliondoka ufalme wa kaskazini na kukaa Yuda.

S: Katika Hos 4:2, "damu inakuja baada ya damu" inamaanisha nini?

J: NIV inatafsiri hii kama "umwagaji wa damu unafuata umwagaji wa damu". Wazo hapa ni kwamba kulikuwa na mauaji mengi sana, hata damu ilianguka juu ya damu iliyokauka ya waathirika waliokuwa wameuawa awali.

S: Katika Hos 4:6,14, kwa nini "watu wangu wanaharibiwa kwa sababu ya ukosefu wa maarifa", wakati Mungu anahukumu watu kulingana na wanachojua katika Rum 4:15, Rum 5:13, na 2 Pet 2:21?

J: Mistari hii katika Warumi na 2 Petro inaonyesha kwamba Mungu hamwajibishi mtu kwa kile kilichofanyika kwa ujinga usio na hatia. Watu hawawezi kujua kama hawakuwa na fursa ya kujifunza.

Hata hivyo, si ujinga wote usio na hatia. Watu wakati mwingine hawajifunzi kuhusu Mungu kwa sababu wanakataa kujifunza kutoka kwa kilichokuwa kinapatikana kwao. Kuna ujinga uliochaguliwa, na kuna ujinga wa kutojali.

S: Katika Hos 4:7, ina maana gani kwamba "Walibadilisha heshima zao kwa aibu"?

J: Warumi 1:21-32 inaonyesha jinsi watu wenye dhambi wanavyo "fanya ubadilishano" wa Mungu, ukweli Wake, na uadilifu Wake, kwa sanamu, uongo, na upotovu.

S: Katika Hos 4:8, inamaanisha nini kwamba baadhi "Wanajilisha dhambi ya watu wangu"?

J: Watu wanaweza kujilisha dhambi za wengine kwa njia angalau tatu.

Faida: Leo, kiasi kikubwa cha pesa kinatengenezwa kutoka viwanda vya tumbaku, pombe, na ponografia. Ili mtu yeyote asiwe na wasiwasi kuhusu hili, mwili wetu ni hekalu na kuvuta sigara ni dhambi; si mapenzi ya Mungu kwa mtu yeyote kudhuru mwili wao mwenyewe, kama 1 Wakorintho 3:16-17; 6:19-20 inavyoonyesha.

Uhalalisho: Wengine wanapotenda dhambi, watu wanaweza kujaribu kuhalalisha dhambi zao wenyewe, mbele ya macho yao wenyewe na ya wengine. Wanajisikia dhambi zao si kali sana, kwani angalau si wabaya kama wengine.

Furaha ya kuishi kupitia wengine: Baadhi hufurahia kusambaza uvumi na kusikia matendo ya wengine, na kwa kweli, riwaya nyingi za mapenzi zinazoweza kununuliwa zina dhambi hii iliyofungwa ndani yao.

S: Katika Hos 4:14, kwa nini Mungu hatawaadhibu wanawake waasherati hapa?

J: Mungu hangewaadhibu wanawake waasherati zaidi ya wanaume waliofanya uasherati nao. Hata hivyo, wote wataangamizwa (si kuadhibiwa tu) kulingana na sehemu ya mwisho ya mstari huu.

S: Katika Hos 4:16, ni nini kinachofanya baadhi ya watu kuwa wakaidi, na wakaidi zaidi kuliko wengine?

J: Kunaweza kuwa na sababu tatu zinazoingiliana kwa nini wameshikamana sana na kitu kibaya.

a) Wangejisikia vibaya sana kubadilisha imani zao; labda wangegundua kwamba kile walichofanya hadi sasa kilikuwa kosa lote.

b) Wanaamini kabisa uongo, na mpaka wagundue kwamba ni uongo, hawawezi kuona jinsi wazo jipya lingeweza kuwa kweli.

c) Wamekusudia, bila kujali ukweli, kuamini kitu kingine. Wakati mwingine ni uamuzi wa ndani tu, lakini wakati mwingine wanajua familia yao ingeweza kuondoka, au wanaweza kudhulumiwa au kuuawa ikiwa watabadilika. Kwa hivyo (kwa njia isiyo ya mantiki) wazo jipya lazima liwe la uongo. Mafarisayo hawangeweza kumwamini Yesu kwa sababu waliona kwamba wangeweza kupoteza sifa yao. Mtu yeyote aliyemwamini Yesu angeweza kufukuzwa kutoka sinagogi. Kwa hivyo hata wakati wa Yesu, ilikuwa vita ngumu kwa wengi kumwamini Yesu.

S: Katika Hos 4:18, uasherati wa Waisraeli unafanana vipi na kinywaji chenye ladha mbaya?

J: Kinywaji kawaida kina ladha nzuri, kinaburudisha, na ni chenye afya. Kinywaji chenye ladha mbaya au kilichooza ni kisichofurahisha, kinakuacha ukitamani kinywaji kizuri zaidi, na ni kisichofaa kiafya huku maumivu ya tumbo yakidumu muda mrefu baada ya kukinywa.

S: Katika Hos 5:6, kwa nini baadhi watamtafuta Bwana, "lakini hawatamuona"?

J: Yeremia 29:13 inaahidi kwamba wale wanaomtafuta Mungu watamkuta, lakini tu watakapomtafuta kwa moyo wao wote. Yesu alifundisha kwamba wote wanaotafuta kwa kweli kumtumikia Mungu watamkuta katika Mathayo 7:8. Hata hivyo, watu hawa walimtafuta Mungu kwa ajili ya ulinzi, lakini hawakumtafuta kwa dhati kumtumikia Mungu. Wana utendaji wa kidini wa unafiki, lakini hawana uaminifu wa kweli wa agano. Mistari inayozunguka, Hosea 5:4-5,7 inaorodhesha matatizo yao.

Hosea 5:4 - Matendo yao ambayo bado yalikuwa mioyoni mwao (yaani hawajatubu) hayawaruhusu kurudi kwa Mungu. Leo, baadhi ya watu hawatakuja kwa Mungu, kwa sababu wanajua wanapaswa kuacha kufanya kitu fulani.

Hosea 5:5 - Wana kiburi katika kutafuta Mungu. Mbali na kiburi kikubwa, wengi wengine watakuja kwa Mungu kwa masharti yao tu, si masharti ya Mungu.

Hosea 5:7 - Hawana uaminifu kwa Mungu. Ingawa wanaadhimisha sherehe za kidini za Biblia, watu wa Mungu walikuwa na ndoa kinyume na sheria ya Mungu na watoto ambao hawakumjua Mungu.

S: Katika Hos 5:13 na Hos 10:6, Mfalme Yareb ni nani?

J: Neno la Kiebrania melek Yareb lingeweza kuwa jina la mtu, au "Mfalme Mkuu", kulingana na alama za vokali katika maandishi ya Masorete (SWHULB inatafsiri "mfalme mkuu"). Inawezekana kwamba Yareb alikuwa lakabu ya Waisraeli kwa mmoja wa wafalme wa Ashuru. Yareb inahusiana na neno la Kiebrania la kushindana/kupigana. Kwa hivyo, ingeweza kuwa "mfalme wa kupigana" au "mfalme wa vita".

S: Katika Hos 6:1, ni nini kinachofanya toba kuwa ya juu juu na ya muda dhidi ya ya kweli na ya kudumu?

J: Hata mhalifu mkali zaidi gerezani anajuta - anajuta kwa kukamatwa, bila shaka. Ingawa aina zote za toba zinaweza kuhuzunika kwa matokeo ya zamani na kuogopa ya baadaye, toba ya juu juu inaacha hapo.

Toba ya kweli ni hisia ya kweli ya "Laiti ningeweza kurudisha nyuma wakati na nisifanye hivyo". Ni kulipa fidia inapowezekana, kwa mfano, ukiiba kitu na kisha kutubu, unakirejesha, labda kidogo zaidi. Ni nadhiri, kwako mwenyewe, kwamba hutaki kufanya hivyo tena. Inajumuisha kutaka si marekebisho ya matendo tu, bali kutaka kubadilishwa ili usiwe mtu wa aina hiyo tena. Hatimaye, ni kujisamehe mwenyewe, kuacha dhambi hiyo nyuma milele, na kuendelea.

Katika historia ya kanisa, kati ya mabaraza ya Nikea na Efeso, kulikuwa na mtu aliyekuwa mchafu awali ambaye alikuwa amekuwa Mkristo. Alimwona kahaba aliyekuwa akimtumia awali na akampuuza. Kahaba huyo alimfuata, akamwita kwa jina lake, na akasema, "Bado mimi ni yule yule." Alijibu, "Ndiyo, lakini mimi si yule yule."

Kumbuka neema ya Bwana.

S: Katika Hos 6:1, unawashawishi vipi wengine kurudi kwa Mungu?

J: Ingawa ni Mungu peke yake anayeweza kuwavuta Kwake, na wao, si wewe, lazima waamue kumfuata Mungu, kuna ushauri unaoweza kutoa kuwahimiza kurudi kwa Mungu. Njia moja (lakini si njia pekee) ya kupanga unachoweza kusema ni kwa wakati uliopita, uliopo, na ujao.

Wakati uliopita: Wasaidie kukumbuka jinsi mambo yalivyokuwa kabla hawajaingia katika njia hiyo ya dhambi. Kutokuwepo kwa hatia, huzuni, na msongo wa mawazo. Kumbuka jinsi ulivyojisikia kuhusu nafsi yako.

Wakati uliopo: Wakati fulani unaweza kuuliza jinsi mambo yanavyowaendea. Wanafikiria Mungu anaona nini anapoona matendo yao? Kwa kuwa Mungu, malaika, mashetani, na labda watu mbinguni wanaweza kuona (hadharani) unachofanya, je, una uhakika unataka kufanya mambo hayo?

Wakati ujao: Mwishowe, utasimama vipi mbele ya Mungu na kueleza matendo yako, na kwa nini ulifanya hivyo? Je, utajisikia aibu mbele ya Yesu?

S: Katika Hos 6:2, umuhimu wa siku mbili na tatu ni nini?

J: Kuna maoni mawili, na yote yanaweza kuwa ya kweli.

Ghadhabu fupi na ufufuo hivi karibuni: Walidhani hasira ya Mungu ingekuwa kwa kipindi kifupi tu.

Mfano wa kusulubiwa na kufufuka kwa Yesu: Ingeweza pia kuwa ni kuweka akilini mwao dhana ambayo vizazi vya baadaye vingepitia.

S: Katika Hos 6:3, kwa nini ni muhimu kumkiri Bwana?

J: Kwanza tuone kwa nini ingeweza kuwa muhimu kwao, kisha kwa nini baadhi ya waamini husita kukiri Bwana, na hatimaye sababu nyingine kwa nini ni muhimu.

Kwa Waisraeli waasi, ilikuwa muhimu kuvunja ushikamano wao na ibada ya Baali. Wanaakiolojia wanaochimba maeneo ya kipindi cha ufalme uliogawanyika hawakupata mabaki mengi ya kale zinazoonyesha ibada ya Mungu wa kweli; badala yake walipata vitu vingi vinavyoonyesha ibada ya kipagani. Kwa kweli, hali wakati mmoja ilikuwa mbaya sana, kiasi kwamba Eliya alifikiri alikuwa peke yake aliyebaki kumwabudu Mungu katika 1 Wafalme 19:14. Alikosea hata hivyo; Mungu alimjulisha kwamba kulikuwa na 7,000 ambao hawakupiga magoti kwa Baali katika 1 Wafalme 19:18. Hata hivyo, 7,000 bado si wengi sana kulinganishwa na idadi ya watu katika Israeli ya moja hadi moja na nusu ya milioni.

Sababu ya pili ni kwamba Waisraeli wangeweza kufikiri walikuwa waasi sana kiasi kwamba Mungu asingewakubali tena. Kumkiri Yeye kulileta tumaini kwamba angekuwa pamoja nao, kama Hosea 6:3b inavyopendekeza.

Baadhi ya waamini husita kukiri Mungu kwa sababu hawataki kupewa lebo ya Mkristo. Lebo inaweza kusababisha mateso wazi, kama vile kupoteza fursa ya kazi, au kupoteza marafiki inayowezekana. Lakini kuwa Mkristo kunahitaji ujasiri kwa njia nyingi. Pia kunahitaji upendo, hata wakati inauma. Lazima uamue kama unapenda urafiki zaidi kuliko mtu, au unampenda mtu zaidi, kiasi cha kumwambia kuhusu Kristo.

Sababu ya pili ni kwamba Wakristo wengine wenye mwili wanaweza kutaka "kusimama katikati". Wanaweza kutaka kuchukuliwa kama watu wanaofanya karamu, wenye maadili huru ikiwa fursa ya dhambi itajitokeza, lakini bado wanataka kuonekana vizuri mbele ya wengine, kwa hivyo hawataki kujifunga. Lakini lazima waamue kama kweli wanataka kuishi maisha ya kumheshimu Mungu au la. Kuna Wakristo wengi wa bandia ambao hawafanyi hivyo, na wanajidanganya wenyewe kufikiri watakwenda mbinguni.

Waamini wengine wana sababu tofauti kabisa. Wakati mwingine waamini hawataki kujulikana kama Wakristo kwa sababu wanajua hawako karibu na ukamilifu kwa njia nyingi, na hawataki kudhalilisha jina la Kristo, au kuchukuliwa kama mnafiki. Kwa hivyo, wanataka kudumisha imani yao kwa utulivu "mpaka waboreke". Kwa upande mmoja, hakuna hata mmoja wetu atakayekuwa mkamilifu, na kwa upande mwingine, kujua kwamba wengine wanaokutazama wanajua wewe ni Mkristo kunaweza kuwa motisha ya ziada ya kudumu kuishi maisha ya kimaadili.

Ni muhimu kumkiri Kristo kwa sababu tunapaswa kuwa chumvi na nuru kwa ulimwengu katika Mathayo 5:13-16, ili wengine waone matendo yetu mema na kumtukuza Baba yetu aliye mbinguni. Tunapaswa kung'aa kama mianga katika ulimwengu, tukilishika neno la uzima, katika Wafilipi 2:14-16. Hatimaye, 2 Timotheo 2:12 inasema kwamba tukistahimili, tutatawala pamoja naye; tukimkana, yeye pia atatukana. Ona pia Mathayo 10:32-33.

S: Katika Hos 6:4, uaminifu wao ulikuwa "kama wingu la asubuhi, kama umande unaoondoka mapema" vipi?

J: Usemi huu wa kishairi ulikuwa mwafaka sana. Ingawa ukungu unaweza kuwa mzito asubuhi, haudumu muda mrefu chini ya joto la jua.

S: Katika Hos 6:5, Mungu "amewavunja vipande vipande kwa vinywa vya manabii" vipi?

J: Maneno ya Mungu yaliyosemwa kupitia wao yaliwashtaki Waisraeli. Mungu alitaka Waisraeli wajue kwa nini wangeadhibiwa kabla hajawaadhibu, na manabii waliwaambia.

S: Katika Hos 6:6, je, Hosea alikuwa dhidi ya dhabihu za Mose?

J: Hapana. Dhabihu zote duniani hazisaidii kama moyo wa mtu hauko tayari kumtumikia Mungu. Utii na heshima kwa Mungu ni wa msingi, na sadaka za kuteketezwa zilikusudiwa kuwa ishara za nje za pili za ukiri wa ndani wa Mungu.

S: Katika Hos 7:6, kwa nini inasema "waokaji wao"?

J: Maandishi ya Kiebrania ya Masorete inasema "mwokaji wao" huku Septuaginta inasema "Efraimu". "Waokaji wao" inafanya maana zaidi kwani moto wa mwokaji ulikuwa moto mkali sana kiasi kwamba angeweza kulala usiku wote bila kulisha moto, na asiogope utazimika.

S: Katika Hos 7:7, dhambi ya kumeza majaji na wafalme wao wote ilikuwa nini?

J: Kuna vipengele viwili vya hili.

Wafalme maalum: Ufalme wa kaskazini uliashiriwa na mauaji na mapinduzi. Ona swali linalofuata kwa baadhi ya wafalme waliouawa.

Mtazamo wa jumla wa mamlaka: Mauaji mengi ya wafalme yalikuwa dalili ya ukosefu wao wa jumla wa heshima kwa mamlaka. Watu wanaokosa heshima kwa mamlaka ya nje mara nyingi wana ukosefu wa heshima kwa dhamiri yao na mamlaka ya kimaadili pia.

S: Katika Hos 7:8, maana ya mfano wa mkate ni nini?

J: Walikuwa "wa pande mbili". Licha ya ukweli kwamba kwa wastani ni sawa, mkate ulioungua upande mmoja na mbichi upande mwingine una thamani ya kutupwa tu. Watu walichanganyika na waabudu sanamu. Kama H.A. Ironside alisema, ukiweka kanari kwenye ngome na mashomoro kuwafundisha kuimba, mashomoro yataendelea kupiga kelele zao, na kuizamisha sauti ya kanari.

S: Katika Hos 7:16, ni nini kibaya sana kuhusu "upinde usiotumainika"?

J: Pinde zilikuwa silaha mojawapo kuu za wakati huo. Askari wasio na pinde au silaha hawataenda kupigana. Lakini kama wana pinde wanazofikiri wanaweza kuziamini, wanatoka kupigana, na pinde hazifanyi kazi, hiyo ni mbaya zaidi, zaidi sana kuliko kutokuwa na upinde kabisa.

S: Katika Hos 8:2, watu wanasema vipi kwamba wamjua Mungu, wakati hawamjui?

J: Walidai kumwamini Mungu lakini ilikuwa ni kujifanya tu. Hawangeweza kusema kuhusu uaminifu kwa Mungu, kama pia walikuwa wakihudumia sanamu. Katika Hosea 8:5 Kiebrania ina "Bwana amekataa ng'ombe wako", lakini Septuaginta ina "Tupa ng'ombe wako". Maana nyingine ni, "ng'ombe wako unanuka". Bila shaka, wakikataa ng'ombe wao, wangelazimishwa kukataa urithi wao wa kidini unaorudi nyuma hadi kwa Yeroboamu I katika 1 Wafalme 12:28.

S: Katika Hos 8:4, ni nini kilichokuwa kibaya kuhusu kuweka wafalme, "lakini sio kwa shauri langu"?

J: Mambo mawili ya kuzingatia katika jibu.

1. Mgawanyiko wa asili wa falme za kaskazini na kusini (kwa kusita) ulikubaliwa na Mungu katika 1 Wafalme 11:11-13, 11:29-39, 12:22-24.

2. Mfululizo wa wafalme katika ufalme wa kaskazini uliashiriwa na umwagaji wa damu.

a. Baasha alikuwa mfalme kwa kumuua Nadabu na familia nzima ya Yeroboamu (1 Wafalme 15:27-29).

b. Zimri alikuwa mfalme kwa kumuua Ela (1 Wafalme 16:9-10).

c. Zimri alijichomea moto kabla ya Omri kumwua (1 Wafalme 16:16-18).

d. Wafuasi wa Omri walimuua Tibni ili Omri awe mfalme (1 Wafalme 16:21-22).

e. Yehu aliwaua Yoramu na Yezebeli (2 Wafalme 9:22-24,30-33). Hata hivyo, Mungu aliidhinisha uasi huu.

f. Katika Yuda, Athalia aliua familia yote ya kifalme isipokuwa Yoashi (2 Wafalme 11:1-2).

g. Katika Israeli, Shalumu alimuua Mfalme Zekaria (2 Wafalme 15:10).

h. Menahemu alimuua Shalumu (2 Wafalme 15:13-14).

i. Peka alimuua Pekahia (2 Wafalme 15:23,25).

S: Katika Hos 8:7, watu "hupanda upepo na kuvuna kimbunga" vipi?

J: Unapanda dhambi, unaweza kuvuna matokeo. Bila shaka, matokeo yanaweza kujumuisha kutenda dhambi zaidi. Kwa wakati, matokeo yanaweza kukua na kuwa makubwa zaidi ya dhambi ya asili. Zaidi ya hayo, upepo mkali ukipita juu ya shamba la nafaka iliyokomaa, unaweza kupuliza mbali mazao mazuri yaliyo juu, ukiacha kila kitu kingine, ambacho sasa hakina thamani.

S: Katika Hos 8:8, chombo cha udongo ambacho hakina furaha ni nini?

J: Baadhi ya vyungu ni vya kisanaa, na baadhi ya vyungu hushikilia manemane au viungo vya thamani. Hata hivyo, baadhi ya vyungu vilitumiwa kama vyoo, matumizi duni. Hata hivyo, hapa labda inamaanisha kwamba baadhi ya vyungu vilitengenezwa na kasoro, au vibaya sana kiasi kwamba havikuweza kutumiwa kwa chochote kabisa. Baadhi ya watu, kwa kwenda njia yao wenyewe, wamefika mahali ambapo hawafai kwa chochote.

S: Katika Hos 8:13 na Hos 9:3, kwa nini wangerudi Misri?

J: Mungu hasemi anataka warudi Misri. Badala yake, Mungu anatabiri kwamba watakuwa wakaidi sana kiasi kwamba wataondoka nchini na kwenda Misri. Unaweza kusoma maelezo ya kusikitisha katika Yeremia 41:16 - 44:30. Ingawa hawakuwahi kuwa mateka wa kimwili Misri tena, bado walikuwa "wanarejea Misri mioyoni mwao" kwa msaada na ibada ya sanamu. Mungu anaweza kuwakomboa watu kutoka utumwani, lakini wanaweza kuchagua kugeuka tena na kurudi kwa utumwa.

S: Katika Hos 9:7-17, je, viongozi wa kidini waliotajwa hapa walikuwa wabaya?

J: Hapana. Hawa walikuwa manabii wa kweli ambao walitendewa kwa uadui na watu. Viongozi hawa wa kidini walikuwa wakiwafundisha vizuri, lakini watu waliwachukulia kama wapumbavu.

S: Katika Hos 10:1, mzabibu tupu huletaje matunda kwa ajili yake mwenyewe?

J: Hii ni tofauti kali na Zaburi 80, ambapo Mungu alikuwa amepanda Israeli kama mzabibu wenye tunda. Yeremia 2:21 na Ezekieli 19:10-14 zinaonyesha kwamba hili lingebadilika. Mzabibu tupu hujilisha wenyewe, lakini hautoi zabibu za kuwalisha wengine wala mbegu za kuotesha mzabibu mwingine. Vivyo hivyo, baadhi ya watu hupanga maisha yao ili kuwafaidia wenyewe bila faida kwa wengine au utukufu kwa Mungu. Katika miaka mitano iliyopita, umejaribu vipi kutoa uhai na lishe kwa wengine?

S: Katika Hos 10:3, kwa nini Waisraeli watasema katika siku zijazo, "Hatuna mfalme, kwa maana hatukumcha Bwana"?

J: Waisraeli walimwomba Samweli amwombie Mungu mfalme katika 1 Samweli 8. Mungu hakuridhika na hili, lakini kwa kusita aliwapa mfalme. Walihusisha kuwa na mfalme wao mwenyewe na uhuru. Wakati wa Hosea Waisraeli walikuwa na mfalme. Hata hivyo, tangu Wababeli walipochukua udhibiti wa Yuda, Wayahudi hawangekuwa tena na mfalme mpaka wakati wa Wamakabayo. Baada ya kipindi hicho kifupi, hawangekuwa tena na mfalme mwingine, mpaka Kristo aje tena na kutawala juu ya wote. Tusiridhike kupita kiasi hata tukashindwa kumtafuta Bwana (ona Mithali 30:8-9). Kwa maneno mengine, weka jicho lako kwenye thawabu na usifanye maafikiano.

S: Katika Hos 10:14, Shalmani ni nani, na mji wa Beth Arbeli ni upi?

J: Shalmani anaweza kuwa Shalmaneser V wa Ashuru (727 K.K.), lakini kwa uwezekano zaidi inarejelea mfalme wa Moabu, ambaye alikuwa na jina Salamanu. Salamanu aliishi wakati mmoja na Hosea na alitajwa katika orodha ya kodi ya Tiglat-Pileseri III.

Beth Arbeli (Nyumba ya Arbeli) inaweza kuwa mji wa Arbela huko Yordani, maili 18 (kilometa 29) kusini mashariki mwa Bahari ya Galilaya kulingana na Eusebio. Au, inaweza kuwa Arbeli ya kisasa, maili 2 (kilometa 3.2) magharibi mwa Bahari ya Galilaya (1 Wamakabayo 9:2).

S: Katika Hos 11:1, Mungu alimwita mwanawe kutoka Misri vipi?

J: Yakobo, aliyepewa jina jipya Israeli, alishuka Misri na akafa huko. Ingawa mifupa yake iliondolewa Misri (Mwanzo 47:29-30; 49:29-50:14), hiyo si mada kuu hapa. Katika miaka 430, Israeli ilibadilika kutoka kuwa mtu mmoja mwenye wana kumi na wawili hadi kuwa taifa kubwa la watu zaidi ya milioni. Kama katika maeneo mengine, Hosea anaweka karibu maisha ya mtu Israeli na maisha ya taifa la Israeli. Kwa mfano wa pili wa ulinganifu, mke na watoto wa Hosea walipaswa kuwa ishara za uhusiano wa Israeli na Mungu. Hili pia lilikuwa aina ya Yesu, ambaye unabii huu unatumika katika Mathayo 2:15.

S: Katika Hos 11:1-2, Mungu anafanana vipi na mzazi ambaye watoto wake hawataki kuhusiana naye?

J: Mungu alileta Waisraeli kutoka Misri kwa miujiza ya nguvu. Lakini, baadaye walisahau Mungu alichofanya na kufuata miungu mingine. Kama mtu yeyote ana mtoto anayemwacha mzazi wake, Mungu anajua maumivu yako. Mungu alikuwa na jambo kama hilo kutokea Kwake, na Anaelewa moyo uliovunjika.

S: Katika Hos 11:4, Mungu anatuongoza vipi "kwa kamba za ubinadamu, na mafungo ya upendo"?

J: Picha ni ya mmiliki wa ng'ombe akiinua nira kutoka kwenye taya zake ili aweze kula kwa urahisi zaidi. Kamba zinaweza kufunga mbali matatizo na kuhifadhi vitu vizuri karibu nasi.

S: Katika Hos 11:8, umuhimu wa Adma na Seboimu ni nini?

J: Baada ya kutabiri uharibifu mkubwa wa Efraimu (Ufalme wa Kaskazini), Mungu anafuatisha maneno haya. Adma na Seboimu vilikuwa vijiji viwili visivyo na umuhimu vilivyoharibiwa pamoja na Sodoma na Gomora. Badala ya kutokuwa na umuhimu na kuharibiwa milele, Mungu anasema Anawapenda na atawalinda wale wanaorejea Kwake.

S: Katika Hos 12:1, mfano wa upepo wa mashariki unamaanisha nini?

J: Sirocco ulikuwa upepo mkavu, wa moto kutoka mashariki. Kufuatia upepo ni bure. Lakini si tu haukuwa na thamani kwa kuleta mvua, ulipeperusha mbegu kutoka mazao na kufanya vitu vingine kuwa bila thamani pia. Mungu atamhukumu Yakobo kulingana na njia zake, yaani, njia za Yakobo, katika Hosea 12:2. Kama Waisraeli walifanya ibada yao kuwa ya bure, vitu vya bure vitawarejea kuwaandama.

S: Katika Hos 12:3, Yakobo "akamshika ndugu yake kisigino" vipi?

J: Mtu Yakobo, aliyepewa jina jipya Israeli, alifanya hivyo katika Mwanzo 25:26. Taifa la Israeli lilimtoka Yakobo. Hapa kama kwingineko katika Hosea, Mungu anaweka karibu maisha ya mtu binafsi na maisha ya taifa.

S: Katika Hos 12:7, neno la Kiebrania linamaanisha "mfanyabiashara" au "Mkanaani"?

J: Neno la Kiebrania hapa ni Kena'an. Linamaanisha "Mkanaani" kwa maana ya msingi, lakini lilitumika pia kama neno la kudhalilisha kwa mfanyabiashara asiye mwaminifu. Septuaginta ilitafsiri hili kama "Chanaan" (Kanaani), wakati SWHULB inatafsiri kwa maana iliyokusudiwa: "Wafanyabiashara".

Hata hivyo, muktadha wa Hosea 12 waziwazi unazungumza kuhusu wafanyabiashara, si Wakanaani. Hii inaonyesha baadhi ya changamoto za tafsiri. Neno la msingi lina maana moja iliyo wazi, na kwa kawaida linatumika na maana ya pili, na hapa muktadha ni dhahiri maana ya pili.

S: Katika Hos 12:11, ni nini kibaya kuhusu kutoa dhabihu ng'ombe huko Gilgali?

J: Hii ilikuwa zoea la kidini zito ambalo lilikuwa kinyume kabisa na Mungu. Dhabihu zilipaswa kufanywa Yerusalemu tu, si katika mji wa ufalme wa kaskazini. Kuna mazoea ya kidini ambayo yamemchukiza Mungu. Kwa maneno mengine, ni bora kutofanya kitu chochote kuliko kufanya mazoea hayo. Vivyo hivyo, kuna hali ya kiroho yenye sumu, ambapo kutokuwa na hali yoyote ya kiroho ni bora kuliko hali ya kiroho inayoelekea vitu ambavyo si vya Mungu.

S: Katika Hos 12:12, inamaanisha nini kwamba "Israeli alifanya kazi ili kupata mke"?

J: Baba mkuu Yakobo, aliyepewa jina jipya Israeli, alimtumikia Labani miaka saba kila mmoja kwa wake zake Lea na Raheli. Katika Hosea, pamoja na sehemu nyingine za Biblia, historia ya watu na historia ya mtu binafsi mara nyingi huwekwa karibu pamoja.

S: Katika Hos 13:1-2, kuna mifano gani ya jinsi taifa, watu, au shirika lililokuwa na nguvu huanguka na kutoweka?

J: Ninawi lilikuwa mojawapo ya miji ya mapema kabisa Mashariki ya Kati. Lakini baada ya kuanguka kwa Milki ya Ashuru, Ninawi na Ashuru yote walianguka, kamwe hawakuinuka tena. Babiloni ilichukua nafasi yake katika nguvu, lakini haikuwahi kuwa huru tena baada ya Waajemi kuichukua. Katika nyakati za baadaye familia ya Colonna ya Italia ilizalisha mapapa na kuwachagua mapapa. Hata hivyo, Papa Boniface VIII mnamo 1298 alituma jeshi lake kumaliza kabisa mji wa Italia wa Palestrina, ambapo familia ya Colonna iliishi, baada ya Papa kuhakikishia mji angeuacha ukisalimika kama ungejisalimisha. Tunaweza kutazama Milki ya Kimongolia na kusema kwamba kadiri walivyo wakubwa, ndivyo wanavyoanguka kwa kishindo zaidi.

S: Katika Hos 13:2, "kumbusu ndama" kunamaanisha nini?

J: Ingawa ndama walitumiwa katika ibada ya Baali, hiyo si mada kuu hapa. Hosea aliandika wakati wa Yeroboamu II, na alikuwa Yeroboamu I ndiye aliyeanzisha kwanza ibada ya ng'ombe wa dhahabu huko Betheli na Dani. Hii ni muhimu, kwa sababu ingawa watu walifanya ibada ya sanamu kabla ya Yeroboamu, Yeroboamu I aliifanya ibada hii kuwa ya kimfumo. Alifanya hivi ili watu wanaoishi katika ufalme wa kaskazini wasiende tena Yerusalemu. Unaweza kusoma kuhusu hili katika 1 Wafalme 12:25-33.

S: Katika Hos 13:11, Mungu aliwapa mfalme kwa hasira vipi na kwa nini? Hii ina matumizi gani kwetu?

J: Katika 1 Samweli 8:6-20; 12:20-21 watu waliomba mfalme, na Mungu kupitia Samweli aliwaambia kwamba hawangetaka kweli mfalme, ambaye atachukua bora zaidi ya mashamba na kufanya baadhi ya wana na mabinti wao kuwa watumishi. Lakini walisisitiza kuwa kama mataifa mengine yanayowazunguka, kwa hivyo Mungu kwa kusita aliwapa mfalme. Wakati mwingine tunaweza kuomba kitu, na Mungu anasema hapana na kufunga mlango. Lakini bado tunaweza kusisitiza, na kujaribu kufungua kwa nguvu mlango ambao Mungu amefunga, na Mungu anaweza tu kugeuka, kutazama mtazamo wetu na kutupa tunachoomba, kwa huzuni yetu ya baadaye.

S: Katika Hos 13:14, je, hii ni dalili iliyo wazi ya imani katika maisha ya baada ya kifo?

J: Ndiyo. Kulingana na msomi wa Kiebrania Walter Kaiser katika Hard Sayings of the Bible uk.325, "Sehemu ya kwanza ya mstari huu haina dalili ya uulizaji, na kwa hivyo naielewa kama moja ya ahadi nzuri zaidi za injili katika Agano la Kale." Neno lile lile la Kiebrania linatafsiriwa kama "wapi" katika Hosea 13:10. Katika ukurasa wa 326 anasema, "Mungu anaweza na atawakomboa kutoka nguvu ya kaburi. Anaweza kuwaokoa hata baada ya kifo kufanya baya zaidi kwao." Paulo pia ananukuu Hosea 13:14 katika 1 Wakorintho 15:55.

S: Katika Hos 14:1-2, je, taifa, watu au shirika lililokuwa na nguvu ambalo liko karibu kuanguka, linaweza kurudi na kufufuka, na kama ndiyo, vipi?

J: Ndiyo, kisiasa hii ilikuwa wakati watu walimrudia Mungu katika kitabu cha Waamuzi. Mfano mkubwa zaidi hata ulikuwa wakati Ufalme wa Yuda uliangushwa na Wababeli, baada ya miaka 70 walirudi, na ibada ya sanamu haikuwa tena tatizo kwa mabaki waliobaki. Katika historia ya baadaye, mara nyingi Milki ya Byzantine ilikuwa karibu kusambaratika kutokana na migogoro ya ndani, lakini ilifufuka.

S: Katika Hos 14:3, maana ya "Ashuru haitatuokoa; hatutapanda farasi kwenda vitani" ni nini?

J: Kama Hosea anavyofanya kwingineko, kuna mawazo mawili hapa, na mchanganyiko unakusudiwa.

Kwa ujumla, Waashuru walikuwa nguvu inayoongezeka kutoka karibu karne moja kabla ya wakati huu. Walikuwa na farasi wengi, lakini hata nguvu ya kijeshi ya Ashuru haingeokoa Israeli. Kwa kweli, Ashuru ndiye angekuwa adui atakayekuja na kuharibu kabisa ufalme wa kaskazini wa Israeli.

Hasa, Waashuru walipokuja Yerusalemu, walitoa ofa hii katika 2 Wafalme 18:23-24: "Basi kwa hiyo, nataka kukufanyia ahadi nzuri kutoka kwa bwana wangu mfalme wa Ashuru. Nitakupatia farasi elfu mbili, kama unaweza kuwatafuta kuwaendesha kwa ajili yao. Wanawezaje kumpinga hata nahodha mmoja wa watumishi walio wadogo?…" (SWHULB).

S: Katika Hos 14:9, kwa muhtasari "njia za Bwana" ambazo werevu wanaelewa ni nini?

J: Mambo machache ni kwamba njia za Mungu ni sahihi. Mungu ni mkali na pia ni mpole sana. Mungu anawaangalia wote, kwa njia moja au nyingine.

S: Katika Hos, ni zipi baadhi ya hati za mapema zaidi ambazo bado zipo leo?

J: Maandishi ya Bahari ya Chumvi: (karibu 1 K.K.) Kuna nakala 3 za Hosea miongoni mwa Maandishi ya Bahari ya Chumvi, zilizopewa lebo 4Q78, 4Q79, 4Q82. Pia kuna maoni mawili ya Hosea, yaliyoitwa 4Q166 (=4QpHosa) na 4Q167 (= 4QpHosb). (The Dead Sea Scrolls Translated uk.485)

4Q78 (=4QXIIc) ina Hosea 2:13-15; 3:2-4; 4:1-19; 5:1; 7:12-13; 13:3-10,15; 14:1-6

4Q79 (=4QXIId) ina Hosea 1:6-9; 2:1-5.

4Q82 (=4QXIIg) ina Hosea 2:1-5, 14-19, 22-25; 3:1-5; 4:1,10-11,13-14; 6:3-4,8-11; 7:1,13-16; 8:1; 9:1-4,9-17; 10:1-14; 11:2-11; 12:1-15; 13:1,6-8?,11-13; 14:9-10

4Q166 imehifadhi maoni ya Hosea 2:8-9,10-14

4Q167 imehifadhi maoni ya Hosea 5:13-15; 6:4,7,9-10; 8:6-7,13-14.

Kwa ujumla, Maandishi ya Bahari ya Chumvi yanahifadhi mistari ifuatayo ya Hosea: 1:6-9; 2:1-5,13-19,22-25; 3:1-5; 4:1-19; 5:1; 6:3-4,8-11; 7:1,12-16; 8:1; 9:1-4, 9-17; 10:1-14; 11:2-11; 12:1-15; 13:1,3-13,15; 14:1-6,9-10.

Nahal Hever ni pango karibu na Engedi, lenye kipande cha manabii wadogo kwa Kigiriki (8 Hev XIIgr). Iliandikwa kati ya 50 K.K. na 50 B.K. Ilifichwa wakati wa uasi wa Bar Kokhba dhidi ya Roma. Ni marekebisho ya Septuaginta, iliyofanywa Yudea, na karibu sawa kabisa na maandishi ya Masorete.

Hati za Biblia za Kikristo, kutoka karibu 350 B.K., zina Agano la Kale, ikijumuisha Hosea. Mbili ya hizi ni Vaticanus (325-350 B.K.) na Alexandrinus (karibu 450 B.K.), ambapo vitabu vya manabii kumi na wawili wadogo viliwekwa kabla ya Isaya. Hosea iko kamili katika Vaticanus na Alexandrinus.

Hosea, Amosi, na Mika hawakuwepo katika Sinaiticus (340-350 B.K.).

S: Ni waandishi gani wa mapema waliorejea Hosea?

J: Waandishi wa kabla ya Nikea waliorejea au kuashiria mistari katika Hosea ni:

Mwandishi wa Kiyahudi Filo wa Aleksandria (15/20 K.K.-50 B.K.) anarejea Hosea 14:9, akitaja kwamba mmoja wa manabii alisema hivyo.

Justin Martyr (karibu 138-165 B.K.) anataja Hosea kama mmoja wa manabii kumi na wawili katika Mazungumzo na Trifon sura ya 19 uk.204. Pia ananukuu kutoka Hosea 10:6 katika Mazungumzo na Trifon sura ya 103 uk.251.

Melito wa Sardis (170-177/180 B.K.) (kwa kudokeza) anataja "Agano la Kale" na kuyaorodhesha vitabu. Hataorodheshi manabii kumi na wawili wadogo kila mmoja, bali anawaita Kumi na Wawili. Kipande cha 4 kutoka Kitabu cha Dondoo juz. 8 uk.759

Theofilusi wa Antiokia (168-181/188 B.K.)

Irenayo wa Lyoni (182-188 B.K.)

Klementi wa Aleksandria (193-217/220 B.K.)

Tertuliani (198-220 B.K.)

Hipolito (222-235/6 B.K.)

Origeni (225-254 B.K.)

Novatiani (250/254-256/7 B.K.)

Sipiriani wa Karthago (248-258 B.K.) ananukuu kutoka "Hosea" katika Tasnifu 12 kitabu cha tatu 47.

Laktansio (karibu 303-karibu 325 B.K.)

Baada ya Nikea (325 B.K.):

Athanasius wa Aleksandria (367 B.K.) (kwa kudokeza, kwa sababu anataja manabii kumi na wawili) "Kuna basi, katika Agano la Kale, vitabu ishirini na viwili kwa idadi; ... kisha Manabii, kumi na wawili wakihesabiwa kama kitabu kimoja...." Barua ya Pasaka ya Athanasius 39 sura ya 4 uk.552.

Hieronimo (373-420 B.K.) anajadili vitabu vya Agano la Kale. Anajadili hasa Mwanzo, Kutoka, Mambo ya Walawi, Hesabu, Kumbukumbu la Torati, Pentateuki, Ayubu, Yesu mwana wa Nave [Yoshua], Waamuzi, Ruthu, Samweli, Wafalme (vitabu 2), manabii kumi na wawili, Hosea, Yoeli, Amosi, Obadia, Yona, Mika, Nahumu, Habakuki, Zefania, Hagai, Zekaria, Malaki, Isaya, Yeremia, Ezekieli, Danieli, Esta, Ezra, Nehemia, katika Barua 53 sura ya 7-8 uk.99-101.

Baada ya Nikea kuna waandishi wengine pia.

S: Katika Hos, maandishi ya maoni ya Bahari ya Chumvi yanasema nini?

J: Hapa kuna tafsiri ya Hosea 5:13 kutoka kwa maoni 4Q167. Tafsiri ni kutoka The Dead Sea Scrolls Study Edition juz. 2 uk.333.

"[Hos 5:13 lakini hawezi kuponya] majeraha yako. [nafasi wazi] Tafsiri...] [...] simba mwenye hasira. Kwa sababu nitakuwa kama sim[ba [kwa E]frai]mu [na kama mtoto simba kwa nyumba ya] [Yuda. Tafsiri yake inahusu] kuhani wa mwisho atakayenyoosha mkono wake kupiga Efraimu [...] mkono wake.] [nafasi wazi] [Nitaondoka na kurudi kw]a [nafasi yangu] mpaka waikiri hatia yao na kutafuta uso wangu; katika [dhiki yao wataamka mapema kunitafuta. Tafsiri yake:] Mungu [atafi]cha uso Wake kut[oka nch]ini[...] [...] ... na hawakusikiliza [...]."

Kama unavyoona, maandishi haya yana mashimo mengi.

S: Katika Hos, kuna tofauti gani za tafsiri kati ya Kiebrania na Septuaginta ya Kigiriki?

J: Maandishi ya Kiebrania ya Hosea yaliyopo yana makosa zaidi ya unakili kuliko kitabu kingine chochote cha Agano la Kale. Septuaginta inafaa sana kwa kusahihisha haya. Hapa kuna maandishi ya Kiebrania ya Masorete yakifuatiwa na Septuaginta isipokuwa inapobainishwa vinginevyo, kwa kuzingatia hasa Hosea sura ya 11.

Hos 2:1 "ndugu" (wingi) dhidi ya "ndugu" (umoja)

Hos 2:1 "dada" (wingi) dhidi ya "dada" (umoja) (Septuaginta, Vulgata)

Hos 2:6 "njia yako" dhidi ya "njia yake" (Septuaginta, Kisiriani)

Hos 3:2 "kipimo [cha shayiri]" dhidi ya "kipimo [cha divai]"

Hos 4:7 "Nitabadilisha/kubadilisha utukufu wao" (Masorete, Septuaginta, Vulgata) dhidi ya "walibadilisha/kubadilisha utukufu wangu" (Kisiriani, Targumu) dhidi ya "utukufu wangu" (mila ya kale ya waandishi)

Hos 4:19 "dhabihu" dhidi ya "madhabahu" (Septuaginta, Kisiriani)

Hos 6:5 "hukumu yako" dhidi ya "hukumu yangu" (Septuaginta, Kisiriani)

Hos 6:7-9 "Lakini kama Adamu, wamevunja agano; wametenda kama wasaliti dhidi Yangu huko. Gileadi ni mji wa wale wanaofanya udhalimu, wenye damu zilizomwagika. Na kama vikosi vya wanyang'anyi wangoje mtu, kundi la makuhani wanaua katika njia ya Shekemu; kwa sababu wamefanya uovu katika nyumba ya Israeli." dhidi ya "Lakini wao ni kama mtu anayevunja agano: huko mji wa Galadi walinikashifu, wakifanya ubatili, wakichafua maji. Na nguvu yako ni ya mnyang'anyi: makuhani wamefanya njia kuwa ya siri, wamewaua watu wa Sikima; kwa sababu wamefanya uovu katika nyumba ya Israeli."

Hos 6:9 "ni kundi" dhidi ya "wamejiunga" (Kisiriani)

Hos 7:6 "wamekaribisha" dhidi ya "wamewasha" (Septuaginta, Kisiriani)

Hos 7:6 "Mwokaji wao analala usiku wote" (Masorete katika tafsiri ya Green na Geneva Study Bible, Vulgata) dhidi ya "Waokaji wao wanalala usiku wote" dhidi ya "hasira yao inalala usiku wote" (Kisiriani, Targumu) dhidi ya "Efraimu analala usiku wote" (Septuaginta)

Hos 7:14 "wanakusanyika/wakusanyike pamoja" (maandishi mengi ya Kiebrania, Targumu) dhidi ya "Wanajikatakata" (maandishi 20 ya Masorete na Septuaginta) (waabudu Baali walikuwa na desturi ya kujikata kwa ajili ya Baali.) dhidi ya "walifikiria juu yao wenyewe" (Vulgata)

Hos 7:14 "waniasi dhidi Yangu" (Masorete, Kisiriani, Targumu) dhidi ya [haipo] (Septuaginta) dhidi ya "Walinigeuka" (Vulgata)

Hos 9:1 "kwa mshangao" dhidi ya "shangilia"

Hos 9:12 "ninapowageuka" (Masorete) dhidi ya "ingawa nyama yangu imetoka kwao" (Septuaginta) dhidi ya "ninapowaacha" (Vulgata, Targumu)

Hos 10:5 "ndama" (wingi) dhidi ya "ndama" (umoja) (Septuaginta, Kisiriani)

Hos 10:9 "Gibea" dhidi ya "kilima"

Hos 10:9 "udhalimu" (maandishi mengi ya Masorete, Septuaginta, Vulgata) dhidi ya "ukaidi" (maandishi mengine ya Masorete)

Hos 10:9-10 "hawakuwapata huko Gibea. Nitakapotamani nitawafunga" dhidi ya "kuwaadhibu hawatawapata juu ya kilima"

Hos 10:10 "watakapojifunga kwa ajili ya upotovu wao" dhidi ya "watakapoadhibiwa [kudhibitiwa] kwa dhambi zao mbili" (Septuaginta, Kisiriani, Vulgata)

Hos 11:1 "Wakati Israeli alikuwa kijana nilimpenda, na nikamwita mtoto wangu kutoka Misri" dhidi ya "kwa sababu Israeli ni mtoto, nampenda, na kutoka Misri nimewita watoto wake."

Hos 11:2 "Walipomwita" (Vulgata, Masorete kulingana na New Geneva Study Bible), dhidi ya "Nilipomwita" (Masorete, Vulgata) dhidi ya "Kama vile nilivyomwita" (Septuaginta) dhidi ya "Nilituma manabii kwa maelfu yao" (tafsiri huru ya Targumu)

Hos 11:2 "waliita Israeli" (Kiebrania na Septuaginta) dhidi ya "niliita Israeli" (baadhi ya Septuaginta)

Hos 11:2 "waliondoka kwao" dhidi ya "waliondoka kwangu"

Hos 11:3 "Niliifundisha pia Efraimu kutembea; aliwachukua mikononi mwao." (Masorete) dhidi ya "Bado nilifunga miguu ya Efraimu nilichukua mikononi mwangu" (Baadhi ya Masorete, Septuaginta, Kisiriani, Vulgata)

Hos 11:4 "Niliwavuta kwa kamba za mtu, kwa vifungo vya upendo. Nami nilikuwa kwao kama wale wanaoinua nira mbali na mataya yao; naye ninampea chakula kwa upole." dhidi ya "Watu walipoharibiwa, niliwavuta kwa vifungo vya upendo wangu: na nitakuwa kwao kama mtu anayempiga mwingine shavuni: nami nitamheshimu, nitamshinda."

Hos 11:5 "Hatarejea nchini Misri" dhidi ya "Efraimu aliishi Misri"

Hos 11:6 "Na upanga utazunguka katika miji yake na kumaliza nguzo zake, na kula, kwa sababu ya mipango yao wenyewe" dhidi ya "Na katika miji yake hakushinda kwa upanga, na akaacha kupigana kwa mikono yake: na watakula matunda ya mipango yao wenyewe:"

Hos 11:7 "Na watu wangu wamegeukia kuniasi, nao wamuite kwa Aliye Juu ..." dhidi ya "Na watu wake watashikamana na makao yao; lakini Mungu atakasirika na vitu vyake vya thamani,..."

Hos 11:8 "nakuacha ... kutoa" dhidi ya "kukushughulikia... kulinda"

Hos 11:9 "kurudi" dhidi ya "kuacha"

Hos 11:10 "Wao" dhidi ya "Mimi"

Hos 11:10 "anguruma kama simba. Atapoanguruma, wana watatetemeka kutoka magharibi." dhidi ya "anguruma, na wana wa maji watashangaa."

Hos 11:11 "nifanye waishi katika nyumba zao" dhidi ya "warudishe katika nyumba zao"

Hos 11:12 "nyumba ya Israeli kwa udanganyifu" dhidi ya "nyumba ya Israeli na Yuda kwa uovu"

Hos 11:12 "Yuda bado anatawala pamoja na Mungu, na ana uaminifu na watakatifu." dhidi ya "sasa Mungu anawajua, na wataitwa watu watakatifu wa Mungu."

Hos 13:10 "Mfalme wako yuko wapi" (Masorete) dhidi ya "Mfalme wako yuko wapi" (Septuaginta kulingana na Brenton) dhidi ya "Nitakuwa mfalme wako" (Septuaginta, Kisiriani, Targumu, Vulgata)

Hos 13:14 "Ewe Mauti yako wapi mapigo yako? Ewe kaburi kuko wapi kuharibu kwako?" dhidi ya "uchungu wako uko wapi, Ee kifo? Ee Hadesi, mwiba wako uko wapi?"

Hos 13:16 "Samaria itaharibiwa/kudhalilishwa" dhidi ya "Samaria itaharibiwa kabisa"

Hos 14:2 / Hos 14:3 "ndama/ng'ombe [dhabihu] wa midomo yetu" dhidi ya "matunda ya midomo yetu"

Orodha ya vitabu kwa swali hili: tafsiri ya Kiebrania ni kutoka Tafsiri ya Msingi ya Jay P. Green na tafsiri ya Septuaginta ni kutoka tafsiri ya Sir Lancelot C.L. Brenton ya The Septuagint: Greek and English. The Expositor's Bible Commentary na maelezo ya chini ya Biblia za NASB, NIV, NKJV, na NRSV pia zilitumika.